زعفران؛ کشت استراتژیک افغانستان

زعفران بر خلاف گفته برخی از افراد که آن را نبات وارداتی می‌دانند هفت صد سال قبل در ولایت هرات از سوی زمین‌داران کشت می‏شده است. این نبات درحال حاضر بهای زیادی در بازارهای جهانی دارد و بدیل مناسبی برای کوکنار محسوب می‌شود. این در حالیست که شرایط آب و هوا و خاک در ولایت هرات و نواحی غربی کشور زمینه مناسبی را برای کشت این گیاه فراهم ساخته است. اقتصاددانان می‌گویند با افزایش تولید زعفران، دولت باید تمام تلاش خود را برای فراهم کردن تسهیلات و امکانات لازم جهت سرمایه‌گذاری بازرگانان بر روی این محصول به کار گیرد. کشت و زرع آسان، نیاز کم به آب، سازگاری آسان با آب و هوای نواحی غربی افغانستان و علاقه کشاورزان برای تولید این محصول باعث شده است کشت این محصول ارزشمند در افغانستان با رشد چشمگیری روبرو شود.

به همین دلیل دوشنبه هفته گذشته 27 عقرب، چهارمین کنفرانس ملی زعفران و نباتات در سطح علمی و اکادمیک از سوی وزارت‏های زراعت، مبارزه علیه مواد مخدر و امور زنان افغانستان با کمک مالی و حمایت موسسه یوان‏اودی‏سی در ولایت هرات برگزار شد. در این کنفرانس نمایندگان و متخصصین امور کشاورزی از کشورهای منطقه شامل ایران، هندوستان، پاکستان، ازبکستان و تاجکستان همراه با شماری از استادان دانشکده‌‏های زراعت دانشگاه‏‌های مختلف افغانستان و برخی روسای ادارات دولتی از 17 ولایت کشور اشتراک نموده و روی افزایش کشت و تولید زعفران در افغانستان تبادل نظر کردند.

این کنفرانس به هدف گسترش کشت، افزایش تولید، بهبود پروسس و بازاریابی جهانی برای فروش بیشتر زعفران و دیگر نباتات طبی افغانستان انجام شد. هدف دیگر از برگزاری این کنفرانس، تشویق دهقانان برای کشت زعفران و دست کشیدن از کشت مواد مخدر عنوان شده است. مسئولان وزارت مبارزه با مواد مخدر در این کنفرانس تلاش کردند تا گیاه زعفران را به عنوان گیاه پر درآمد و جاگزین برای کشت کوکنار معرفی کنند.

بااین حال شماری از زعفران‏کاران و استادان دانشکده زراعت ولایت هرات با اشاره به کیفیت و مساعد بودن خاک هرات برای کشت گیاه زعفران خواهان حمایت بیشتر مسئولان دولت افغانستان در حمایت از این گیاه هستند. آنان می‏گویند بسته‏‌بندی تقلبی زعفران افغانستان در کشورهای همسایه یکی دیگر از چالش‏‌هایی است که مانع معرفی آن در بازار جهانی می‏شود.

آنان می‏گویند نبود تصدیق‌نامه جهانی و عدم حمایت دولت از زعفران‏کاران در افغانستان سبب شده است تا زعفران افغانستان به نام کشورهای خارجی صادر گردد. امان‏الله حیدری؛ معین تخنیکی وزارت زراعت افغانستان مشکلات دهقانان زعفران‏کار افغان را می‏پذیرد اما اطمینان می‏دهد که تلاش‏ها به خاطر برطرف کردن این مشکلات از سوی وزرات زراعت آغاز شده است. او می‏گوید وزرات زراعت افغانستان برنامه‏‌هایی را به خاطر معیاری ساختن زعفران افغانستان روی دست گرفته تا در آینده محصولات زعفران به نام خود افغانستان به بازارهای جهانی صادر و زمنیه سواستفاده کشورهای خارجی از زعفران افغانستان گرفته شود.

بنا بر گفته مجید قرار؛ سخنگوی وزارت زراعت، آبیاری و مالداری در سال جاری، ۶ تن زعفران در کشور تولید شده و نیز سطح تولیدات داخلی زعفران از سال ۱۳۸۹ تا سال جاری از ۵۰۰ کیلو به ۴ هزار کیلو افزایش یافته است و این رقم نشان می‏دهد که سطح تولیدات داخلی به شدت رو به افزایش است. به گفته سخنگوی وزارت زراعت؛ هنوز هم آموزش و آگاهی‏، چالش عمده در رسیدن به توسعه‏ی پایدار زعفران در افغانستان است که این وزارت از آغاز سال جاری، تاکنون ۷۰۰ دهقان را آموزش داده و در مجموع بیش از ۲ هزار دهقان آموزش کشت و تولید زعفران را دیده اند. وی همچنین خاطرنشان می‏سازد که زعفران افغانستان در چند سال اخیر نسبت به تولیدات زعفران کشورهای خارجی، پیشتاز بوده و جایگاه ویژه خود را در بازارهای اروپایی و جهانی باز کرده است.

این مشکلات در حالی مطرح می‏شوند که در حال حاضر بیش از 650 هکتار زمین زراعتی تنها در ولایت هرات تحت کشت زعفران قرار دارد. به اساس معلومات ریاست زراعت ولایت هرات در سال گذشته بیش از سه تُن زعفران در این ولایت تولید شده و آنان ابراز امیدواری می‏کنند که این رقم در سال جاری به چهار تن افزایش یابد. با همه این‏ها کشت زعفران در ولایت هرات توانسته بدیل مناسب برای کوکنار شود به حدی که در اکثر شهرستان‏‌های این ولایت دهقانان دست از کشت کوکنار برداشته و به عوض آن زعفران کشت می‏کنند. این خوش‌بینی‏‌ها در حالی مطرح می‏‌شوند که گفته می‏شود در سال جاری بیش از 300 تن پیاز زعفران از ولایت هرات به ولایات هلمند و غزنی فرستاده شده تا این گیاه بتواند جای کشت کوکنار در این ولایت‏‌ها را نیز بگیرد.مسئولان ریاست زراعت ولایت هرات می‌گویند که انتظار می‌رود امسال حاصلات زعفران در این ولایت به 4 تن برسد که این رقم نسبت به سال گذشته یک تن افزایش را نشان می‌دهد. با اینکه سه سال پیش، تنها، 150 هکتار زمین در هرات تحت پوشش گیاه زعفران قرار داشت اما امسال زمین‌های زیر کشت زعفران از مرز 700 هکتار گذشته است. از سوی دیگر والی هرات راه‏‌اندازی این کنفرانس‏‌ها را به منظور بهتر شدن برنامه‏‌های کاشت، داشت، برداشت و بازاریابی زعفران در كشور موثر دانست.

عبیدالله غفوری؛ مسئول برگزاری کنفرانس ملی و منطقه‏‌ای زعفران به خبرگزاری‏‌ها گفت که در این نشست، به رهایی زعفران افغانستان از کشت سنتی به مدرن پرداخته خواهد شد. بنابر صحبت‏‌های آقای غفوری در حال حاضر، خریدار مشخصی در افغانستان وجود ندارد که تولیدات آنان را موازی با قیمت‏‌های جهانی خریداری کرده و بازاری مشخص را ایجاد کند. در حال حاضر، هر کیلو زعفران در بازار افغانستان، تا بیش از ۱۰۰ هزار افغانی به فروش می‏رسد که در بازارهای جهانی، این قیمت تا دو برابر می‏باشد و می‏تواند تا اشتیاق کشاورزان را در این راستا افزایش دهد. آقای غفوری در ادامه افزود که این کنفرانس و نشست‏‌ها، جایگاه زعفران افغانستان را می‏تواند در سطح منطقه و جهان بالا ببرد و به اقتصاد کشاورزان کمک کند.

زعفران که به طلای سرخ مشهور است در جریان 8 سال اخیر جایگزین کشت خشخاش در غرب افغانستان شده و توانسته مقام نخست را در جهان به دست آورد. فعلاً در افغانستان، بیش از 300 هکتار زمین زعفران کشت می‏شود و در طول 3 سال، بسیاری کارها در رونق کشت زعفران از طرف خود مردم صورت گرفته است، که می‏تواند بدیل خوبی برای کشت کوکنار شود.

گفته می‏شود که احتمالاً عواید زعفران تا چند سال دیگر به 3 صد ملیون دالر برسد. عده‏‌ای از کارشناسان به این باور اند که وزارت زراعت افغانستان، در ماه‏‌های اخير تلاش‏‌های بیشتری در جهت بهبود و پیشرفت سیستم زراعتی در کشور انجام داده، که تا اندازه‏ای امیدوارکننده به نظر می‏رسد. افغانستان، اساساً یک کشور زراعتی بوده و احیای زیربناهای زراعتی، می‏تواند در رشد اقتصادی کشور سهم ارزنده‏ای ایفا کند؛ اما این همه، وابسته به کار صادقانه از طرف ارگان‏های ذیربط دولتی و غیردولتیي می‏باشد که دراین راستا به سرمایه‏‌گذاری می‏پردازند.

مشکل عمده‏‌ای که افغانستان در طی چند دهه اخیر در بخش زراعت و سایر عرصه‏‌ها با آن مواجه بوده این است که مسئولان مربوطه برای جلب توجه و ازدیاد اعتماد خویش در بین مردم، همیشه از طرح پلان‏‌های کاری حرف زده؛ اما هیچگاه به تطبیق دقیق طرح‏‌ها و برنامه‏‌های خویش نپرداخته اند. کارشناسان امور بر این باور اند که عدم تطبیق این پلان‏ها، نشاندهنده عدم کارآیی و دلسوزی مقام‏‌ها نسبت به مردم و کشور می‏باشد؛ چون چنین پنداشته می‏شود که مقام‏‌های مسئول با وجود امکانات دست‏داشته و جذب کمک‏‌ها برای تطبیق پلان‏‌های خویش، اقدام‏‌های عملی از خود نشان نداده اند و تمام طرح ها و برنامه‏‌ها تنها و تنها روی کاغذ باقی مانده اند.

اما تجربه کشت زعفران در هرات؛ نمونه‏‌ی خوبی از حرکت های صرفا خودجوش و مردمی به شمار مي‏رود. زمینداران و دهاقین هرات، دركشت زعفران به عنوان بدیل کوکنار، به موفقیت خوبی دست یافته اند و تجربه کم آنان در این زمینه، گویای مفاد بیشتر آنان می‏باشد. فعلاً در روش کشت سنتی زعفران، از هر جریب زمین از 1 الی 3 کیلوگرام زعفران برداشت می‏شود که هر کیلوی آن از 4 تا 5 هزار دالر خرید و فروش می‏شود. مقام‏‌های دولتی به این نظر اند که زعفران افغانستان در منطقه بدیل ندارد زیرا از کیفیت خاصی بر خوردار بوده و در بازارهای جهان، جایگاه خاصی را از خود نموده است.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده