راهبرد امیدوارانه پاکستان‌نسبت به افغانستان

بسیار نادر است که کسی در میان دستگاه استخبارات پاکستان شاهد امیدواری به افغانستان باشد، اما وقتی که من با یکی از اعضای ارشد دستگاه استخبارات این کشور مصاحبه کردم، وی درباره انتخابات اخیر در افغانستان گفت:« مهم نیست که رئیس‌‏جمهور عبدالله عبدالله باشد یا اشرف غنی، روند دموکراتیک در افغانستان خود، نشانی از ثبات و پیشرفت است

چندین تن از اعضای ارشد دستگاه استخبارات پاکستان هم وقتی که از آن‏ها در باره انتخابات افغانستان پرسیده شد، دیدگاه‏‌های مشابهی داشتند. این اظهارات نشانی از تغییر عمده‏ای در سیاست پاکستان نسبت به همسایه‌‏اش و بریدن از گذشته است، پیامی که جنرال راحیل شریف در سفر اخیر خود به افغانستان برد. سیاست اخیر پاکستان، سیاست عدم مداخله است و عدم جانبداری در افغانستان است که مورد حمایت مسلم لیگ حزب حاکم پاکستان می‏‌باشد.

اما سیاست عمق استراتژیک- ایده‏‌ای مبنی بر این که پاکستان باید افغانستان را کنترول کند تا در مرز غربی‌‏اش دشمن نداشته باشد- چه شد؟ یکی از مقام‌‏های امنیتی پاکستان در این رابطه می‏گوید:«هر کسی که درباره سیاست عمق استراتژیک صحبت می‏کند، یا اطلاعتش از این موضوع کهنه است و یا به شدت در اشتباه است.» سیاست عمق استراتژیک که بخش مهمی از سیاست پاکستان در قبال افغانستان پیش از 11 سپتمبر 2009 بود، اکنون به نظر می‌آید که از رده خارج شده باشد. این مقام پاکستانی می‌‏افزاید:« این سیاست، نتیجه اشغال افغانستان از سوی شوروی و در شرایط معینی بود. این سیاست، امروزه وجود ندارد و معنی نمی‏‌دهد چرا که شرایط و دینامیک منطقه تغییر کرده است

افزون بر این، حضور فزاینده هند در افغانستان هم برای دستگاه استخبارات پاکستان پذیرفتنی شده است. این حرف به این معنی نیست که پاکستان کاملاً نگران حضور هند نیست، اما به نظر می‏‌آید که پاکستان کم کم بر بنیاد سیاست عدم مداخله و عدم طرفداری اش در افغانستان به این باور رسیده است. یک مقام ارشد نظامی پاکستان می‏گوید که افغانستان یک کشور مستقل است و می‏تواند که خواسته باشد با هر کشوری داشته باشد و این نباید موجب نگرانی پاکستان شود، مگر این که قدرت‏‌های سوم خاک افغانستان را برای حمله به پاکستان استفاده کنند. در جواب به پرسشی در رابطه به قرارداد اخیر هند و روسیه برای تهیه سلاح به ارتش افغانستان، همین مقام پاکستانی با پرسشی می‏‌گوید: آیا این قرارداد امضا شده است؟

احساس راحتی جدید پاکستان از حضور هند در افغانستان را می‏توان به سه دلیل نسبت داد: اول این که دستگاه استخبارات پاکستان درک کرده که افغانستان برای توسعه نیاز به شرکای منطقه‌ای دارد. دوم این که پاکستان احساس می‏کند از آن جایی که هند مرز مشترکی با افغانستان ندارد، نفوذ کمی از لحاظ زمینی در افغانستان می‏تواند داشته باشد. سوم این که دستگاه استخبارات پاکستان رابطه حسن نیت و تفاهم را با رهبری افغانستان ایجاد کرده‏ است.

هم‏چنین این فهم در استخبارات پاکستان به وجود آمده که این کشور می‏تواند چیزهای زیادی در ارتباط با راهبرد توسعه‌‏ای خود برای نفوذ در بین مردم افغانستان از هند یاد بگیرد. در حالی که پاکستان ممکن است امکانات انکشافی سخت‏‌افزاری و زیربنایی برای افغانستان مهیا کند، هندی‏‌ها در مناطق پشتون‏‌نشین رفته و برای مردم کتاب، دارو، و امکانات شفاخانه را مهیا می‏‌سازند، اموری که بیشتر در زندگی مردم تاثیر دارد و باعث حسن نیت می‏شود. اگر پاکستان می‏خواهد که رابطه صمیمانه‌‏ای با مردم افغانستان داشته باشد، باید کارهای مشابه را انجام دهد.

بیشتر مقام‏‌های امنیتی پاکستان که من همراه‌شان مصاحبه کردم، نسبت به آینده‏‌ی افغانستان مطمین و خوشبین بودند- چیزی که چند سال قبل وجود نداشت و آن هم به علت سیر امور در افغانستان است مثل انتخابات، کیفیت نامزدها، و این که چگونه همه اعم از جوان و پیر آمدند تا رای بدهند. یکی از افسران امنیتی که همراهش صحبت کردم، بر این نظر بود که افغانستان از مرزهای قومی عبور کرده است به‏‌خصوص اگر آدم به رفتار انتخاباتی افراد ببیند که چگونه تاجیک‌‏ها و پشتون‏‌ها جدای از وابستگی‏‌های قومی‏‌شان به نامزدهایی رای دادند که از قوم خود آن‏ها نبودند. نتیجه این که، استخبارات پاکستان بر آن نیست که کدام جنگ داخلی بین اقوام افغانستان و یا طالبان رخ دهد.

اما در حالی که نشانه‏‌های روشنی از خوش‌بینی راجع به افغانستان وجود دارد، موانعی نیز برای ایجاد ثبات در این کشور دیده می‏شود. یکی از این موانع وضعیت مبهم مرزی پاکستان و افغانستان است که قابلیت تخریب روابط دو کشور را دارد.

بدون حل و فصل این قضیه، که از زمان ایجاد آن در سال 1837 از سوی بریتانیا- عبور هراس‏‌افکنان از دو سوی خط و ادعاهایی که هر دو طرف برای پناه دادن به هراس‏‌افکنان مطرح می‏کنند، حل نمی‏شود.

یکی دیگر از مسایل مورد نگرانی وضعیت قرارداد امنیتی دوجانبه بین افغانستان و ایالات متحده است که از سوی حامد کرزی، رئیس‏‌جمهور افغانستان از ماه نوامبر تاکنون به حالت معلق مانده است. هم عبدالله و هم غنی گفته‏‌اند که این موافقتنامه را امضا خواهند کرد. این پیمان، پاسخ طالبان افغان را معین خواهد کرد، با توجه به این که خواست اولیه طالبان آن است که کلیه نیروهای خارجی باید از افغانستان خارج شوند.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده