افغانستان و جایگاه سبز آزادی بیان

افغانستان در هفته‌ی گذشته از جایگاه سرخ در فهرست سازمان علمی فرهنگی سازمان ملل (یونسکو) عبور کرد و به جایگاه سبز رسید. هرچند رسیدن به جایگاه‎های بهتر از آن که زرد و سفید است سعی بیش‎تر و تلاش‎های گسترده‎تری را لازم دارد. در رده‌بندی کشورها از سوی سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد، یونسکو، که بر بنیاد وضعیت آزادی بیان درکشورها صورت می‌گیرد، بدترین وضعیت فعالیت رسانه‌‌ای رنگ سیاه دارد و رنگ‌های سرخ، سبز، زرد و سفید، به ترتیب نشان‌دهنده وضعیت بهتر برای رسانه‌ها و خبرنگاران است.

سیدآقاحسین فاضل سانچارکی، معین نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ به نمایندگی از افغانستان در نشست امسال این سازمان که هر دوسال یکبار منتشر می‎شود شرکت کرده بود. به گفته‎ی وی،‌ این جایگاه به پاس تلاش‎ نهادهای مسئول در راستای حمایت از آزادی بیان و حقوق و مصئونیت مسئولان رسانه‎ای صورت گرفته است. زیرا یونسکو بارها از حکومت خواسته بود تا به هزاران قضیه‎ی خشونت علیه خبرنگاران رسیدگی کند که ۷۰ مورد قتل از فقره‎های مهم این قضایا می‎باشد. این مسئله اما در سالیان گذشته مسکوت مانده بود که طی سال جاری و پس از تشکیل کمیته مشترک دولتی و غیردولتی،‌ به بسیاری از آنان رسیدگی صورت گرفت که از جمله ۴۱ مورد قتل خبرنگاران تحت تعقیب نهادهای عدلی و قضایی قرار گرفتند.

بدیهی است که رسانه‎گران و خبرنگاران در کسب این دستاورد بسی درخشان بوده و نقش برجسته‎ای دارد. زیرا آنان حق اساسی آزادی بیان را با خون خویش نوشته و در تاریخ کشور ثبت کرده‌اند. فهم این مسئله اما در بحث از پدیده‎ی آزادی بیان، بسی ارزنده است که چگونه حق آزادی بیان در تحقق کرامت انسانی نقش بس ارزنده دارد. زیرا حق آزادی بـیان یکی از مهم‎ترین و بنیـادی‎ترین حـقوق بشر و از زمره‎ی حـقوق مدنـی و سیاسی و به اصطلاح نسل اول حـقوق بشر است کـه در بسیاری از اسناد بیـن‎الملـلی جهانی و منطقه‎ای نیز مورد تاکید و تصریح قرار گرفته است. افغانستان نیز در متون قانونی خویش به این امر اشاره داشته و اصل ۳۴ قانون اساسی،‌ آزادی بیان را حق هر افغان تعریف کرده که قانون رسانه‎های همگانی نیز در پرتو همین اصل اساسی شکل گرفته و به تصویب رسیده است. بنابراین،‌ طی کردن مسیر آزادی بیان تا مرحله‎ی رسیدن به جایگاه سفید آن در فهرست سازمان ملل،‌ امر انکارناپذیری است که جزئی از رسالت انسانی و مسئولیت ملی حکومت است. چرا که از یک‎سو افغانستان به حفظ کرامت انسانی شهروندانش متعهد است و از جانب دیگر، به میثاق‎های جهانی مرتبط با اصل حقوقی آزادی بیان از جمله منشور حقوق بشر سازمان ملل متعهد بوده و به آن پیوسته است. به این معنا که «عقلانیت سیاسی» و آداب سیاست‌ورزی حکم می‌کند تا آزادی انسان‎ها در محدوده‎ای که مانع آزادی دیگران نگردد.

با این حساب،‌ هرچند آزادی بیان در افغانستان به جایگاه سبز آن رسیده،‌ ولی چالش‎های فراروی آزادی بیان در کشور بسی فراوان است. همین مسایل نیز عبور از این جایگاه و رسیدن به مقام بهتری را با معضلات متعددی مواجه کرده است. به عنوان مثال، دسترسی به اطلاعات در افغانستان با چالش‎ها و موانع عمده‎ای مواجه است، خبرنگاران از مصئونیت کافی و لازم شغلی و حقوقی برخوردار نیستند. این درحالی است که حق آزادی بیان در منشورها و میثاق‌نامه‎های جهانی حق آزادی بیان با شرط عدم داشتن اضطراب مد نظر گرفته شده است. برای مثال در ماده ۱۹ اعلامیه جـهانی حـقوق بشر کـه مهمترین سند بین‎المللی جهانی و اولین دستاورد کـمیسیون حــقوق بشر سازمان مـلـل متحد به شمار می‌رود، بر حـق آزادی بیـان تصریح شده است.

بنابراین،‌ گذر از دو مرحله‎ی قبلی و عبور از مراحل بعدی، کاری است که نیازمند تلاش بیشتر،‌ پشتکار بهتر و مشارکت نهادهای مرتبط دولتی و غیردولتی است تا بتوان به اصل آزادی بیان در چارچوب اصول حقوق ملی و بین‎المللی دست یافته و رنگ آزادی بیان در کشور را تا هدف نهایی آن که همان رنگ سفید است برسانیم.

آرزو رویا

0 پیام برای این مطلب ثبت شده