داکتر عبدالله عبدالله، نامزد ریاست‌جمهوری:رفتار کرزی «قیصرمآبانه»‌است

«ما» شاید تنها واژه‌‏ای است که به کرات در مصاحبه با عبدالله عبدالله شنیده می‏شود. و پاسخ هایی که همگی با فعل «جمع» تمام می‏شوند. نگاه و روح تشکیلاتی را می‏توان در ادبیات وزیر امورخارجه سابق افغانستان به راحتی دید. انگار با کمی تخفیف، جامعه‏‌ی افغانستان و البته سیاست‌مدارانش در حال دموکراتیزه شدن هستند. چهار سال پیش انتخابات ریاست‏‌جمهوری در افغانستان با اما و اگرهای فراوانی خاتمه یافت؛ اما و اگرهایی که از سوی عبدلله درباره سلامت انتخابات مطرح شد. او و هوادارانش معتقد بودند، حامد کرزی با «تقلب»، نتیجه‌‏ی آرا را به نفع خود تغییر داده است. به همین جهت نامزد جبهه ملی افغانستان از شرکت در دور دوم انتخابات خودداری کرد. اما پس از چهار سال، حالا نامزد انتخابات ریاست‏‌جمهوری آتی افغانستان در گفت‏‌وگوی خود با شرق می‏گوید: «کناره‏‌گیری ما در دور دوم انتخابات ریاست‏‌جمهوری گذشته استراتژی در جهت حفظ «ثبات» و «سلامت» افغانستان بود.» شاید نکته‏‌ی جالب زندگی سیاسی عبدالله این است که او از دوران شاهن‌شاهی تا استقرار حکومت طالبان و پس از آن حامد کرزی هم شخصیتی «مجاهد» بوده و هم «سیاست‌مدار».

کوششی که در عدم پذیرش نتیجه انتخابات ریاست جمهوری گذشته در رفتارش بروز داد و حالا در آستانه انتخابات سیاست‌‏ورزی خمیرمایه ادبیاتش شده است. او درباره سلامت انتخابات آتی افغانستان چنین عنوان می‏کند: «درصورتی که مشکلی به وجود بیاید، شکی نیست که مسئولیت آن بر دوش دولت حامد کرزی است.» عبدالله از نزدیکان احمدشاه مسعود بود. او با آغاز درگیری میان افغانستان و شوروی در سمت مشاور شاه مسعود وارد جبهه‏‌های جنگ شد. از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ میلادی در کابل به عنوان رئیس دفتر و سخنگوی وزارت دفاع ملی و در سال ۱۹۹۷ به عنوان معاون وزارت خارجه فعالیت داشت. سال ۱۹۹۹ او سرپرست وزارت خارجه دولت اسلامی افغانستان شد. بعد از شکست طالبان در سال ۲۰۰۱ مسئولیت وزارت خارجه را در دوره‏‌ی انتقالی برعهده گرفت. نهایتاً عبدالله در دولت کرزی تا سال ۲۰۰۶ در سمت وزیر امور خارجه افغانستان باقی ماند. او در نقد دوران ریاست‏‌جمهوری کرزی می‏گوید: «دوران حامد کرزی دوران فرصت‌‏ها و چالش‏‌هاست که به اعتقاد من به هر پیمانه که از عمرش گذشته فرصت‏‌سوزی کرده و تهدیدها و چالش‏‌های زیادی را به وجود آورده است.» عبدالله از دوران هشت ساله تصدی گری کرزی بر دولت به عنوان خاطره‏ای «غیرمحبوب» یاد می‏کند که خوشحال از به آخرخط رسیدنش است.

عبدالله در مورد انتخابات پیش روی افغانستان با جدیت عنوان می‏کند: «تمامی محاسبات نشان می‏دهند در صورت برگزاری انتخابات سالم و شفاف به سادگی همه رقیبانم را پشت سر می‏گذارم.» با این اوصاف اگر آنگونه که او می‏گوید انتخابات در افغانستان پیش برود و همه حساب و کتاب‏‌هایش درست از آب دربیاید، رئیس‏‌جمهور خواهد بود. موضوع دیگری که از او درباره اش پرسیدیم توافقنامه امنیتی افغانستان و آمریکاست. نامزد ریاست‏‌جمهوری آتی افغانستان معتقد است دلیل امتناع کرزی از امضای توافقنامه امنیتی به «توهمات شخصی» رئیس‏‌جمهوری فعلی افغانستان باز می‏گردد. عبدالله تاکید دارد باید کرزی مسئولیت کارهایش را برعهده بگیرد. این درحالی است که جبهه ملی افغانستان در هیچ کدام از جلسات جرگه‏‌ی مشورتی در این باره شرکت نکرده است. در صورت توافق نهایی قرارداد امنیتی موردنظر آمریکا بخشی از نیروهای نظامی آمریکا و ناتو (حدود سه هزارنفر) در افغانستان باقی خواهند ماند. مصونیت قضایی سربازان آمریکایی محل مناقشه جدی دو کشور است. قرار بود تا پایان سال 2014 تمام نیروهای نظامی از افغانستان خارج شوند.

تاریخ معاصر افغانستان پر است از فرازوفرودهایی که خواه ناخواه تاثیراتی جدی بر این سرزمین گذاشته است. شاید ظهور طالبان به عنوان یک پدیده‏‌ی فکری که به نمایندگی از جامعه افغانستان روزگاری این کشور را رهبری می‏کرد، مهمترین بخش فرود داستان باشد و البته به گوش ما آشناترین. تفکری که مانند تمام ایدوئولوژی‏‌ها دچار دیالکتیکی از درون شد و عمق این تضاد هر روز در جامع‌‏ی افغانستان بیشتر می‏شود. به تعبیر عبدالله افغانستان‌جدا از «تمدن معاصر» نیست. افغانستان حالا اما در پیچی‌تاریخی به دنبال دموکراتیک کردن ساختارهای حکومتی است که چه خوب و چه بد زاییده فشار خارجی است. هرچند این شتاب شاید در بسیاری این نگرانی را ایجاد کند که در صورت خروج نیروهای نظامی از افغانستان، همه چیز از هم بپاشد. دموکراسی همان هدف افغان‏‌هاست که برای مشق آن هنوز سرخط هستند و تا پایان، راهی دشوار در پیش دارند. باید دید دموکراسی نوپای افغانی، عبدالله را به ریاست‏‌جمهوری می‏‌رساند یا نه.

شما در انتخابات ریاست‌‏جمهوری چهارسال پیش در دور دوم کناره‏‌گیری کردید و بیشتر به نظر می‏‌آمد آن حرکت یک تاکتیک برای فشارآوردن به حامد کرزی بود؟

ممنونم. سوال خوبی بود؛ اما باید بگویم کناره‌‏گیری ما در دور دوم انتخابات ریاست‏‌جمهوری گذشته، تاکتیک فشار بر حامد کرزی نبود بلکه استراتژی حفظ «ثبات» و «سلامت» افغانستان بود.

آیا شما به نوعی به دنبال بی‏‌ارزش کردن دولت حامد کرزی نبودید؟

از نظر ما افغانستان نیازمند عبور از برخوردهای شخصی سیاست‌مداران است. ما در پی تقویت سنت‏‌های تاثیرگذار مشارکت و رقابت هستیم، هم‏چنان بحث جایگاه بخشیدن «نقد» در حوزه‏ی عمومی را نیز مهم تلقی می‏کنیم.

آیا هدفی سیاسی برای به دست آوردن مقبولیت اجتماعی در جامعه‏‌ی افغانستان داشتید؟

بحث ما بر سر مقبولیت شخصی نیست، ما تلاش کرده‏ایم عقلانیت سیاسی جایگاه پیدا کند، نهادها و روندهای دموکراتیک تقویت شوند.

واقعاً فکر می‏کنید شانسی برای پیروزی در انتخابات گذشته داشتید؟

تمامی اطلاعات و تحقیقات در این زمینه نشان داد که ما را مردم افغانستان برای خدمت‌گزاری برگزیده بودند و رقیب ما با رضایت ملی فاصله داشت.

با توجه به اینکه در افغانستان تصمیمات به صورت قبیله‏‌ای گرفته می‏شود و بیشتر مردم در آنجا پشتو هستند، فکر می‏کنید در انتخابات آزاد شانسی برای پیروزی یک نامزد تاجیک (با توجه به اینکه شما هم تاجیک هستید) وجود دارد؟

روایت کلان در ارتباط با قبیله‏‌ای بودن افغانستان در شرایط کنونی مصداق ندارد، افزون بر آن تحولات جدید نیز در کشور ما رخ داده است. مردم افغانستان واجد شعور سیاسی قابل محاسبه در تغییرات اجتماعی هستند، مردم به کسانی اعتماد می‏کنند که پیشینه‏‌ی سیاسی و مبارزاتی‏‌شان با منافع عمومی آن‏ها گره خورده باشد. در انتخابات گذشته این موضوع تجربه شد که ملت افغانستان قبیله‏‌گرا نیستند، بلکه ملت رشیدی هستند که خدمت‌گزاران معتقد به عدالت و عقلانیت برای سلامت و پیشرفت کشورشان را برمی‏گزینند، ما کاندیدای ملی هستیم، افتراق‏ها و قطبی‏‌گرایی قوی را به مصلحت افغانستان نمی‏دانیم، به همین جهت تیم ما تیم اصلاحات و همگرایی به مفهوم واقعی کلمه است.

رقیب جدی خود را در کارزار انتخابات ریاست‏‌جمهوری آتی چه کسی می‏دانید؟

من با احترام به شخصیت انسانی کاندیداها بیشتر به سلامت انتخابات می‏‌اندیشم. تمامی محاسبات نشان می‏دهند درصورت برگزاری انتخابات سالم و شفاف به سادگی همه رقیبانم را پشت سر می‏گذارم.

آیا قیوم کرزی، برادر حامد کرزی می‏تواند رقیب جدی برای شما به حساب بیاید؟

آقای قیوم کرزی برای مردم افغانستان چهره‏‌ای جدید و تجربه ناشده است، ایشان تاکنون در حافظه‏‌ی تاریخی افغانستان برای خودش جایی باز نکرده است.

نسبت به امنیت انتخابات ریاست‏‌جمهوری آتی تا چه اندازه اطمینان دارید، هم از نظر امنیت جانی مردم و هم از نظر حفظ آرا و نتیجه انتخابات؟

ما در رابطه با امنیت جان مردم و مصونیت آرا نگرانی داریم. این وظیفه دولت افغانستان است تا طبق رهنمودهای قانون اهمال نکند. در صورتی که مشکلی به وجود بیاید شکی وجود ندارد که مسئولیت آن بر دوش دولت موجود است.

در چند وقت اخیر وضعیت افغانستان در مورد حقوق زنان رشد کرده است، نظرتان در این باره چیست و چه برنامه‏‌هایی در این حوزه دارید؟

ما به نقش زنان در امر توسعه باور جدی داریم، مشارکت سیاسی و توانمندسازی آن‏ها را مورد اهتمام جدی قرار می‏دهیم. هم‏چنان توجیه بیشتر سرمایه‏‌گذاری در حوزه‏‌های آموزش و تحصیل، صحت و بهداشت، مصونیت و امنیت انسانی زنان را از برنامه‏‌های جدی خود قرار خواهیم داد. تامین عدالت و نفی خشونت علیه زنان را جدی می‏گیریم و نقش آن‏ها را در تصمیم‏‌گیری‏‌های کلان سیاسی، اقتصادی و فرهنگی واجد اهمیت برای عبور از فرمالیسم موجود می‏دانیم.

نظرتان درباره سیاست‏‌های حامد کرزی درخصوص احیای حقوق زنان افغان چیست؟

در زمان آقای کرزی حقوق زنان بیشتر شکل‏‌گرایانه و فاقد راهبرد بوده است، این بحث استراتژی‏‌ها، خط‏ مشی‏‌ها، برنامه‏‌ها و سرمایه‏‌گذاری‏‌های تغییرآفرین را می‏‌طلبد. ما در این رابطه گام‏‌های جدی برخواهیم داشت و مسیر توسعه‏‌ی ملی کشور را با نقش زنان در امر تغییر اجتماعی همخوان خواهیم کرد.

برنامه‏‌ای برای مبارزه با طالبان و القاعده دارید؟

مبارزه با طالبان و القاعده تنها جنبه‏‌ی تکنیکی و سخت افزاری ندارد، افزون بر آن ما در قالب برنامه‏‌ی ملی‏مان مباحث: حکومت‏‌داری خوب، تقویت مادی و معنوی سیستم دفاعی و امنیتی، تقویت اعتماد ملی، تقویت خدمات زیربنایی، توسعه اقتصادی و اشتغال‌‏زایی، تقویت فرهنگ مدنی و اعتمادسازی منطقی در راستای همگرایی در محور الگوی «امنیت و توسعه» را به طور جدی در نظر داریم و با توجه به برنامه‏‌های مشخص دنبال خواهیم کرد.

آیا برنامه‌‏ی صلحی را که تا پیش از این دنبال می‏شد و بارها با مشکل مواجه شد، دنبال خواهید کرد؟

برنامه‏‌ی صلح دوران کرزی فاقد مبنا و دورنماست. تیم اصلاحات و همگرایی با توجه به ارزش استراتژیک صلح، این مفهوم را با هنجارهای عدالت، توسعه و امنیت انسانی همخوان خواهد کرد.

به نظر شما چرا برنامه‏‌ی صلح با شکست مواجه شد، آیا علت این موضوع به لجاجت حامد کرزی برمی‏گردد؟

به دلیل اینکه از این مفهوم به عنوان تاکتیک سیاسی و ابزار تبلیغاتی استفاده شده است، که هرازگاهی خود را در موضع‏‌گیری‏‌های مبهم و بی‏‌مبنای حامد کرزی نشان می‏دهد، از نظر ما بحث صلح جنبه‏‌های داخلی، منطقی و بین‏‌المللی دارد که به همه آن‏ها خواهیم پرداخت. افزون بر آن ابعاد فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن را نیز موردتوجه جدی قرار خواهیم داد و در قالب یک برنامه مدون ارایه خواهیم کرد.

به طور کلی ارزیابی‏‌تان از دوران ریاست‏‌جمهوری حامد کرزی چیست؟

دوران حامد کرزی دوران فرصت‏‌ها و چالش‏‌هاست که به اعتقاد من به هر پیمانه که از عمرش گذشته است فرصت‏‌سوزی کرده و تهدیدها و چالش‏‌های زیادی را به وجود آورده و اینک به عنوان خاطره غیرمحبوب به آخر خط رسیده است.

مایلم کمی به توافقنامه امنیتی موردنظر آمریکا که این روزها موضوع بحث بسیار در افغانستان است، بپردازیم. به نظر شما چرا حامد کرزی که نمی‏تواند نامزد انتخابات آتی ریاست‏‌جمهوری در افغانستان باشد، از امضای توافقنامه امنیتی موردنظر آمریکا امتناع می‏‌ورزد؟

ایشان طبق دستور قانون اساسی در این دور نمی‏‌تواند نامزد ریاست‏‌جمهوری افغانستان شود و دلیل امتناع از امضای موافقتنامه امنیتی و دفاعی نیز قبل از اینکه منافع ملی باشد، توهمات شخصی ایشان است.

نظر شما درمورد این قرارداد چیست و اگر شما به جای حامد کرزی بودید، این توافقنامه را امضا می‏کردید؟

روند مذاکره پیرامون توافقنامه را حکومت موجود به رهبری آقای کرزی مدیریت کرده است. این وظیفه آقای کرزی است که در رابطه با کار خودش پاسخگو باشد و مسئولیت آن را قبول کند؛ در صورتی که تیم ما به کاری مبادرت ورزد، از همان آغاز جنبه‏‌های گوناگون آن را در نظر می‏گیرد و خردمندانه هم با قضایا برخورد می‏کند.

اگر در دور بعدی شما رئیس‏‌جمهوری شدید و هنوز توافقنامه امنیتی به امضا نرسیده باشد، چه واکنشی به قرارداد امنیتی موردنظر آمریکا خواهید داشت؟

روال اتخاذ تصمیم‏‌های بزرگ ملی در قانون اساسی افغانستان پیش‏بینی شده است؛ ما با توجه به احکام قانون و محتوای مردم‏‌سالاری نظام، مکانیسم‌‏هایی را درنظر خواهیم گرفت که از دایره سلیقه‏‌های شخصی بیرون باشد و در هماهنگی با منافع ملی و ثبات اجتماعی جامعه ما تعریف شود.

اگر رئیس‏‌جمهور افغانستان شوید، درمورد روابط افغانستان و آمریکا و به‌‏خصوص حضور نیروهای نظامی آمریکایی در کشورتان چه دیدگاهی دارید؟

افغانستان مانند همه کشورهای آزاد و دارای حاکمیت ملی حق دارد مناسبات جهانی‏‌اش را در هماهنگی با منافع ملی خودش و احترام به ارزش‏‌های بین‏‌المللی تنظیم کند، بحث مناسبات ما با جامعه جهانی و ایالات متحده آمریکا را در همین چارچوب در نظر می‏گیریم و نسبت به هر چیز به ثبات ملی، رفاه اجتماعی، تقویت نظام سیاسی و برجسته‌‏سازی سیمای تمدنی افغانستان می‏اندیشیم.

تا چه اندازه به تصمیماتی که توسط جرگه بزرگ گرفته می‏شود پایبندهستید، با توجه به اینکه حامد کرزی همواره به تصمیمات این شورا احترام گذاشته است. با توجه به اینکه بی‏‌توجهی به این موضوع ممکن است افغانستان را وارد درگیری‏‌های طایفه‏‌ای کند؟

افغانستان مسیر مردم‏‌سالاری را در پیش گرفته و دارای چارچوب‏‌های قانونی برای تصمیم‌گیری‏‌هاست، برای ما در قدم اول احترام و رعایت قانون اساسی مهم تلقی می‏شود، از پیشنهادات و مشاوره‏‌های هماهنگ با قانون اساسی نیز استقبال می‏کنیم. تاکید می‏کنم که قانون را نسبت به هر توصیه شخصی و گروهی دیگر ارجح می‏شماریم.

تا چه اندازه بر سپردن امنیت افغانستان به دست نیروهای نظامی و امنیتی داخلی حساب باز کرده‌‏اید؟

نیروهای دفاعی و امنیتی افغانستان از توانایی‏‌های خوبی برخوردار شده، اما برای تقویت کیفیت آن به لحاظ مادی و معنوی بایستی کارهای بزرگی صورت گیرد تا با توجه به ابعاد و خصوصیات تهدیدها اطمینان های بیشتری به دست آید.

نسبت به قرارداد امنیتی چه نگاهی دارید، با توجه به اینکه بندهایی چون مصونیت قضایی برای سربازان آمریکایی یکی از بحث‏‌های پر چالش این ماجراست؟

ما در شرایطی به سر می‏‌بریم که نیاز به همکاری‏‌های بین‏‌المللی داریم، ساده‌‏سازی مسایل و قیاس‏‌پذیری منافع کشورها هر دو گمراه‏‌کننده است. به اعتقاد ما نقطه‏‌های چالش‏‌برانگیز را می‏توان در هماهنگی با«منافع متقابل» از بن‏‌بست بیرون آورد، چنان که مذاکره پیرامون قابلیت‏‌های فعالیت هسته‏‌ای ایران را دستگاه جدید دیپلماسی شما از بن‏بست حتمی نجات داد.

چرا در جلسات جرگه مشورتی درباره قرارداد امنیتی شرکت نکردید، اما اصرار دارید کرزی باید این قرارداد را امضا کند و به نظر جرگه تمکین کند؟

اشتراک در جرگه‏‌های مشورتی برای ما موجب الزام‏‌های قانونی نبود و نیست، مخصوصاً که دستگاه حاکم از آن استفاده ابزاری می‏کند. خود آقای کرزی موافقتنامه اصلی را امضا کرده است و باید مسئولیت امضای ضمیمه آن را نیز بپذیرد. افزون بر آن ایشان در افتتاحیه جرگه مشورتی تعهد کرده بود که برای تصمیم جرگه احترام قایل می‏شود، اما حالا این احترام به بی‏احترامی تبدیل شده و ایشان قیصرمآبانه با قضیه روبرو شده و خود را در انزوا فروافکنده است.

آیا عدم شرکت در نشست های جرگه مشورتی به نوعی شانه خالی کردن از پذیرش مسئولیت ماندن نیروهای خارجی نبوده است، با توجه به اینکه شما آماده شرکت در انتخابات ریاست‏‌جمهوری اخیر در افغانستان هستید و به نوعی تایید این موضوع ممکن بود به ضرر شما تمام شود؟

عدم شرکت ما در جرگه مشورتی به این دلیل که الزام قانونی برای ما نداشت به معنای «شانه خالی کردن از مسئولیت» نیز نیست، برای ماندن یا نماندن نیروهای خارجی راه‏‌های قانونی مشخص وجود دارد. این بحث از مسئولیت‏‌های ما نبوده است، مرجع مسئول آن معلوم است و باید در این زمینه پاسخگو باشد.

برای آخرین سوال اینکه اگر ترک نیروهای آمریکایی و ناتو از افغانستان موجب رشد نیروهای القاعده شود، با این مشکل چه خواهید کرد؟

جامعه جهانی با این همه کانون‏‌های پژوهشی و تحقیقاتی، مراکز مطالعات استراتژیک و آینده‏‌شناسی باید واجد این بصیرت باشد که با تهدیدهای جدی در برابر تمدن معاصر سطحی‏‌اندیشی نکند و نگاه سطحی به جهان معاصر نداشته باشد.

یکی از مهمترین همسایگان افغانستان ایران است؛ تعریف شما از نوع و اهمیت ارتباط با ایران چیست؟

ایران کشورهمسایه افغانستان است و مشترکات تاریخی و فرهنگی زیادی با هم داریم. اصل حُسن همجواری و احترام به حق حاکمیت ملی متقابل، تقویت همکاری در امر مبارزه با هراس‏‌افکنی و افراط‏‌گرایی در راستای امنیت و توسعه منطقی می‏تواند اعتماد طرفین را ارتقا بخشد، ما به موارد بالا به دیده احترام می‏‌نگریم و آینده را در مسیر یادشده مفید پیش‏‌بینی می‏کنیم.

به عنوان فردی که می‏خواهد نامزد ریاست‏‌جمهوری افغانستان شود، نظرتان درباره روی کارآمدن حسن روحانی در ایران چیست؟

آقای حسن روحانی را نه به مثابه یک شخص بلکه نماینده یک تفکر می‏‌شناسم. ایشان به عنوان مروج اعتدال، تنش‏زدایی و منطقی‏‌سازی مناسبات و روابط در داخل و خارج از کشورش عمل می‏کند. او توانایی تقویت اعتماد ملی و جهانی نسبت به ایران را دارد و این امتیاز بزرگی است که هم اکنون جامعه ایران از آن برخوردار شده است. امیدوارم ایشان فرصت‏‌های فزون‏تر و بیشتری پیدا کند تا سیمای صلح‏‌آمیز و مدنی ایران را در مناسبات جهانی به نمایش بگذارد و موجب اطمینان جامعه جهانی شود.

منبع: روزنامه شرق

0 پیام برای این مطلب ثبت شده