آینده روابط مسکو و تل آویو در سوریه

در سال های اخیر روسیه باتمام توان از بشار اسد در سوریه دفاع کرده و همزمان روابط نزدیک خود با اسراییل را نیز حفظ کرده است. اما آن چه واضح است این است که در سوریه این دوکشور منافع که ملن متفاوت ومتضاد را دنبال می‌کند،حملات اسراییل برمناطق در سوریه که هر از گاه اتفاق می‌افتد، می‌تواند در آینده این دو کشور را رو در روی هم قرار دهد. بسیاری از تحلیل‌گران ضمن هشدار در زمینه افزایش تنش بین مسکو و تل آویو در مساله سوریه، باور دارد اهداف کنونی روسیه حفظ بشار اسد در قدرت، همکاری نزدیک با ایران و حصول اطمینان به حفظ منافع خود است.

روسیه سعی دارد کنترل منطقه‌ای بشار اسد، رییس‌جمهور سوریه را دوباره برقرار و پایگاه‌های نظامی خود را در این کشور حفظ کند و برتری جنگ‌افزاری‌اش را با هدف افزایش فروش سلاح نشان داده و اعمال قدرت خود را در خاورمیانه توسعه دهد.افزایش نقش روسیه در منطقه برای اسراییل نتایج منفی دارد، دفاع هوایی روسیه در سوریه، بیشتر قلمروی اسراییل را در پوشش دارد و این مساله مانع آزادی عمل نیروی هوایی اسراییل است. همچنین، روسیه در موضع بسیار بهتری در جمع‌آوری اطلاعات نظامی از اسراییل قرار دارد و حضور این کشور در سوریه امن شدن منطقه برای ایران که تهدید راهبردی و عینی علیه اسراییل است را، موجب می‌شود. در این‌که پوتین می‌خواهد با اسراییل روابط بحرانی داشته باشد تردید وجود دارد و بر عکس، روابط خوب با اسراییل برای او مهم است، اما این‌که پوتین تا چه مدت می‌تواند توازن روابط خوب با ایران و اسراییل که تاکنون حفظ کرده را نگه دارد، مشخص نیست.

روسیه بازی پیچیده‌ای را با تل آویو ادامه می‌دهد. در سال‌های اخیر، هر دو کشو سعی در برقرای ارتباط دوستانه با یکدیگر داشته‌اند. تصمیم ۶ سال پیش مسکو به عدم تحویل موشک‌های اس – ۳۰۰ به ایران و توافق ضمنی به عدم جانبداری از دشمنان یکدیگر مادامی که روسیه یا اسراییل با یک کشور ثالث سر جنگ دارند؛ دو نمونه بارز از این سیاست آشتی جویانه است. موضع‌گیری بی طرفانه رژیم صهیونیستی، نسبت به بحران کریمه نیز از همین جا ناشی می‌شود و روسیه هم تا همین اواخر سعی می‌کرد با تل آویو درباره مباحث مرتبط با فلسطینیان در نیافتد.

با این حال، مسکو وقتی که پای منافعش در خاورمیانه به میان بیاید، به ویژه وقتی قرار است روی ایالات متحده امریکا را کم کند، هیچ تردیدی برای نادیده گرفتن اسراییل به خود راه نمی‌دهد.

با همه این تفاسیر، نباید سیاست تحویل موشک‌های اس- ۳۰۰ به ایران را در جهت مخالفت محض با اسراییل تصور کنیم. بالعکس، انتظار می‌رود که مسکو برای کاهش تنش‌ها از در مذاکره وارد شود و با توسل به چند پروژه اقتصادی چشمگیر، دل تل آویو را به دست آورد. روسیه همچنان در حل معادلات منطقه‌ای روی رژیم صهیونیستی حساب باز می‌کند.

تل آویو نمی‌تواند چشم خود را به روی اقدامات اخیر مسکو ببندد. با این حال، همچنان به اسراییل توصیه می‌شود، از درگیری با پوتین بر حذر باشد. انتظار می‌رود که این کشور در اقدامی نمایشی به روسیه بفهماند که خواهان تغییر سیاست‌های خود در قبال مسکو است. تغییراتی که می‌تواند شامل اتخاذ مواضع دوستانه‌تر نسبت به اوکراین باشد، احتمال ارسال سلاح به همسایگان روسیه را در بر بگیرد، تلاش‌های مسکو برای مذاکرات صلح فلسطین را زیر سوال ببرد و در نهایت از ائتلاف کشورهای عرب منطقه برای مخالفت با محور ایرانی حمایت کند. روسیه قوی‌ترین متحد دولت سوریه است و روابط نزدیک با کرملین بدون شک قدرت نتانیاهو را در صورتی که بخواهد حمایت بین‌المللی را برای کنترل بر این منطقه جلی کند، تقویت می‌کند. روسیه و اسراییل مدتی است که در مسایل امنیتی با هم همکاری داشته‌اند، هرچند آمریکا همچنان متحد اول اسراییل، در زمینه امنیتی باقی مانده است. برای روسیه تقویت رابطه با اسراییل بخش مهمی از تلاش کلی آن برای ایجاد جای پای استوار و پایدار در خاورمیانه و در عین حال کاهش نفوذ آمریکا در منطقه است.

خارج از شوروی سابق، اسراییل رتبه سوم را در دارا بودن شهروندان روس زبان در جهان دارد. هرچند احساسات یهود‌ستیزانه در اکثر بخش‌های شوروی سابق مشکلی اساسی بود، و حتی در کشورهایی که سابقا کمونیست بودند، ادامه پیدا کرد. پوتین تلاش کرده خود را دوست جامعه یهود روسیه نشان دهد. به نظر مک دول، این می‌تواند در انتخاب دوباره دولت اسراییل تاثیر شایانی داشته باشد.

البته سیاست ایجاب می‌کند که تل آویو علیرغم به نمایش گذاشتن دلخوری‌های خود، به هیچ وجه روابط دوستانه با مسکو را قطع نکند. در عوض، روسیه هم برای به دست آوردن دل رژیم صهیونیستی، احتمالا به خواست وی مبنی بر ادامه تحریم سوریه در مورد موشک‌ها زمین به هوای پیشرفته تن خواهد داد و شاید دایره این تحریم‌ها را هم فراتر برده و ممنوعیت فروش موشک‌های ساحل به دریا را نیز در تصمیمات خود لحاظ کند. در این میان، آن چه واضح است این است که راهبرد متفاوت این دو کشور در قبال سوریه در خاور میانه می تواند پیامد های خطر ناکی را به دنبال داشته باشد که قواعد بازی را برای کشور ها تغییر دهد.

  • میراحمد سیرت

0 پیام برای این مطلب ثبت شده