الکا سادات؛ مستند ساز: بی توجهی دولت به سینما، جای نگرانی است

خانم سادات چطور شد که به فلم‌سازی روی آوردید؟

واقعیت‌های زندگی مرا به فلم‌سازی کشاند، به‏‌خصوص در دوران طالبان وقتی می‏دیدم که زنان چگونه توهین و تحقیر می‌شوند، بسیار علاقه داشتم که خبرنگار می‌بودم و این رویدادها را ثبت و نشر می‌کردم، اما به جای خبرنگاری مستندساز شدم.

خیلی جالب است که شما علاقمند خبرنگاری بودید و حال مستندساز شده‌‏اید. آیا مستندسازی شباهتی با خبرنگاری دارد از نظر شما؟

شباهت‌ها و تفاوت‌هایی دارد. فکر می‌کنم همین‌که مستندساز شدم قناعتم حاصل شد. دیگر احساس نمی‌کنم علاقه به خبرنگاری هم داشته باشم.

خانم سادات تا حال کار شما تنها مستندسازی بوده است یا فلم‌های داستانی نیز می‌سازید؟

بلی، خیلی علاقه به کار خودم دارم، من دوفلم کوتاه غیرمستند ساختم یکی در افغانستان و دیگری در تاجکستان تمام فلم‌های دیگر من مستند است.

چرا مستند می‌سازید، دیگر ژانرهای سینمایی را دوست ندارید؟

زیاد علاقه ندارم که صحنه‌‏سازی کنم دوست دارم واقعیت‌ها را آنگونه که هست انعکاس دهم. انگیزه اصلی مستندسازی از دوران کودکی با من بود، این ‌که علاقمند خبرنگاری شده بودم هم به خاطر انتشار واقعیت‌ها بود.

من در دوران طالبان شاهد رویدادهای تلخی در جامعه بودم. از سوی دیگر مستندها چون تاریخ می‌شوند، می‌خواهم وضعیت زنان افغانستان را در آن انعکاس دهم. محرومیت و فقر و بدبختی که دامنگیر زنان است. به همین شکل خشونت‌هایی که علیه زنان صورت می‌گیرد مرا غرق خود کرده است تا به چیز دیگری فکر نکنم به جز انعکاس وضعیت زنان.

در دوران طالبان، چگونه واقعیت‌ها را احساس کرده بودید، آیا آن ‌زمان هم فعالیتی برای مبارزه با خشونت داشتید؟

در دوران طالبان در شهر هرات زندگی می‌کردیم، زنان اجازه فعالیت و کار نداشتند، با بیرون رفتن شلاق‌های طالبان از آن‏ها استقبال می کرد. مردان نیز روزگارخوشی نداشتند، طالبان مردان را نیز آرام نگذاشته بود. از سوی دیگر آن‌زمان کوچک بودم و کاری هم از دستم نمی‏آمد. تنها احساس می‌کردم زمانی‌که می‏دیدم در مقابل چشم ما چی ظلم‌هایی که بر مردم می شد؛ وقتی می‏دیدم کسی توجهی به مشکلات مردم ندارد، فکر می‏کردم باید انعکاس داده شود.

فعالیتم را بعد از دوران طالبان آغاز کردم. بیشتر تمرکز فکری من به خانم‌ها بود با آن که تلاش می‌کردم زیاد تلخی‌های زندگی را انعکاس ندهم، اما خود به خود این کار را می‌کردم، سوژه‌های زیادی از خودسوزی خانم‌ها و مشکلات اجتماعی آن‏ها داشتم که درباره شان فلم ساختیم.

خانم سادات! شما چه فلم‌هایی را ساخته‏‌اید که انعکاس‌‏دهنده وضعیت زنان و دیگر واقعیت‌های جامعه باشد؟

تقریباً شانزده فلم مستند را ساخته‏‌ام از جمله «در دهکده‌‏ای که ناقص‌‏العقل می‌نامند» راجع به زندگی خانم آریا بشیر بود. اوموفق به ریاست دادگاه عالی شده بود. برای زنان افغان بسیار سخت است که در این‌گونه پست‌ها کار کنند. چون او اولین زنی بود که در این پست موفق شده بود. این موضوع در کشور ما بسیار جالب بود، من هم فلم مستند در این مورد ساختم. این فلم از سه بعد کار شده بود: یکی توانایی‌های یک خانم را منعکس می‌کرد که تا چی حدی در مقابل مشکلات ایستادگی می‌کند. دیگر این ‌که چگونه به مشکلات دیگران رسیدگی می‌کند. تعداد زیادی زنان بخاطر انواع مشکلات به این خانم مراجعه می‌کردند. بعد دیگر فلم عقب‏مانی بود که در مقابل زنان وجود داشت. زنان از رادیو به عنوان بهترین وسیله اطلاع‏‏رسانی، استفاده می‌کنند. دراین فلم نشان‌داده می‌شد که یگانه وسیله‏‌ای که آن خانم از آن برای کسب اطلاعات استفاده می‌کرد رادیو بود.

در باره فلم‏‌های دیگرتان بگویید؟

– «فلم یک دوسه؟» که روی موضوع ازدواج‌های اجباری و خودسوزی‌های دختران کار کردم، چندین مورد خودسوزی را انعکاس داده‌‏ام.

فلم «ما پست مدرنیسم ایم» از نمونه‌های کاری هنری من است، که زندگی کودکان خیابانی را نشان می‏دهد که چگونه با یکدیگر علاقمند شده وعاشق می‌شوند.

فلم‌های شما چگونه استقبال شده است، آیا مورد توجه جشنواره‌‏ها نیز قرار گرفته است؟

فلم‌های من به جشنواره‌‏های زیادی راه یافته است. در جشنواره‏‌های داخلی و خارجی جوایزی نیز به دست آورده‏ام. از جمله فلم «در دهکده‌‏ای که ناقص‌‏العقل می‌‏نامند»، شش جایزه را گرفته است. جایزه بخش حقوق بشر را از جشنواره فلم الجزیره گرفته و جایزه‏‌ی اول را در جشنواره صدای زن مسلمان در امریکا گرفته است.

فلم «یک دوسه؟»، جایزه فلم خوب را از مصر گرفت واین فلم در جشنواره ایتالیا نیز جایزه گرفت.

فلم مستند «نصف ارزش زندگی» در جشنواره بین‌المللی حقوق بشر الجزیره سال 2011، در جشنواره صدای زنان در لس آنجلس در سال 2011 ، در جشنواره بین‌المللی کابل در سال 2008 ، درجشنواره فلم مصر سال 2009 راه یافته و جوایز برتر به دست آورده است. فلم‌های دیگرم نیز در جشنواره‏‌های حقوق بشر کابل، جشنواره بین‌المللی فلم ایتالیا جوایز بهترین فلم و دیگر جوایز را گرفته است.  

فلم «ما پست مدرنیسم ایم» جایزه اول را در قسمت فلمبرداری در آلماتا گرفت. جایزه صلح وجامعه مدنی افغانستان وهمچنان جایزه دوازده بهترین کارگردانی را نیز در جشنواره فلم کابل گرفته‏‌ام.

از ایده‌‏ها و کارهای جدید تان بگویید.

فعلا روی یک فلمی کار می‏کنم که انعکاس‌‏دهنده واقعیت‏‌های کوماندوهای کشور می‌‏باشد. نام این فلم «قصه‌های شب افغانستان» است. این مستند که راجع به نظام افغانستان تهیه شده، کار ثبت آن تمام است و ما روی تدوین آن کار می‌کنیم. این فلم به زودی نمایش داده خواهد شد، اما در جریان ثبت این فلم یکی از سربازان در جنگ شهید شد.

این مساله بسیار روی روحیه من تاثیر گذاشته است، حتی در جریان تدوین این فلم من گریه می‌کنم، اوکسی بود که در ساختن فلم با من خیلی همکاری کرده بود. حال که اورا زنده نمی‌بینم خیلی متاثر هستم.

چرا تصمیم گرفتید از سربازان اردوی ملی فلم مستند بسازید؟

آن چه درباره سربازان اردوی ملی شنیده بودم باعث شد از آن‏ها فلمی بسازم. در اول فکر نمی‏کردم این قدر عشق وعلاقه در میان سربازان نسبت به وطن و مردم وجود داشته باشد.

برداشت منفی نسبت به اوضاع سربازان داشتم، اما درعمل وقتی دیدم موضع من کاملاً تغییر کرد برداشت منفی به مثبت تبدیل شد.

دیدم اقوام مختلف افغانستان در یک سنگر قرار گرفته‏‌اند، یکدیگر را بسیار دوست دارند. من در میان آن‏ها شجاعت، عشق به وطن، جدیت و علاقه شدید به مردم را دیدم. ولی بسیار متاسفم که یکی از سربازانی که در فلم من شامل بود، شهید شد. حال از فلمم بسیار متاثر می‏‌باشم. هربار که کشته شدن این سرباز دلیر افغان را به یاد می‏‌آورم، گریه می‌کنم.

خانم سادات از آموزش‌هایت برای ما بگو، کجا تحصیل کرده‏‌اید؟

من به طور آماتور وارد سینما شدم. مدتی در کورس‌های آموزشی که توسط موسسات دایر می‌شد اشتراک کردم. البته دوران مکتب خود را مدتی در هرات و مدتی در کابل سپری کرده‏ام. با ساختن چند فلم و گرفتن جوایز از جشنواره‌‏ها موفق به گرفتن بورسیه از ایتالیا شدم. من آموزش حرفه‏‌ای سینما را در کشور ایتالیا فرا گرفتم. چون به سینما علاقه شدید داشتم و برای ساختن فلم زحمت می‌کشیدم از چندین جشنواره، جایزه گرفتم و بدین ترتیب توانستم طرف توجه مردم ایتالیا قرار بگیرم، تا برایم زمینه آموزش حرفه‌‏ای سینما را در آن کشور فراهم کنند.

سینمای افغانستان را چگونه ارزیابی می‏کنید، آیا سینماگران توانسته‏‌اند رضایت مردم را کسب کنند؟

بی‌‍‌توجهی دولت به سینما، بسیار قابل نگرانی است، سینماگران موفقی داریم به گونه مثال صدیق برمک که سینمای افغانستان را در سطح جهان معرفی کرد. دیگر سینماگران نیز تلاش می‌کنند و کارهای خوبی دارند.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده