اهدای خون آسان،‌حصول خون دشوار!

چهاردهم ماه جون در تقویم جهانی به نام روز جهانی اهدای خون ثبت شده است. این مناسبت که در واقع امر (روز جهانی تقدیر از اهداکنندگان خون) ‌است برای آن درج تقویم جهانی شده تا از همت والا و فعالیت انسان دوستانه تمام کسانی‎ که در زمینه اهدا و انتقال خون و نجات جان انسان‌ها تلاش می‌کنند، قدردانی ‌شود.

ابتکار اصلی چنین نامگذاری را سازمان بهداشت جهانی، جامعه بین‌المللی انتقال خون، انجمن بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر و اتحادیه بینالمللی سازمانهای اهداکنندگان خون در سال ۲۰۰۴ میلادی انجام دادند. این سازمانها از همه کشورها خواستند در این روز برای بزرگداشت اهداکنندگان برنامه‌ریزی نمایند. انتخاب این روز به مناسبت تولد پروفسور لندا شتاینر، کاشف گروههای خون و برنده جایزه نوبل بود که طب انتقال خون پس از این کشف بزرگ پیشرفت زیادی کرد.

حقیقت این است که اهدای خون هنگامی رخ می‌دهد که یک فرد سالم به ‌طور داوطلبانه مقدار مشخصی از خون خود را در یک مرکز انتقال خون هدیه می‌کند. خون اهدا شده پس از انجام آزمایش‌های لازم و تأیید سلامتی به ‌منظور تهیه محصولات خونی مورد استفاده قرار می‌گیرد و یا از طریق بانک خون مراکز درمانی به افراد دیگر تزریق می‌شود. فرایند اهدا و تزریق به دریافت‌کنندگان، انتقال خون نام دارد.

در کشورهای توسعه‌یافته و اکثر کشورهای در حال توسعه، بیشترین اهداکنندگان خون را افراد داوطلبی تشکیل می‌دهند که در قبال آن پولی دریافت نمی‌کنند. در کشورهای فقیرتر، افراد معمولاً خون خود را برای انتقال به اعضای خانواده و یا دوستان‌شان اهدا می‌کنند. بنابراین انگیزه‌های مختلفی برای اهدا، شامل انجام عمل خیر، کمک به بهبود خویشاوندان، نیاز مالی و برای استفاده خودِ فرد در آینده وجود دارد.

خوشبختانه که در کشور ما نیز فرهنگ اهدای خون به صورت داوطلبانه رشد چشمگیری داشته و به‌خصوص این مسئله در مناسبتهای خاص دینی و مذهبی به صورت گستردهتری عملی میگردد. ایام محرم و روز عاشورا یا سایر مناسبتهای اسلامی از جمله مواردی اند که اوج این فداکاری را به نمایش میگذارند. ابراز همدردی با قربانیان حوادث بیشمار انفجارها نیز صحنههای شایسته از اهدای خون خلق کرده که بانکهای کشور،‌به‌خصوص بانک مرکزی خون را از رفع نیازها در این خصوص غنیتر میسازد.

بد نیست که بدانیم علاوه براینکه مهمترین اثر اهدای خون، نجات زندگی انسانها و آگاهی از سلامت جسمانی است، تحقیقات نشان داده که اهدای مکرر خون به میزان زیادی فرد را در برابر ابتلا به بیماریهای قلبی- عروقی محافظت میکند. همچنین اهدای خون نه تنها برای افراد سالم زیانی ندارد، بل موجب جلوگیری از ابتلای آن‌ها به بیماری‌ها نیز میشود، ضمن اینکه سیستم خونسازی بدن به گونهای است که با افزایش جریان خون در بدن، طی مدت کوتاهی این مقدار خون اهدا شده را جایگزین میکند.

اما بحث مهم دیگر در این خصوص،‌نحوه دریافت مجدد خون توسط کسانی است که به این ماده حیاتی ضرورت دارند. زیرا در افغانستان نیز مثل سایر نقاط جهان بسیاری از افراد به خون و فرآورده‌های خونی نیاز پیدا می‌کنند. زیرا به صورت معمول و معیار جهانی، از هر سه نفر مردم دنیا، یک نفر در طول زندگی احتیاج به تزریق خون و محصولات خونی پیدا می‌کند. بارزترین مثال برای موقعیت‌هایی که در آن نیاز مبرم به خون پیدا می‌شود عبارت اند از زمان بروز حوادث و سوانح گوناگونی نظیر انفجارها، تصادفات رانندگی، سوختگیها و اعمال جراحی. همچنین خانمهای باردار در حین زایمان، نوزادان و به‌خصوص نوزادان نارسی که به زردی دچار میشوند از جمله دیگر نیازمندان به خون هستند. بیماران سرطانی که تحت درمان خاص قرار میگیرند از گروه‎‎های دیگر نیازمند خون اند.

با توجه به اینکه تاکنون در جهان، با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در زمینه علم پزشکی هنوز هیچ گونه جایگزین مصنوعی برای خون ساخته نشده است و فقط خونی که توسط انسانهای نیکوکار اهدا میشود، می‌تواند جان انسان‌های دیگر را از مرگ نجات بخشد، دسترسی آسان به این ماده امر حیاتی است.

اما متأسفانه در بسیاری موارد در کشور ما،‌دسترسی به خون کار دشواری بوده است. نویسنده خود شاهد مواقعی بوده که مادری با مرگ دست و پنجه نرم میکرده و نیاز فوری به خون داشته،‌ولی برای دسترسی به آن نیازمند واسطه و رابطهی خاص بوده است. از سوی دیگر،‌تدابیر اداری خاصی وجود ندارند تا فردی که خون اهدا میکنند، دارای حداقل امتیاز در صورت نیازمندی به خون باشند.

بنابراین به نظر میرسد اگر تدابیر شفافیتساز و انسانی سنجیده شود که از یک سو دسترسی به خون آسان شده و از سویی هم اهداکنندگان خون دارای امتیاز ویژه حین دریافت خون شوند، ترویج اهدای خون به صورت بهتری اجرایی خواهد شد.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده