بی‌توجهی به موزیم، کم‌رنگ شدن هویت

بیست و نهم ثور برابر با هجدهم ماهمی، مصادف است با روز جهانی موزیم و میراث فرهنگی در سراسر جهان. بر بنیاد تعریفی که از موزیم ارایه شده است، موزیم عبارت از مؤسسهایاست که به بهترین شکل، پدیده‌های طبیعی و کارهای بشری را نمایش می‌دهد. موزیم به حفظ شناسنامه بشر و تقویت حافظه جمعی کمک می‌کند و در نتیجه، به صورت رکن عمده‌ای از تاریخ درمی‌آید. به تعبیر دیگر آثار باستانی که موزیم‌ها بخشی از آن‌ها شمرده می‌شوند در واقع بیانگر هویت فرهنگی و تاریخی یک جامعه است و حفاظت و نگهداری از آن وظیفه و مسئولیت همه انسانها و تمامی‌شهروندان یک کشور دانسته می‌شود.

افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و گذشته پرفرازونشیب، دارای میراثهای تاریخیـفرهنگی پرشماری است؛ از تندیسهای بودا و بقایای شهر غلغله و ضحاک در بامیان و قلعه اختیارالدین و منارهای چندگانه هرات گرفته تا منار جام در غور، نهگنبد در بلخ، تخت جمشید در سمنگان و آثار تاریخی در غزنی، همگی گنجینهمیراث فرهنگی به شمار میروند. این مجموعه آثار باستانی در واقع شکوه و گذشته روشن تاریخ و فرهنگ ما را روایت می‌کنند. اما پرسش این است که نسل امروزی کشور چقدر از این میراث‌های گهربار تاریخی و فرهنگی بهره‌مند هستند؟ این گذشته پُرشکوه چه تاثیری در چگونگی وضعیت امروزین ما دارد؟ نسل دیروز و امروز برای حفاظت از میراث‌های فرهنگی چه اقدام و گام‌های عملی و مشخصی را برداشته است؟ اساسا موزیم و آثار باستانی چه جایگاه و نقشی در فرهنگ و تاریخ کنونی کشور ما دارد؟ چند موزیم مهم را در سراسر کشور می‌توان نام برد که آثار به جای مانده از گذشتگان در آن‌ها حفاظت و نگهداری می‌گردند؟ حکومت‌های دیروز و امروز چه مسئولیتی در برابر آثار باستانی کشور از خود نشان داده‌اند؟

باید افزود که میراث‌های فرهنگی افزون بر این که تجارب و ارزش‌های گذشته را به نسل امروزین انتقال می‌دهند، جاذبه‌های گردشگری نیز دارند که می‌توانند سبب توسعه صنعت گردشگری در کشور شوند. بر اساس پژوهش‌های انجامشده توسط سازمان جهانی جهانگردی، آمار گردشگری خارجی و درآمدهای حاصله از آن برای کشورهای میزبان روشن ساخته است که بعضی از کشورها بیش از ممالک صادرکننده نفت و حتا بیشتر از آنها درآمد ارزی از این صنعت را به خود اختصاص دادهاند؛ در این باره می‌توان از فرانسه، ایتالیا، ترکیه، تایلند، یونان، سنگاپور، مالیزیا و مجارستان نام برد. به همین دلیل، آثار فرهنگی گذشتگان در کنار اهمیت تاریخی، اهمیت اقتصادی نیز دارند، و در کنار توسعه صنعت جهانگردی، فرصت‌های شغلی را نیز فراهم می‌سازد.

اما، متأسفانه در افغانستان با وجود برخورداری از آثار باستانی متعدد و ارزشمند، تاکنون در هیچ دوره تاریخی از سوی هیچ نهاد رسمی ‌و غیررسمی ‌به صورت جدی و اساسی مورد توجه قرار نگرفته است. به تعبیر دقیق‌تر هرچند تلخ است این حرف ولی بی‌ارزشترین چیزها در فرهنگ و تاریخ و سیاست کشور ما آثار باستانی و موزیم هستند. نابودسازیهای هدفمند، برخوردهای غیرمسئولانه حکومتها و دهها عامل دیگر سبب گردیده است که بسیاری از آثار باستانی کشور نابود شوند. در این ارتباط به صورت مشخص از سه دهه جنگ داخلی می‌توان به عنوان عامل مهم در نابودی و قاچاق آثارهای باستانی در کشور یادآوری نمود که با نفوذ کشورهای بیگانه آثار تاریخی که نمایانگر هویت تاریخی و فرهنگی ما بودند به بازارهای جهانی، توسط گروهها و افراد زورمند در معرض قاچاق و معامله قرار داده شدند. در میان همهگروهها و جریانهای سیاسی و نظامی ‌کشور، گروه تاریک‌اندیش و متحجر طالبان بیشترین تلاش را برای نابودی آثار باستانی و مسخ هویت فرهنگی و تاریخی کشور داشته است. چنانچه از وزیر فرهنگ طالبان نقل قول گردیده است، به دست خویش چندین مجسمه را در موزیم کابل نابود کرده است و درضمن امر انهدام بتهای بامیان عزم پلید این گروه را در زمینه نابودسازی آثار باستانی نشان میدهد.

اینک با آغاز دوره جدید انتظار میرود که نهادهای مسئول رسمی ‌و غیر رسمی ‌به‌ویژه وزارت اطلاعات و فرهنگ کشور در راستای حفظ آثار باستانی و رونقدهی موزیمهای کشور به‌خصوص موزیم کابل با ارتقا فرهنگ عمومی ‌و نشر آگاهی عمومی ‌و نیز اقدام‌های موثر و عملی توجه موثر خود را در حفظ و نگهداری میراث‌های فرهنگی و تاریخی کشور مبذول دارد.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده