راهبرد امنیت ملی امریکا و تنزل جایگاه پاکستان

سند راهبردی امریکا توسط روسای‌جمهور این کشور،‌حدود یک‌سال پس از ورود به کاخ سفید ارایه می‌شود. این سند ممکن است با گذشت زمان و تغییرات سیاسی اقلیم تعریف شده در حوزه منافع امریکا، بارها به‌روز شود،‌ولی در بسیاری موارد، ابعاد آن سری و پنهان می‎ماند.

اما این بار، دونالد ترامپ، برخلاف تمامی رییسان‌جمهوری پیشین، کلیات این راهبرد را علنی ساخت و از کشورهای دوست و دشمن امریکا در سراسر جهان نام برد. دونالد ترامپ روز دوشنبه هفته گذشته، اولین سند راهبرد امنیت ملی خود را با تاکید بر شعار «ایالات متحده در وهله نخست» و «احیای عظمت ایالات متحده» منتشر کرد. این راهبرد بر چهار «ستون» استوار شده است:

1- حفاظت از مردم ایالات متحده، کشور و سبک زندگی امریکایی

2-  ارتقای رفاه امریکایی

3- حفظ صلح از مسیر قدرت

4- پیشبرد نفوذ امریکا

در سند راهبردی امریکا،‌مساله فلسطین کم‌رنگ جلوه داده شده و از ایران به عنوان حامی تروریزم نام برده شده است. از سوی دیگر،‌سعی شده تا شکست داعش در سوریه و عراق، به حساب ایتلاف تحت امریکا نوشته شود. اما شاید بتوان غافل‌گیر‌کننده‌ترین بخش سند دولت ترامپ را، موضع آن در قبال چین دانست. موضعی به شدت تهاجمی و در عین‌حال نشانگر نگرانی از نفوذ روزافزون چین است.

شاید برای اولین بار باشد که یک دولت امریکا در سند راهبرد امنیت ملی خود به صورتی آشکارا، چین را در کنار روسیه، به عنوان یک دولت متخاصم که به دنبال تضعیف ایالات متحده است، به تصویر کشیده است. این سند مثل هر اظهار‌نظر رسمی دیگر ترامپ، از کوریای شمالی به عنوان دولت سرکش و لایق سرزنش جهانی نام برده است.

اما آن‌چه در این سند برای افغانستان اهمیت دارد،‌اشارۀ روشن به حمایت اسلام آباد از ترویزم است. در این سند آمده است که اگر دولت پاکستان موضع قاطعانه‎تری در قبال افراط‌گرایی و مبارزه با تروریزم نگیرد، کمک‎های واشنگتن به این کشور مورد تجدید نظر قرار خواهد گرفت. این درحالی است که دولت پاکستان تنها پس از حمله 11 سپتامبر و حضور امریکا در افغانستان،‌حدود 11 میلیارد دالر از کمک‎های امریکا را به بهانه مبارزه با تروریزم مصرف کرده و در آخرین مورد نیز بستۀ کمکی 700 میلیون دالری امریکا برای این کشور اختصاص یافت.

این موضع کاخ سفید در سند راهبرد امنیت ملی‌اش در قبال پاکستان درحالی اعلام شد که وزارت خارجه  و سخنگوی ارتش پاکستان این ادعا را رد نموده و گفته‌اند: ما نیازی به پول امریکا نداریم و فقط نیاز داریم که فداکاری‌های ما در این جنگ درک شود.

موضع شدید کاخ سفید در قبال اسلام آباد درحالی اتخاذ شده که در مقابل آن از رویکرد هند در قبال تروریزم و افغانستان ستایش شده است.

در سند راهبرد امنیت ملی دولت ترامپ،‌هند به عنوان یک «قدرت جهانی پیشرو» توصیف شده است. همین مسأله نیز باعث شده تا سخنگوی وزارت خارجه هند در بیانیه‌ای خاطرنشان سازد: ما اهمیت راهبردی که به روابط هند با امریکا در سند راهبرد امنیت ملی جدید دولت ترامپ داده شده بسیار ارج می‌نهیم.

محمد اشرف غنی؛ رییس‌جمهور افغانستان هم این راهبرد را «سنگ بنای تلاش‌های دوجانبه برای شکست تروریزم و ایجاد ثبات در افغانستان» توصیف کرد. در این راهبرد از تلاش افغانستان تقدیر شده و به موجب آن،‌نظامیان امریکایی در افغانستان اختیارات مضاعف برای تعقیب تروریست‌ها به دست آورده‌اند.

با شرحی که از این راهبرد ارایه شد،‌دیده می‎شود که در سطح اعلامی،‌جایگاه پاکستان در سیاست کاخ سفید درحد نازل خود رسیده است. این مساله باعث خواهد شد تا غرور سیاسی پیشین اسلام آباد شکسته و قدری در برابر فشارهای جهانی سرخم کند. اما شکی نیست که تنها این میزان از تحرکات پاکستان برای نابودی تروریزم کافی نیست، بلکه می‎طلبد تا این کشور قاطعانه‎تر علیه این گروه‎ها اقدام نموده و مسیر ورود آنان را به افغانستان سد نماید.

از سوی دیگر، این مساله به تنهایی توسط پاکستان به سرانجام موثری نخواهد رسید، بلکه یک میکانیزم مشترک منطقه‎ای با اشتراک پاکستان، افغانستان و سایر کشورهای منطقه و حامیان دولت کابل را لازم دارد.

 به قاطعیت می‎توان گفت که در صورت عدم تشکیل یک حلقه صادقانه برای اجرای یک راهبرد جدی و جامع مبارزه با تروریزم،‌سالیان زیادی مردمان دو کشور افغانستان و پاکستان درگیر پدیده مرگ‌آفرین تروریزم مانده و کماکان هرازگاهی قربانی خواهند داد.

l نعیمی

0 پیام برای این مطلب ثبت شده