آیا افغانستان، آسیای میانه را دچار بحران خواهد کرد؟

در حالی که سیاست‌گذاران امریکایی اکنون سرگرم تحولات شرق میانه اند: بحران در مصر، جنگ داخلی در سوریه و خشونت جاری در لیبیا، استراتژیست‏‌های نظامی مصروف طرح پلان‏‌هایی برای برخورد با منطقه‏‌ای هستند که بسیاری‏ها به حیث مرکز بی‏‌ثباتی آینده بدان می‏‌نگرند: آسیای میانه. این منطقه که از درازنای تاریخ به حیث یک بشکه باروت دیده شده، به گمان اغلب، مستعد تندروی، خشونت و بی‏‌ثباتی برخاسته از افغانستان و سرازیر شدن ناآرامی‏‌های از مرزهای شمالی این کشور است.این درست است که نهادهای دولتی باید برای هر جنجالی مهیا باشند ولی با آن هم ما بر این نظر هستیم که در این مورد، زنگ‏‌های خظر بر فرضیه‏‌های اشتباه به صدا درآمده اند. استراتژیست‏‌های امریکایی از مدت‏ها به این سو تصور کرده اند که هرج و مرج ممکن است از افغانستان به آسیای میانه گسترش یابد.

در دهه 1980 در زمان اشغال افغانستان، سازمان سیا در واقع تلاش کرد تا شورش‏‌ها از مجاهدین مورد حمایت خود را به سمت شمال گسترش دهد. با آن هم امریکایی‏‌ها دریافتند که اکثریت اهالی آسیای میانه طرفدار هدف افغان‏‌ها نیستند. استراتژیست‏‌ها با همان دیدگاه، امروزه درباره تهدید همسایه‌گان شمالی این کشور از سوی افغانستان متوجه بزرگ‌نمایی می‏‌کنند. استدلال کنندگان گسترش ناآرامی به آسیای میانه، در انتخاب معلوماتی که دلایل خود را بر آن‏‌ها استوار می‏‌کنند به شکل گزینشی عمل می‏‌کنند و همانند امپریالیست‏‌های انگلیسی قرن نوزده یا نیومحافظه کاران امروزی امریکا به دام “نقشه گرایی” افتاده اند: شیوه پیش‏‌بینی روندهای سیاسی مبتنی بر نزدیکی جغرافیایی و حقایقی که می‏‌تواند به آسانی بر نقشه ظاهر شود مانند الگوهای سکونت قومی، تراکم جمعیت، و منابع طبیعی. یک چنین رویکردی، خوبی‏‌های خود را دارد ولی جزئیات دیگرمثل فرهنگ، تاریخ و حرکت‏‌های سیاسی را نادیده می‏‌گیرد که می‏توانند تفاوت‏‌هایی در فهم نوع سناریویی که بازی خواهد شد به دست می‏دهند.

 

در حالی که جزئیات این که چگونه امکان دارد ناآرامی از افغانستان به آسیای میانه سر ریز کند تا هنوز نامعلوم است، برنامه‏‌ریزان دفاعی و استخباراتی، سناریوی زیر را پیشنهاد می کنند: بعد از خروج ناتو، حکومت افغانستان فاقد حضور نظامی قوی خواهد شد، از کمبود کمک‏‌های مالی رنج خواهد برد و تا حد سقوط ضعیف خواهد شد و خود را در آستانه جنگ داخلی خواهد دید.بعدتر عناصر هرج و مرج از افغانستان به مرزهای ضعیف و کم محافظ دولت‏‌های آسیای میانه گسترش می‏‌یابند که مردمان آن‏ها از لحاظ قومی و مذهبی روابطی با گروه‏‌های متخاصم در افغانستان دارند. نتیجه یک رویاوریی در سطح منطقه خواهد بود که خشونت، تندروی اسلامی، قاچاق مواد مخدر را گسترش خواهد داد و یک سناریوی کابوسوار با تاثیرات خطرناک آن برای منافع امریکا خواهد بود.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده