زلزله‌ی 2014 در آسیای مرکزی

نبض آسیای مرکزی این روزها با فشار ناشی از وضعیت احتمالی در سال‌های پس از خروج ناتو از افغانستان می‌تپد. سران سیاسی این کشورها با تشکیل نشست‌های دسته‌جمعی مکرر میکوشند تا چگونه راهکارهای جلوگیری از نفوذ شبکه‌های هراس‏‌افکنی را بگیرند که پس از خروج نیروهای بینالمللی از افغانستان جان گرفته و سر از خاک آسیای میانه نیز درخواهند آورد.

این کشورها از یک طرف توانایی خوداتکایی را بخصوص در زمینه‌ی دفاعی و نظامی ندارند و از جانب دیگر نمی‌توانند به قدرتهای جهانی و منطقهای اعتماد نمایند. جمهوری‌های ازبکستان، تاجکستان، قزاقستان، قرغیزستان و ترکمنستان به دلیل تجربه‌های تلخی که از قدرتهای استعماری دارند به هرکدام از مدعیان حمایت از آن‏ها به دیده‌ی شک می‌نگرند.

کشورهای آسیای مرکزی علی‌رغم برخورداری از منابع نفتی و گازی تاکنون به شدت مهجور مانده اند و یگانه دلیل آن نوعی بدبینی و تردید در خصوص حضور سرمایه‌گزاران خارجی است. به باور مردم و سیاستمردان این کشورها، امریکا در جهان منفورشده، روسها قابل اعتماد نیستند و از نفوذ اژدهای زرد (چین) نیز هراس دارند.

به همین دلیل است که این کشورها با توجه به تمایل شدید اعضای ناتو برای حضور در این کشورها از این تصمیم اقبال خوبی نکرده اند و با روسیه نیز تعامل محتاطانه‌ای دارند.

این درحالی است که تعامل این کشورها میان خودشان نیز از وضعیت خوبی برخوردار نبوده و از هماهنگی لازم برای مقابله با تهدیدهای ناشی از وضعیت پس از 2014 برخوردار نمی‌باشند.

این ناهماهنگی در رویکرد سیاسی دولت‌مردان این پنج جمهوری منجر به جدایی بخشی از آنان از بدنه‌ی اصلی آسیای مرکزی به لحاظ سیاسی گردیده و روی آوردن بعضی از آنان را به ارباب قدیمی شان (روسیه) فراهم آورده است.

تاجکستان که نسبت به سایر این کشورها ضعف بیش‌تری داشته و ارتش ناتوان و نهادهای فاسد آن، اوضاع را شکننده ساخته است، ناگزیر شد تا به امضای قرارداد نظامی با روسیه تن در دهد. پارلمان تاجکستان در اول اکتوبر سال جای میلادی معاهده‌ای را با مسکو به منظور تمدید حضور پایگاه‌ها و نیروهای روسیه تا 30 سال آینده در این کشور امضا کرد. بر مبنای این قرارداد روسیه 6000 نیروی مستقر در سه شهر تاجکستان دارد تا از مرز این کشور با افغانستان دفاع کنند.

سه کشور تاجکستان، ازبکستان و ترکمنستان که 1200 مایل (1900 کیلومتر) مرز مشترک با شمال افغانستان دارند، رهگذر مناسبی را برای عبور و مرورر شبکه‌های هراس‏افکنی فراهم آورده است.

تردیدی نیست که ایجاد شورش‌ها در بدخشان و راهیابی از طریق دریای پنج که در طول زمستان به پل یخی تبدیل می‌شود، به منظور ایجاد ارتباط میان هراس‏افکنان دو سوی مرز افغانستان با شبکه‌های موجود در آسیای مرکزی صورت می‌گیرد. گزارش‌‌های موجود حاکی از آن است که افراط‌گرایان مستقر در آسیای مرکزی نیز بیکار ننشسته اند. جنبش اسلام‌گرایان افراطی ازبکستان و دیگر گروه‌ها چندین سال تلاش کردند تا پایگاهی را در نزدیکی شهر شمالی قندوز و شهر مرزی امام صاحب ایجاد کنند.

پیش از این نیز اعضای این گروه‌ها در قندوز، همیشه موی دماغ نیروهای آلمانی شده و باعث کندی کار تیم بازسازی آلمان در این ولایت نیز می‌شدند که این خطر با واگذاری قرارگاه نیروهای آلمانی در هفته‌ی گذشته به نیروهای امنیتی افغانستان تشدید نیز خواهد یافت.

به این صورت، صفحات شمال بخصوص بدخشان و قندوز بستر مناسب رشد گروه‌های شورشی با همکاران‏شان در آسیای مرکزی خواهد بود. همزمان با این تحرکات، صدای طالبان پاکستانی نیز از مرکز رشد و پرورش هراس‏افکنی بلند شده و ندای همکاری با طالبان افغانستانی را سر دادند.

تمامی این فعالیت‌های افراط‌گرایانه، سران سیاسی جمهوری‌های آسیای مرکزی را به نگرانی و هراس روزافزون واداشته است. شکی نیست که این ترس منحصر به آسیای مرکزی نخواهد ماند و هرگونه هراس ناشی از این پدیده به حوزه‌ی گسترده‌ای سرایت خواهد کرد که افغانستان نیز شامل آن می‌باشد.

بنابراین، ضروری است تا تمامی کشورهای مورد هدف هراس‏افکنی پس از سال 2014 جریان‌منسجمی را تشکیل دهند که با توانمندی بهتری در راستای جلوگیری از جان گرفتن دوباره‌ی افراط‌گرایی در منطقه اقدام موثر و سازنده‌ای داشته باشند.

پس از کشته شدن جمعه خان نمنگانی در حمله آمریکا در سال 2001 میلادی، اعضای باقیمانده جنبش اسلام‌گرایان افراطی ازبکستان به مناطق قبیله‌نشین پاکستان، جایی که خود را سازماندهی کرده بودند، عقب‏نشینی کردند.

پس از آنکه دولت ازبکستان در سال 2005 میلادی بیش از 1000 تن را در اندیجان واقع در دره فرغانه قتل عام کرد، جنبش اسلام‌گرایان افراطی ازبکستان تعداد بسیاری زیادی عضو جدید به دست آورد.

از آن زمان مبارزان جنبش اسلام‌گرایان افراطی ازبکستان با طالبان افغانستان و پاکستان و القاعده علیه ارتش‌های اسلام‌آباد، کابل و آمریکا مبارزه می‌کنند.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده