اردوغان در رویای سلطان سلیمان

ناظران سیاسی تحولات ترکیه با اشاره به تلاش رجب طیب اردوغان برای افزایش اختیارات رئیس‌‏جمهور با تغییر نظام پارلمانی به ریاستی و تسلط همزمان بر پست نخست‏‌وزیری پس از پیروزی در انتخابات ریاست‏‌جمهوری درباره آینده سیاسی این کشور و روند دموکراتیک آن هشدار می‏دهند.

اردوغان در سخنرانی بعد از اعلام پیروزی در جمع طرفداران خود در آنکارا همه را به «دوره آشتی اجتماعی» دعوت کرد و گفت: «این را از قلب خود بیان می‏کنم. بیایید دوره آشتی اجتماعی جدیدی را امروز آغاز کنیم و مناقشه‏‌های قدیمی را در ترکیه قدیم جا بگذاریم.»اما همان گونه که بسیاری از ناظران پیش‏‌بینی می‏کردند، روز اول پس از اعلام پیروزی نامزد حزب عدالت و توسعه‏ نه تنها لبیک آشکاری به دعوت برای آشتی به دنبال نداشت بل جرقه اختلافات جدی با یک کشته و طرح تخلفات انتخاباتی از سوی مهمترین رقیب شکست‏‌خورده وی زده شد.

اردوغان تلاش می‏کند سلطان سلیمان قانونی دیگری باشد تا با نوشتن قانون اساسی نو دوره‏‌ی نوی را در تاریخ ترکیه رقم بزند.

با توجه به عملکرد اردوغان در فرصت تبلیغات انتخاباتی از قبیل استفاده گسترده از امکانات دولتی برای جلب آرای مردم و سابقه اختلاف‏‌های عمیق گفتمانی بین مخالفان و اردوغان به‏‌ویژه در مسائلی همچون فسادهای اخیر مالی، سیاست خارجی ترکیه تحت سیاست اعلامی «به صفر رساندن تنش با همسایگان» و عملکرد مغایر با این شعار در طول سالیان گذشته و همچنین نگرانی از ایده اردوغان برای تسلط کامل بر همه بازوهای قدرت با طرح موضوع تغییر نظام پارلمانی به ریاستی، تنش‏‌های جاری دور از انتظار نبود و حافظه‏‌ی تاریخی مخالفان اجازه نداد که «اختلاف‏‌های قدیمی در ترکیه قدیم جا بماند

بر بنیاد این گزارش اردوغان از نیت خود برای اعمال تغییرهایی ریشه‏‌ای در کشور پرده برداشته است که مهمترین آن‏ها نوشتن قانون اساسی نو و انتقال اختیارات نخست‏‌وزیری به ریاست‏‌جمهوری است. این روند نشان می‏دهد که رجب طیب اردوغان، ریاست‏‌جمهوری را که تاکنون مقامی تشریفاتی به شمار می‏رفته، بدون اختیارات نخست‏‌وزیری نمی‏‌خواهد و صحنه‏‌ی سیاسی– اجتماعی ترکیه همزمان با تلاش‏‌های اردوغان و هم‏‌حزبی‏‌هایش برای انحصار قدرت هر دو پست در یک منصب، شاهد تنش‏‌های ناشی از نگرانی مخالفانی خواهد بود که تجمیع قدرت را مانعی جدی در راه دموکراسی در کشورشان می‏‌بینند.گفته می‏شود اردوغان در نظر دارد احمد داود اوغلو، وزیر خارجه و همکار قدیمی و معتمد خود را برای پست نخست‏‌وزیری پیشنهاد کند.

به گفته این تحلیلگر انتظار می‏رود که اردوغان فردی را برای سمت نخست‏‌وزیری بگزیند که تابع خودش باشد و نه فردی مستقل در تصمیم‏‌گیری و رفتار. به این ترتیب وی در لباس رئیس‏‌جمهور سکان هر دو منصب را برعهده خواهد داشت و قدرت را بیش از پیش قبضه خواهد کرد.حتی اگر قاطبه حزب حاکم به تعبیر رویای خلافت عثمانی در دنیای جدید باور داشته باشند، عمده مخالفان دولت اردوغان اساساً نه تمایلی به احیای خلافت عثمانی دارند، نه آن را دوران طلایی جهان اسلام می‏دانند و نه ترجیحی برای زندگی و جاماندن در گذشته و تاریخ دارند.

در گرماگرم پخش سریال تلویزیونی حریم سلطان در شبکه‏‌های ماهواره‏‌ای منطقه‏‌ای به‏‌ویژه عربی، محمد مرسی، رئیس‏‌جمهور برکنار شده مصر که روابط نزدیکی با رجب طیب اردوغان با تکیه بر اشتراکات منبعث از گفتمان اخوان‏‌المسلمینی داشت و هنوز ماه‏‌های اولیه دوران دولت مستعجل خود را می‏گذراند، از اردوغان انتقاد کرد که چرا اجازه می‏دهد تصویری مخدوش از سلاطین عثمانی در سریال‏‌های ساخت ترکیه پخش شود؟

سلطان سلیمان قانونی محور این سریال بود که محمد مرسی با توجه به ارادت اخوانی‏‌اش به سیاست نوعثمانی‏‌گرایی ترکیه، مولفه‏‌های شخصیت این پادشاه عثمانی را دور از واقعیت دیده و از اردوغان تقاضا کرده بود که اجازه ندهد تصویرسازان ترک، او را در چهره فردی عیاش ترسیم کنند.

منتقدان اردوغان می‏گویند که حالا رجب طیب اردوغان با تمسک به سیاست نوعثمانی‏‌گرایی که معمار آن احمد داود اوغلو، وزیر خارجه وی به شمار می‏رود، تلاش می‏کند اختیارات سلطانی را با انحصار قدرت و تجمیع دو پست اجرایی کشور دوباره احیا کند. به نظر می‏رسد، اردوغان هم‏چنین تلاش می‏کند با نوشتن قانون اساسی نو، دوره‏‌ی نوی را در تاریخ ترکیه رقم بزند.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده