جای خالی کتاب

بیست و سوم ماه اپریل برابر بود با روزجهانی کتاب، هرسال این روز در بسیاری از کشورهای جهان به گرمی تجلیل می‌شود. مسوولان فرهنگی، مدیران ارشد دولتی و سازمان‌های بین‌المللی برای ترویج هرچه بیشتر فرهنگ کتاب‌خوانی بر مبارزه نرم برای توسعه و تنوع فرهنگی تاکید می‌کنند.

بسیاری از کشورها نظر به آمار سالانه و میزان مراجعه‌ی شهروندان به کتاب، برنامه‌های شان را برای بهبود وضعیت چاپ و نشر، حمایت از نویسندگان و ایجاد کتابخانه‌ها ارزیابی می‌کنند. این ارزیابی‌ها همه ساله انجام می‌گردد. مدیران و مسوولان امور فرهنگی تلاش‌های شان را برای افزایش میزان مردم مراجعه به کتاب ادامه میدهند.

همه ساله سرانه – میانگین – مطالعه و میزان مراجعه مردم به کتابخانه و تعداد ساعت‌هایی را که برای مطالعه اختصاص داده می‌شود، به طور دقیق ارزیابی و گزارش میدهند.

این اقدمات از سوی کشورها و سازمان های بین‌المللی نشاندهنده اهتمام به کتابخوانی و بیانگر نقش مهم کتاب در بهبود زندگی و توسعه نیروی انسانی است. کشورهایی که به این امر مهم توجه می‌کنند، از ظرفیت و توانایی لازم برای داشتن زندگی سالم برخور دارند. از خشونت وحشت در این کشورها خبری نیست. برجسته ترین مشخصه و ویژگی مردم کتابخوان، رفاه اجتماعی، مسوولیت پذیری، همزیستی مسالمت آمیز، احترام به محیط زیست و احترام به حیوانات است.

از کشورهای آسیایی، نام جاپان در صدر فهرست کشورهای کتابخوان قراردارد و گفته شده که میانگین مطالعه در این کشور بین 90 تا 120 دقیقه است.

مردم کتابخوان جاپان شایسته زندگی آبرومندانه است و سزاوار رفاع اجتماعی، چند روز پیش در گزارشی آمده بود که به دلیل کاهش جرایم و بزهکاری اجتماعی در این کشور، بسیاری از کارمندان نهادهای عدلی و قضایی در این کشور بیکار مانده و احتمال می رود که کارمندان این نهادها به کار دیگری رو بیاورند. یکی از دلایل کاهش بزهکاری اجتماعی و تقلیل جرم و جرایم انس مردم با کتاب است.

امسال روز جهانی کتاب در شرایطی در جهان تجلیل شد که در افغانستان، تنها کشور بدون کتابخانه در جهان، سرانه مطالعه چیزی نزدیک به صفر است. کشوری که به بستر فاجعه و میدان نبرد شورشیان و جنایت کاران تبدیل شده است.

سالانه میلیاردها دالر هزینه جنگ تریاک، قاچاق سنگ‌های قیمتی، ترور، معاملات پنهان مافیای زمین، عزل و نصب‌ها در اداره‌های دولتی، اعمار سالون های مجلل عروسی و… می گردد اما دریغ از تاسیس یک کتابخانه مجهز!

ذهن های خالی و چشم‌های ناآشنا با کتاب، بیش از هرچیزی دیگری به دنبال ویرانی و ایجاد ناامنی اند؛ پیوستن به حلقات گروه‌های دهشت افکن و جنایت کار، همکاری با جریان‌های افراطی و خشونت طلب هستند.

پیامدهای نبود کتابخانه و گریز از کتابخوانی فاجعه بار و غم انگیز است. دولت می توانست به جای جنگ سخت افزاری و هزینه پول هنگفت برای مبارزه با بزهکاری اجتماعی و خشونت های سازمان یافته علیه زنان و کودکان، و خنثا کردن برنامه های انتحاری و دهشت افکنی از مبارزه نرم نیز کار می گرفت.

در باره مدیریت و اهداف کتابخانه‌ی ملی تجدید نظر می کرد، برنامه‌های تشویقی را برای تاسیس و توسعه کتابخانه‌ها در افغانستان در نظر می گرفت تا از این رهگذر، به تدریج تغییرات فکری و خرد شهروندی شکل می گرفت.

کارهای نابسنده‌ی وزارت اطلاعات و فرهنگ

امسال به بهانه‌ی گرامیداشت از روزجهانی کتاب، وزارت اطلاعات و فرهنگ کشور از اختصاص دو و نیم میلیون افغانی برای خریداری کتاب به کتابخانه عامه خبر داده است. وزیر اطلاعات و فرهنگ بر ضرورت حمایت از ناشران و کتاب فروشان تاکید کرده و وعده داده که این وزارت برای بهبود وضعیت چاپ و نشر تلاش می‌کند.

در پیوند با این روز به فعالیت های ریاست انتشارات بیهقی نیز اشاره شده گفته شده که این ریاست درجریان چند ماه اخیر هجده عنوان کتاب را نشرکرده و کار چاپ ده عنوان کتاب دیگر در جریان است.

وزارت اطلاعات و فرهنگ گفته که دوهزارجلد کتاب را نیز از ادرس های مختلف به

کتابخانه های عامه توزیع کرده است. همچنین این وزارت از کارکرد آژانس خبری باختر و پنج‌روزنامه دولتی در رابطه به ترویج فرهنگ کتابخوانی و نشر مقالات در زمینه اهمیت کتاب و کتابخانه سخن گفته و تصریح کرده که روزنامه های “ هیواد ، اصلاح ، انیس ، وطنداران و کابل تایمز، در نشرات خود به خاطر رشد فرهنگ مطالعه نبشته هایی را نشر کرده و به همین ترتیب ده ها محفل رونمایی کتاب برگزار کرده است.

عبدالباری جهانی وزیر اطلاعات و فرهنگ از اختصاص مکان و جای مشخص برای کتاب فروشان خبرداده و گفته که پیشنهادی را به این منظور به مقام ریاست جمهوری ارایه کرده است.

انچه که بیان شد، فعالیت های وزارت اطلاعات و فرهنگ به عنوان تنها نهاد دولتی در زمینه حمایت از ناشران، ترویج و تبلیغ فرهنگ کتابخوانی در کشور است.

با توجه به خلاهای موجود فرهنگی و نشراتی در کشور، این اقدامات و کارکردها نه جوابگوی نیازهای جامعه فرهنگی است و نه درخور شان وزارت اطلاعات و فرهنگ، نظر به نیازها وفقدان کتاب و کتابخانه و نبود منابع معلوماتی و مطالعاتی انتظار می رفت وزیر اطلاعات وفرهنگ طرحی جامعی را برای سر و سامان دادن به کتابخانه ملی کشور ارایه می کرد تا سیستم کتابداری و برنامه تاسیس کتابخانه ها در کشور روشمند و مدرنیزه می شد.

خوب که در این طرح جامع، دست کم در هر ولایت یک کتابخانه دولتی با امکانات و منابع مطالعاتی و فضای مناسب برای کتابخوانی ایجاد می شد تا مردم عادی، دانشجویان و شاگردان مکاتب برای انجام کارهای مطالعاتی به این مکان مراجعه می کردند.

مشکل کتابخانه عامه ( کتابخانه ملی) جمع آوری 2000 جلد کتاب نیست، کمک دو و نیم میلیون افغانی برای خریداری کتاب مشکل را حل نمی کند. کتابخانه و تبدیل آن به کتابخانه ملی با استندردهای روز نیاز به طرح جامع و اصلاحات دارد؛ طرحی که بتواند مدیریت و اداره این کتابخانه را مطابق به نیازهای روز جامعه عیار سازد.

طرحی که بتواند فعالیت ناشران و نویسندگان را تحت پوشش حمایتی قرار دهد و کتاب‌های شان ثبت کتابخانه ملی شود.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده