استراتژی جدید روسیه در افغانستان

در یک و نیم دهه گذشته روسیه و ایالات متحده امریکا اهداف بسیار مشابهی در افغانستان داشته‌اند: جلوگیری از هرج و مرج و بازایجاد یک پناهگاه امن برای هراس‌افکنان. این هماهنگی به دو کشور امکان داد تا با هم کار کنند. اما در زیر، اختلاف‌های مهمی وجود داشتند. اگرچه هر دو کشور خواهان ثبات بودند، این ثبات را به اشکال مختلفی تعریف می‌کنند. رویکرد ایالات متحده مبتنی بر ایجاد یک دولت قوی مرکزی در افغانستان و نیروهای امنیتی مجهز و آموزش‌دیده است در حالی که روسیه با طیف وسیعی از بازیگران کار می‌کند که برخی از آن‌ها مستقیما با دولت در کابل در رقابت هستند. مسکو حتی با طالبان در تماس شده که این گروه را که به تهدید امنیت نیروهای حکومت افغانستان، ایالات متحده و ناتو ادامه می‌دهد، مشروعیت می‌بخشد.

طی یک دهه گذشته شکاف میان استراتژی‌های روسیه و امریکا در حال افزایش بوده است. روسیه تا حد زیادی بر این باور است که رویکرد امریکا دیگر کار نمی‌کند و این که اراده سیاسی در واشنگتن برای ادامه همکاری از مدت‌ها قبل دیگر وجود نداشته است. این کشور متقاعد شده که باید خود با یک افغانستان بی‌ثبات تعامل داشته باشد. برای روسیه این دیدگاه مجموعه‌ای از چالش‌ها را در بر دارد. اما همچنان فرصتی را برای تخریب ایالات متحده- با سیاسیون با نفوذ فراهم می‌کند در حالی که واشنگتن با مشکلات مواجه است.

وقتی در سال 2001 ایالات متحده افغانستان را اشغال کرد، منافع امریکا و روسیه تا حد زیادی همراستا بودند. هر دو کشور می‌خواستند تا القاعده و گروههای هراس‌افکن هم‌پیمانش را ریشه‌کن و از این که افغانستان یک بار دیگر پناهگاه هراس‌افکنان شود، جلوگیری کنند. از زمان خروج نیروهای شوروی سابق با ختم جنگ افغانستان- شوروی در سال 1989 مسکو از آن در هراس بوده که خلاء سیاسی منجر به رشد افراط گراها و ایجاد تهدیدات هراس‌افکنی شود. مسکو از چشم‌انداز حضور نظامی بلندمدت ایالات متحده نگران بود ولی عملیات‌های امریکا و ناتو را به امید این که به آوردن ثبات در جنوب آسیا و آسیای میانه کمک کنند، تحمل کرد. همکاری بین روسیه و ایالات متحده در افغانستان به بالاترین سطحش در زمان دولت اوباما رسید، وقتی که مسکو به نیروهای امریکایی و ناتو اجازه داد تا تجهیزات خود را از طریق قلمرو روسیه انتقال دهند و هلی‌کوپترهای می 17 را به نیروهای افغان تحت حمایت امریکا فروخت و با ایالات متحده برای مبارزه با تولید مواد مخدر و ریشه‌کنی تجارت مواد مخدر همکاری کرد. اما با گذشت زمان، روسیه اعتماد خود را به تعهد ایالات متحده و توانایی این کشور به انجام ماموریتش در افغانستان از دست داد. مسکو شروع به توسعه استراتژی خود برای دفاع از منافعش در صورت فروپاشی احتمالی دولت کابل کرد. تخریب روابط امریکا و روسیه بر سر اوکرایین در سال 2014 آرزوی روسیه را برای حمایت از ایالات متحده امریکا بیشتر ضربه زد. با آن هم مسکو به واشنگتن واضح ساخته است که خواهان خروج نیروهای ایالات متحده از افغانستان نیست. در ماه جنوری 2017 ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه به افغانستان گفت که اگر «ترامپ تصمیم به خروج نیروهای نظامی بگیرد، در آن صورت همه چیز از هم فرو خواهد پاشید.»

مسکو با وجود حمایت از ادامه حضور ایالات متحده از استراتژی جدید امریکا بری افغانستان که از سوی دولت ترامپ در ماه اگست گذشته اعلام شد، مایوس گردید. از نگاه مسکو این استراتژی که شامل افزایش ناچیز تعداد سربازان، تمرکز دوباره بر مبارزه با هراس‌افکنی، و یک جدول زمانی باز است، چیز جدیدی نیست. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه تمرکز بر استفاده از زور را «بی‌فایده» نامید و سخنگویش پیشنهاد کرد که این استراتژی همراستا با رویکرد حکومت اوباماست که «در بهبود وضع امنیتی ناکام ماند.» مقام‌های روسیه همچنین تصمیم پنتاگون برای ختم خریداری هلی‌کوپترهای می 17 را برای ارتش افغانستان و جایگزینی آن‌ها  با هلی‌کوپترهای بلاک هاوک امریکایی را مورد انتقاد قرار دادند و مدعی شدند که این تصمیم بیش از آن که عملی باشد، سیاسی و نتیجه تحریم‌های ایالات متحده بر روسیه بوده است.

مداخله روسیه در افغانستان شامل پیشنهادها برای سرمایه‌گذاری تجاری، تماس دیپلوماتیک، برنامه‌های فرهنگی و حمایت مالی و نظامی از حکومت مرکزی، افراد با نفوذ در شمال و طالبان می‌شود. روسیه در سال 2014 یک مرکز فرهنگی را در کابل بازگشایی کرد. روسیه از سال 2016 دهها هزار قبضه کلاشینکوف و میلیون‌ها بسته مهمات را به حکومت افغانستان فراهم کرده است. این کشور در تعقیب این سیاست ها چندین منفعت دارد.این انعطاف‌پذیری به روسیه اجازه می‌دهد تا با طالبان کار کند. کرملین بر این نظر است که این گروه به دنبال کسب قدرت در قلمرو افغانستان است و در نتیجه تهدیدی به حکومت است، اما خطری فراتر از مرزهای آن کشور نیست. این در تضاد با دیدگاه آن کشور درباره داعش است که عناصری از آن در افغانستان و پاکستان عملیات می‌کنند و مسکو آن را یک گروه فرامرزی می‌بیند که خطری برای آسیای میانه و روسیه است.

مسکو تا اکنون چندین فعالیت در سطح دیپلوماسی هم انجام داده است. بین دسمبر 2016 و اپریل 2017 روسیه میزبان سه دور گفت‌وگوها شامل چین، ایران و پاکستان بوده است. این کشور در سومین دوره، افغانستان را نیز شامل این گفت‌وگوها نمود. مسکو در ماه اکتوبر میزبان گروه تماس سازمان همکاری شانگهای درباره افغانستان بود؛ نشستی از کشورهای عضو که اکنون شامل هند و پاکستان و شرکت‌کنندگانی از حکومت افغانستان نیز می‌شود. گرچند این نشست‌ها به نتیجه‌ای دست نیافته‌اند اما روسیه به هدف اولیه خود یعنی مطرح نمودن این کشور به حیث یک بازیگر کلیدی در گفت‌گوهای آینده موفق بوده است.

منبع: فارین افیرز/برگردان: شاهمردیش

0 پیام برای این مطلب ثبت شده