دانشجو، پرچم‎دار آزادی و قربانی فاشیزم (به بهانه‎ی روز دانشجو)

پانزدهم نوامبر روز جهانی دانشجو نام گرفته است. چند سالی است که این مناسبت در افغانستان نیز هرچند با گردهماییهای محدود و منحصر به دانشجویان تجلیل میگردد. اما بهتر است با مروری بر تاریخچهی روز دانشجو و فلسفهی نامگذاری آن آشنا شد تا بتوان در پیگیری اهداف و انگیزههای گرامیداشت این روز نیز به خوبی واقف بود و آگاهانه در آن راه گام برداشت.

15 نوامبر 1939 در گوشهای از جهان روز خاک‌سپاری دانشجویی اهل چک بود، که توسط عمله فاشیزم و استبداد به قتل رسید. و در 17 نوامبر همان سال 9 دانشجوی دیگر نیز که در تظاهرات مراسم خاکسپاری این دانشجو حضور داشتند توسط نظامیان اعدام شدند و 1200 دانشجوی دیگر که در حمله به خوابگاه دانشجویان بازداشت شده بودند به بازداشتگاه نظامی نازی‏‌ها منتقل شدند. اینگونه روز 17 نوامبر در تاریخ جهان به عنوان روز جهانی دانشجو نام گرفت. روزی که در آن دانشجویان بی‏‌گناه و بی‏‌پناه به دست کارگزاران فاشیسم به خاک و خون کشیده شدند.

دانشجویان سراسر جهان پس از این واقعه در گردهمایی خویش در مجمع جهانی دانشجویان در سال 1941 در لندن این روز را به عنوان روز جهانی دانشجو نام نهادند و از آن روز هر سال، در اعتراض به خشونت علیه دانشجویان در دانشگاه‏‌های بیشتر کشور های جهان مراسمی برپا می شود و اگر چه برخی از این مراسم‏‌ها توسط حکومت‏‌های مستبد و ایدئولوژیک باز هم به خاک و خون کشیده می‏شود، لیکن این سنت در جهان تا بدین روز ادامه داشته است.

ماجرا از آنجا آغاز شد که ژان اوپلتال دانشجوی 24 ساله‏‌ی دانشکده‏‌ی دواسازی دانشگاه چارلز پراگ در راه‌پیمایی ضد نازیسم دانشجویان در 28 اکتوبر 1339 توسط نیروهای نظامی به شدت مجروح شد و پس از گذشت دو هفته بر اثر جراحات وارد در 11 نوامبر جان می سپارد. مراسم خاک‌سپاری وی که در 15 نوامبر برگزار میشود خود به تظاهرات ضد فاشیستی دیگری بدل میشود. به همین خاطر کنستانتین نوراث نماینده نازیها در پراگ برای پایان دادن به این تظاهرات دستور حمله به خوابگاه دانشجویان و بازداشت رهبران آنها را صادر میکند و نظامیان با یورش به خوابگاه دانشجویان 1200 دانشجو را بازداشت و به بازداشتگاههای نازی منتقل میکنند و 9 نفر از رهبران دانشجویان را بلافاصله اعدام میکنند.44 سال بعد یعنی 17 نوامبر 1974 در یونان نیز تانک‌های حزب نظامی یونان به دانشجویان دانشگاه پلی تکنیک آتن که 4 روز را در دانشگاه شان تحصن کرده بودند یورش میبرد و به کشتار دانشجویان میپردازد، به طوریکه هیچگاه آمار دقیقی از اینکه چند نفر از دانشجویان در این حمله و یا در شکنجه در روزهای بعد از آن جان سپرده‏‌اند منتشر نشده است.

اما این یورش برای نظام دیکتاتوری یونان گران تمام شد، چرا که خیزش جنبش دانشجویی یونان درست 8 ماه بعد به ثمر نشست و در جولای 1974 نظام دیکتاتوری یونان سقوط کرد. در 17 نوامبر 1989 انجمن جوانان سوسیالیست راه‌پیمایی را برای گرامی داشت روز جهانی دانشجو برگزار کردند. با شروع تظاهرات مردم و سایر دانشجویان نیز به این تظاهرات پیوستند، طوریکه در ساعت 5 بعد از ظهر بیش از 15 هزار نفر از مردم در این تظاهرات حضور داشتند. در ابتدا اگرچه خیلی آرام بود ولیکن به تدریج شعارهای ضد حکومت و حزب کمونیست آغاز شد و کم کم تظاهرات به یک تظاهرات ضد رژیم کمونیستی تبدیل شد. در ساعت 7 و نیم همان روز پولیس در خیابان راه تظاهر کنندگان را سد کرد و همچنین خیابانهای منتهی به خیابان اصلی که تظاهرات در آن برگزار میشد را نیز مسدود کرد و بدین ترتیب تمام راههای فرار را بر تظاهر کنندگان بست و به ضرب و شتم بی‏‌رحمانه دانشجویان و جوانان پرداخت. اگرچه در آن روز شایع شد که یک دانشجو به دست پولیس کشته شده است، اما بعدها مشخص شد که فردیکه خودش را به مردن زده بود یکی مامور مخفی بوده است. حرکت 17 نوامبر 1989 دانشجویان در پراگ منجر به شکلگیری انقلاب مخملین پراگ و سرنگونی حزب کمونیست شد. به همین دلیل 17 نوامبر در چک روز آزادی و دموکراسی نیز نام گرفته است.

حقیقت این است که دانشجویان در هر کشوری پیشگام قافلهی آزادی‏خواهانه و دموکراسی طلبانه بوده‏‌اند و همواره شمعی برای روشنایی بخشیدن به مردم کشورها قرار گرفته اند. از سوی دیگر، آنان ابزار حلقههای اقتدارگرایانه و فاشیستی نیز گردیده و در بسا موارد قربانی اهداف نامطلوب دستههای سیاسی شده اند. افغانستان نیز طی سالیان درازی خالی از این خصیصه نبوده و امروزه هم شاهد جریانهای مشابهی میباشد. استفاده از دانشجویان در گروههای سیاسی، قومی و جناحی از یکسو و خلق موانع فراروی آنان به بهانههای وابستگی به گروههای قومی – مذهبی خاص از سوی دیگر، همگی مظالمی هستند که امروزه بر دانشجوی این کشور میرود.

با این وجود، ضروری است تا جنبشهای واقعی و برخاسته از متن دانشجویان با انگیزهها و اهداف حق‌جویانه شکل گرفته و انگیزهها و اهدافی در دستور کار آن قرار گیرد که هم با روز دانشجو قرابتی داشته باشد و هم اینکه بتواند دانشجویان را در راستای رسیدن به اهداف مطلوب آنان که همانا آزادی، دموکراسی و تحقق نظام مردمسالار و دانشدوست است کمک نماید. بدان امید که همواره دانشجویان روشن‏‌اندیش پرچمدار آزادی و عدالت در کشور باشند، این روز را گرامی میداریم.

برداشت از: http://meykhane.persianblog.ir/post/187

0 پیام برای این مطلب ثبت شده