افغانستان در کجای سیاست منطقه‏‌ای امریکاست؟

نواز شریف، نخست‏‌وزیر پاکستان به دعوت اوباما رئیس‏‌جمهور امریکا وارد ایالات متحده امریکا شد و قرار است در مذاکرات میان مقامات عالی رتبه دو کشور، مسئله جنگ در افغانستان و روند مذاکرات صلح مورد بررسی قرار گیرد. سفر نوازشریف به ایالات متحده امریکا از چند جهت برای افغانستان مهم است:

اول اینکه نوازشریف با تیم جدیدی از مسئولین امنیتی کشورش وارد ایالات متحده امریکا می‏شود. این تغییر به مفهوم تغییر در سیاست‏‌ها و سیاست پاکستان در قبال افغانستان است. سرتاج عزیز که بیشتر به قضایای نظامی نگاه سیاسی داشت، جای خود را به یکی از افسران کارکشته اردوی پاکستان داده است. روند جنگ در افغانستان از این به بعد زیر نظر این افسر اردوی پاکستان اداره خواهد شد.

دیدگاه‏‌هایی وجود دارند که رئیس امنیت پاکستان نقش بیشتری را در مدیریت جنگ در افغانستان خواهد داشت و این به مفهوم تشدید جنگ در کشور است. ایالات متحده امریکا به عنوان کشوری که روابط نزدیکی با پاکستان دارد، می‏تواند این کشور را برای تغییر مواضع سیاسی و نظامی‏‌اش در قبال افغانستان تحت فشار قرار بدهد. پاکستان از نظر کمک‏‌های نظامی به شدت وابسته به ایالات متحده امریکاست و سالانه بیش از سه میلیارد دالر کمک نظامی ایالات متحده امریکا به پاکستان صورت می‌گیرد. پاکستان جزو کشورهای منطقه است که روابط استراتژیک با ایالات متحده امریکا در قالب کشورهای خارج از پیمان ناتو دارد. بنابراین ایالات متحده امریکا می‏‌تواند نقش بنیادی و اساسی را برای تغییر موضع پاکستانی‏‌ها در قبال افغانستان داشته باشد.

مسئله‏‌ی دیگری که در این میان می‏تواند مورد بحث قرار بگیرد این است که پاکستانی‏‌ها با توجه به روابط دیرینه با افراط‏‌گرایان در منطقه و مناسباتی که هم اکنون میان مخالفان مسلح دولت افغانستان و پاکستان وجود دارد و هدایت و رهبری جنگجویان در افغانستان به دست پاکستانی‏‌هاست و آن‏ها در واقع هدایت جنگی را به دست دارند و کمک‏‌های لوژستیک و به‏‌ویژه کمک‏‌های استخباراتی در اختیارمخالفان مسلح دولت قرار می‏دهند، نقش مهمی در تعیین روش و رفتار نظامی سیاسی مخالفین مسلح دولت افغانستان دارند. اگر پاکستان بخواهد، طالبان در کوتاه‌ترین زمان ممکن وارد مذاکرات سیاسی با دولت افغانستان خواهند شد و هم‏چنان آتش شعله‏ور جنگ خاموش خواهد گردید. اما پاکستان نشان داده است که چنین چیزی را در افغانستان نمی‏خواهد. افغانستان نیز توان و ظرفیت آوردن فشار نظامی بر پاکستان را ندارد تا پاکستان را وادار به تغییر موضع در قبال مخالفان مسلح دولت خود بنماید. بنابراین تنها راه موجود این است که افغانستان با کمک ایالات متحده امریکا و سازمان‏‌های بزرگ دیگر جهانی پاکستان را وادار به گرفتن موضعی متفاوت که بتواند صلح و ثبات در کشور را تامین نماید، بنماید. سازمان‏‌های بزرگ جهانی مثل ملل متحد و سازمان نظامی ناتو و سازمان‏‌های دیگر منطقه‏‌ای نیز می‏توانند پاکستان را وادار نمایند تا در قبال افغانستان تغییر موضع بدهد.

افغانستان نه در گذشته و نه در حال برای پاکستان خطری نبوده و نیست و در آینده نیز خطری از سوی افغانستان متوجه پاکستان نخواهد بود. این پاکستان است که با طمع‏‌ورزی و انتظارهای خارج از چارچوب حسن همجواری دو کشور، خواهان تامین منافعی است که با استقلال و تمامیت ارضی افغانستان در تعارض است. بنابراین این سازمان‏‌ها و کشورهای عضو می‏‌توانند بر پاکستان فشار آورده و او را برای گرفتن موضع منطقی در قبال افغانستان قانع بسازد.

تجربه چهارده سال گذشته نشان داده است که ظرفیت دیپلوماسی در کشور درحدی نبوده و نیست که بتواند از توان و ظرفیت دیپلوماسی جهان برای اقناع ساختن پاکستان جهت تغییر موضع در قبال کشور بهره ببرد. نبود این ظرفیت درکشور سبب شده است که نقش وجایگاه افغانستان در سیاست منطقه‏‌ای ایالات متحده امریکا جایگاه مناسب و شائسته‏‌ای نباشد، بر همین اساس نباید انتظار داشت که سفر نواز شریف به ایالات متحده امریکا و مذاکرات این دو کشور تغییر مورد انتظار ما را در سیاست پاکستان در قبال افغانستان به وجود آورد.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده