جایگاه ما در عصر ارتباطات (به بهانه روز جهانی ارتباطات/17 می)

هفدهم ماه می نام روز جهانی مخابرات و ارتباطات نام گرفته است؛ پدیدهای که نقش آن در حیات اجتماعی انسان امروز به سزا بوده و جایگاه برجسته و گستردهی آن در زندگی جمعی بشر، به حدی است که قرن حاضر را عصر انفجار اطلاعات یا همان ارتباطات مینامند.

نقش و نفوذ این پدیدهی مدرن در حیات جمعی ما به حدی است که دنیای بزرگ امروزی را با تمام اقلیم پهناور آن به دهکدهی کوچکی مبدل نموده و اصل فاصله را از میان افراد به معنای واقعی کلمه برداشته است. امروزه دیگر مثل زمانههای گذشته به هیچ وجه دوربودن به لحاظ جغرافیایی به معنای این نیست که انسانها از شرح حال خویشتن آگاهی نداشته و یا هم تغییر و تحول در یک نقطهی جغرافیایی، مردم مناطق دیگر را متأثر نسازد. وجود ارتباطات و امکان حصول آگاهی از هرگونه رخداد در هر جایی از سرزمین، انسانها را مقدور و مجبور ساخته تا در گرفتن تصمیمهای خویشتن به حال دیگران نیز فکر نموده و نسبت به هیچ رویدادی بی‏‌تفاوت نباشند. بدون شک این وضع اگر رویکرد انسانی پیدا نماید، کمک بزرگی برای جامعه‌ی بشری خواهد بود، کمااینکه در بسا موارد چنین بوده و نشان داده است که وجود شبکههای ارتباطی و تماس‌ها در دنیای مجازی، به سود انسانها تمام شده و معضل‌های بزرگ جهانی را نیز حل نموده یا سرچشمهی تحولات بزرگی شده است.

در این میان هرکدام از کشورها کوشش دارند تا با فراهم کردن فن‏‌آوری‌بهتر و تجهیزات قویتر، جایگاه خویش را در جهان ارتباطات بلند برده و نقش خود را در دنیا برجستهتر نشان دهند. بدیهی است که کسب دستاوردها در عرصهی فن‏آوری مخابراتی، ارائه آسان و ارزان خدمات مخابراتی، گسترش شیوه‌ها و شبکههای مخابراتی، افزایش کمی رسانههای ارتباطی و شرکتهای مخابراتی برای تأمین وسیع و سریع اطلاعات و ارتباطات گام بزرگ و نخست رسیدن به این هدف است.

کشور ما افغانستان با تصدی نسبتاً موفق وزارت مخابرات و فن‏آوری معلوماتی این گام را تا اندازهای موفقانه برداشته و سعی دارد تا آن ‌را به فرجام برساند.

بر هیچکسی پوشیده نیست که افغانستان در یک دهه‏‌ی گذشته در عرصه‌‏ی مخابرات و ارتباطات، اینترنت و همچنین رسانه‏‌های صوتی و تصویری به لحاظ کمیت رشد قابل ملاحظه‏‌ای داشته و هم اکنون افزون بر برخورداری از حدود 22 ملیون مشترک تلفن همراه، امکان دسترسی بیش از چهار ملیون نفر به خدمات اینترنتی و درآمدی در حدود 250 ملیون دالر در این عرصه را تجربه می‏کند. ضمن این که تعداد شبکه‌های رادیو و تلویزیون و نیز پایگاه‌‏های اینترنتی نیزبا توجه به ظرفیت‌‏های موجود به حد اشباع رسیده است.

افزون بر تمام این موارد، فعال ساختن فایبر نوری و تأمین ارتباطات آسان به کمک آن، خریداری و راه‌‏اندازی ماهواره‏‌ی مخابراتی و تلویزیونی که قرار است به کمک شبکههای مخابراتی و تلویزیونی شتافته و تسهیلاتی را به لحاظ قیمت و کیفیت مخابرات و اطلاعات برای مردم مهیا سازد، همگی از دستاوردهای انکارناپذیر در این عرصه میباشند. با این وجود، نباید نادیده انگاشت که نرخ خدمات مخابراتی برای شهروندان کشور تاکنون نیز سرسام‌آور بوده و در مقام مقایسه با سایر کشورها و در نظرداشت میزان توان اقتصادی مردم، به صورت طاقتفرسایی سنگین و بالا میباشد. یقیناً کاهش این قیمتها برای مشتریان مخابراتی یکی از اقدام‏‌های ضروری است که نباید در اجرای آن دیرکرد صورت گیرد.

شکی نیست که این پیشرفتهای کمی در عرصهی مخابرات گام اول ترقی در این راستا میباشند. گام مهم و بعدی اما در این خصوص، عرض اندام در جهانی است که رقابتهای مخابراتی و ارتباطی با خلق و ابتکار فن‌‏آوریها و تجهیزات مخابراتی و ارتباطی از یکسو و عرضهی محتوای مناسب، ارزشمند و کاربردی در بستر رسانههای ارتباطی از جانب دیگر رقم می‌خورد. به این معنا که کشورها در قالب رشد ارتباطات کشورهای‏شان، تجهیزاتی را ساخته و عرضه نمایند که بیانگر قدرت فن‌‏آورانه‏ی آنان در عرصهی مخابرات و ارتباطات باشد. این فن‌‏آوریها از وسایل کوچک ارتباطی مثل موبایل و قطعات آن گرفته تا سایر موارد پیشرفته و مدرن میباشد. ایجاد فضاهای ارتباطی و عرضهی خوراک فکری در آن؛ اعم از فضاهای سایبری و شبکههای جهانی تلویزیونی نیز بُعد دیگر این قضیه است.

در واقع، رقابتهای ارتباطی میان کشورها در دو بخش نرمافزاری و سخت‏‌افزاری رقم خورده و هر کشوری کوشش میکند تا جایگاه خویش را در میان سایر کشورهای جهان بازیافته و پیدا نماید. لذا پرسش اساسی دیگر این است که جایگاه ما در جهان ارتباطات به لحاظ تأمین و تهیهی مواد مخابراتی و محتوای ارتباطی در جهان امروز چگونه بوده و در کجا قرار دارد؟

متأسفانه که پاسخ در این خصوص با احساس کمبودیهای فراوانی همراه است. زیرا دیده میشود که تمامی فن‏‌آوریهای ارتباطی و مخابراتی ما به شکل خریداری از سایر کشورها تأمین شده و حتی قطعهی کوچکی از وسایل گوناگون و شاید هم سادهی مخابراتی را خود نتوانسته‌‏ایم تولید و عرضه نماییم. نیازمندی ما به این ابزار و افراد فنی خارجی نشان میدهد که گام دوم ما در راستای پیشرفتهای ارتباطی بسیار ناقص و ناتمام است. در بُعد نرمافزاری نیز نبود سایتهای معتبر، غنی و دارای محتوای مفید در فضای سایبری و کمبود شبکههای غنی و دارای محتوای موثر در میان رسانههای صوتی، تصویری و نوشتاری به روشنی تمام گواه این نارسایی می‏باشد.

لذا باید اذعان نمود که پیدا کردن جایگاه مناسب در جهان ارتباطات نیازمند پیمودن مسیر طولانی، دراز و جدی است که نیازمند برنامهریزی کلان و کلی در تمامی سطوح بوده و بسیج نیروها و نهادهای ملی را طلب دارد.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده