خروج امریکا از برجام تاثیر منفی بر روابط افغانستان و ایران نخواهد گذاشت

خبرگزاری رویترز در گزارشی نوشت: خروج امریکا از توافق هسته‌ای ایران و اعمال تحریم‌های مجدد اقتصادی علیه این کشور، پروژه چابهار را در معرض خطر قرار داده است.

رویترز نوشته این در حالی است که تقویت اقتصاد افغانستان یکی از اهداف کلیدی امریکا برای پایان دادن به طولانی‌ترین ماموریت خارجی‌اش است.

افغانستان، هند و ایران سال گذشته موافقت‌نامه سه جانبه چابهار را امضا کردند که بر مبنای آن افغانستان و هند می‌توانند مبادلات تجاری‌شان را از طریق بندر چابهار ایران انجام دهند.

بندر چابهار در ساحل شمالی دریای عمان و در امتداد تنگه هرمز، در امیدهای هند برای گشایش مسیر حمل‌ونقل به آسیای مرکزی و افغانستان و دور زدن پاکستان، رقیب اصلی‌اش نقش بزرگی بازی می‌کند.رویترز نوشته این تصمیم آقای ترامپ حالا نه تنها به وابستگی افغانستان به پاکستان پایان نمی‌دهد، بلکه تلاش واشنگتن برای فراهم‌سازی زمینه صلح در افغانستان را تضعیف خواهد کرد که بخشی از آن اعمال فشار به پاکستان به منظور از بین بردن پناهگاه‌های امن «تروریست‌ها» در خاک این کشور است.

هند پس از توافق هسته‌ای بین ایران با قدرت‌ها‌ی جهانی (برجام) که به لغو یا تعلیق تحریم‌های مرتبط با برنامه اتمی منجر شد، 500 میلیون دالر برای تسریع توسعه این بندر اختصاص داد.

رویترز گزارش داد که این تصمیم دولت امریکا، بانک‌ها را در شرایط دشواری قرار داده که ممکن است با توجه به پیامدهای معاملات آنها با ایران از سرمایه‌گذاری در پروژه چابهار دست بردارند.

یک دیپلمات ارشد هندی به رویترز گفته است: «تصمیم رییس‌جمهوری ترامپ، ما را دوباره به نقطه آغاز این پروژه قرار داده و باید شرایط این قرارداد بازنگری شود.»

او افزود: «پروژه چابهار می‌تواند راه تجارت هند، ایران و افغانستان را تغییر دهد، اما در حال حاضر همه چیز در وضعیتی نامطمئن قرار دارد.»

بی بی سی نوشت که یک منبع نزدیک به پروژه چابهار، به رویترز گفته که در حال حاضر حداقل سه قرارداد برای ساخت زیربنای این بندر به تاخیر انداخته شده و همچنین، دو شرکت چینی و یک گروه فنلاندی در حال تعطیل شدن هستند. «بانک‌داران هم قبل از تایید تضمین‌ها، خواهان وضوح موضع واشنگتن هستند.»

عتیق‌الله نصرت، رییس اتاق تجارت و صنایع کشور، به رویترز گفت: افغانستان هنوز نمی‌داند پس از خروج امریکا از برجام به پروژه چابهار، چه اتفاقی خواهد افتاد. ما تا هنوز هیچ چیزی در این مورد نشنیده‌ایم، بنابراین، باید صبر کنیم و ببینیم چه اتفاقی می‌افتد.

در نوامبر سال گذشته، نخستین محموله گندم هند از طریق بندر چابهار ایران به افغانستان رسید. این محموله 15 هزار تنی براساس همکاری‌های استراتژیک این سه کشور از بندر چابهار به افغانستان انتقال یافته بود.

حدود دوهفته پیش آقای ترامپ رسما کشورش را از توافق هسته‌ای میان ایران و شش قدرت جهانی خارج کرد. او فرمانی را امضا کرد که بنا بر آن تحریم‌های هسته‌ای ایران که بر اساس برجام تعلیق شده بود، طی یک دوره زمانی برمی‌گردد.

حسن روحانی، رییس‌جمهورایران، گفت که با وجود خروج امریکا از توافق هسته‌ای، ایران فعلا از آن خارج نخواهد شد تا پیامدهای تصمیم امریکا را ارزیابی کند. دیگر کشورهای اروپایی، روسیه و چین تاکید کرده‌اند در برجام باقی خواهند ماند.

از سوی دیگر اتاق تجارت و صنایع کشور نسبت به تاثیرات منفی تحریم‌های امریکا بر روابط تجاری افغانستان و ایران به خصوص بهره‌برداری از بندر چابهار ابراز نگرانی می‌کند. ایران در حال با حجم بیش از دو و نیم میلیارد دالر، بزرگترین شریک تجاری افغانستان به حساب می‌آید.

صیام‌الدین پسرلی، سخنگوی اتاق تجارت افغانستان به تلویزیون ۱ گفت: این تحریم‌ها به سرمایه‌گذاری‌های مشترک افغانستان و ایران و مسیر ترازیتی کشور، به‌گونه‌ جدی آسیب می‌رساند. آقای پسرلی همچنین گفت که این موضوع میزان داد و ستد میان کابل و تهران را نیز کاهش خواهد داد.

این در حالی است که بر اساس یک گزارش خبرگزاری رویترز، پس از بیرون شدن امریکا از توافق‌نامه‌ برجام با ایران، دست کم سه قرارداد ساخت زیربنا‌ها در بندر چابهار به تاخیر افتاده است.خبرگزاری رویترز گفت که به دنبال خروج امریکا از توافق هسته‌ای ایران(برجام) و تحریم‌های جدید علیه این کشور، میزان سرمایه‌گذاری در بندر چابهار ایران کاهش یافته و دو شرکت چینی و یک گروه فنلندی تاکنون از این پروژه بیرون شده‌اند.

این خبرگزاری خاطرنشان کرده، بندر چابهار که راه را برای توسعه‌ تجارت افغانستان با هند و دیگر کشورهای جنوب آسیا باز می‌‎کرد؛ پس از وضع تحریم‌های تازه بر ایران مانع‌های جدی را تجربه خواهد کرد.هند تازه سرمایه گذاری‌هایش را در زیر ساخت‌های بندر چابهار آغاز کرده بود، اما بیرون شدن امریکا از برجام، سرنوشت فعالیت در این بندر را مبهم ساخته است.

برخی دیپلومات‌های ارشد هندی گفته‌اند: «تصمیم دونالد ترامپ ما را به نقطه شروع برمی‌گرداند و ما ناچار خواهیم بود درباره شرایط و وضعیت استفاده از بندر چابهار دوباره گفتگو کنیم. این مسیر می‌تواند راه مبادلات میان هند، ایران و افغانستان را تغییر دهد.»

هند سال گذشته برای نخستین‌بار با استفاده از بندر چابهار، 100 هزار تن گندم کمکی‌ را به افغانستان فرستاد. هم‌چنین به دنبال سفر سال گذشته رییس‌جمهور ایران به هند، هند اعلام کرده بود که سرمایه‌گذاری در بندر چابهار را بیشتر خواهد کرد و هم‌چنین برای مدتی مدیریت این بندر را به عهده خواهد گرفت.

اما سخنگوی وزارت صنعت و تجارت کشور می‌گوید که افغانستان بر بنیاد منافع ملی‌اش تلاش دارد مشکلی برای تجارت با کشورهای منطقه به ‌شمول ایران ایجاد نشود.

مسافر قوقندی خاطرنشان کرد: «این تحریم‌ها شاید بر اقتصاد ایران تاثیرات داشته باشد، اما ما به اساس منافع ملی خود از راه‌های مختلف ترانزیت استفاده می‌کنیم که مشکلات برای تجارت ما وارد نشوند و ایران بدون شک نیز جز آن خواهد بود.»

در همین راستا، آگاهان امور اقتصادی می‌گویند که خارج شدن امریکا از برجام؛ برنامه جامع اقدام مشترک در باره برنامه هسته‌ای ایران، بر اقتصاد افغانستان تاثیر منفی نخواهد داشت و روابط اقتصادی افغانستان با ایران و کشورهای منطقه گسترش خواهد یافت.

مسعود حسینی؛ استاد دانشگاه هرات به خبرنگار آوا گفت: ایران برای افغانستان، به خصوص بعد از دوران طالبان، یک همسایه خوب بوده و در این مدت همواره تلاش کرده که  ترانزیت و تبادله‌ کالا بین دو کشور وجود داشته باشد.

به باور وی، بر پایه مقایسه روابط اقتصادی افغانستان با پاکستان و ایران، پاکستان همواره از حربه‌های مختلف علیه افغانستان استفاده کرده است.حسینی خاطرنشان ساخت که خروج امریکا از برجام برای آن است که روابط اقتصادی ایران با کشورهای دیگر را محدود کند.

به گفته‌ این استاد دانشگاه و آگاه امور اقتصادی، خروج امریکا از برجام تاثیری منفی بر روابط اقتصادی افغانستان و ایران نخواهد گذاشت؛ چون افغانستان از معدود کشورهایی است که منفعت اقتصادی ایران در آن نهفته است.

 او در ادامه تاکید کرد که ایران در سال‌های گذشته هرگز تلاش نکرده تا ضربه‌ای اقتصادی به افغانستان بزند و همین عامل باعث گسترش روابط میان دو کشور شده است.

 حسینی همچنین گفت که روابط میان ایران و امریکا تازگی ندارد؛ بلکه از زمان شکل‌گیری انقلاب اسلامی ایران تاکنون متشنج بوده؛ اما در افغانستان با توجه با رابطه افغانستان با امریکا، ایران هرگز حرکتی نکرده که وضعیت اقتصادی افغانستان متشنج شود.

 او تاکید کرد که ایران سعی می‌کند از نظر اقتصادی، کالاهای تولید شده در آن کشور در افغانستان بازار داشته باشد و به فروش برسد.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده