زندان مرکز اصلاح یا شکنجه گاه؟

نشر گزارش سه نهاد نظارتی از وضعیت زندان‌های کشور در هفته گذشته تازگی نداشت. اما واقعیت‌های تلخی را بار دیگر برملا ساخت که نشان می‎دهد زندان‎های کشور ما در بسیاری موارد به جای اصلاح فرد متهم یا مجرم، او را به انجام جرایم دیگر واداشته و عقده‎ای بار می‎آورد.

دیدبان شفافیت افغانستان و نهادهای همکار پس از تحقیق شش ماهه شان از وضعیت زندان‌ها اعلام کردند که زندان‌های کشور، به محل عقده‎گشایی، نقض حقوق بشر و شکنجه‎های غیرانسانی تبدیل شده و با توجه به هزینه‎های صورت گرفته، امکانات بسیاری از زندان‌‎ها ناکافی است.

این درحالی است که هدف از ایجاد زندان‌ها در حقیقت مجازات افرادی است که در آسایش عمومی به نحوی ایجاد اختلال کرده‌اند و در حقیقت اصلاح آنان، هدف نهایی و غایی تعریف شده است. این امراگر به دقت مد نظر قرار گرفته و عملی شود، می‌تواند جایگاه اصلاح و تربیت در زندان‌های کشور را ارتقا داده و زمینه‌ساز بازپروری مجرمان برای بازگشت به آغوش جامعه باشد.

براساس قانون مجازات اسلامی و قانون جزایی کشور، زندان محلی است که در آن محکومین قطعی با معرفی مقامات ذی‌صلاح قضائی و قانونی برای مدت معینی یا به طور دائم به منظور اصلاح و تربیت و تحمل کیفر نگهداری می‌شوند. ‏

براساس این تعریف، قانونگذار هدف از ایجاد زندان را دو چیز معرفی می‌کند، یکی آگاه کردن بزهکاران و ایجاد رعب و ترس در آن‌ها برای جلوگیری از وقوع جرم و دیگر اصلاح، تربیت و درمان آن‌ها با اجرای برنامه‌های خاص اجتماعی و فرهنگی برای از بین بردن عوامل جرم‌زاست.

تجربه نشان داده است نگاه به زندان تنها از منظر آگاه کردن مجرمین و زیاد کردن شدت مجازات‌ها بدون توجه به نحوه اجرای آن‌ها و از بین بردن عوامل جرم‌زا تاثیری در تقلیل جرایم نداشته و روز به روز بر تعداد بزهکاران افزوده می‌شود.

به همین دلیل، در بسیاری از کشورها موضوع اصلاح و تربیت بزهکاران به قدری مهم تلقی شده است که اقدامات اصلاحی و بازپرورانه در قانون تنها به دوران محکومیت ختم نمی‌شود. در سایر کشورها، بعد از خروج زندانیان، در جهت اصلاح و تربیت زندانیان با هدف پیشگیری از وقوع جرم از طریق حمایت مادی و معنوی از زندانیان آزاد شده و زمینه مساعد بازگشت آنان به یک زندگی سالم اجتماعی فراهم می گردد. ایجاد زمینه جهت کارآموزی، اشتغال، ازدواج، ادامه تحصیل، تأمین مسکن و اعطای تسهیلات قرضه‌دهی برای زندانیان آزاد شده  از جمله مسایلی اند که در میکانیزم اصلاحی زندانیان مد نظر گرفته شده‌اند.

با این حال، مشاهده وضعیت زندانیان افغانستان نشان می‌دهد که یا میکانیزم اصلاحی وجود ندارد و یا هم اگر در حد مکتوب وقانون وجود دارد، اجرایی شدن آن در دستور کار مراکزی نیست که قرار است به اصلاح متهمان بپردازند. در چنین سیستم نارسا، انتظار اینکه بتوان به جرم زدایی در جامعه اقدام کرد، امری است که بعید از تصور می‌باشد.

فرشته شهاب

0 پیام برای این مطلب ثبت شده