سواد آموزی؛ گام مطمئن به سوی صلح و توسعه پایدار

زلیخا پوپل/ فراگیری دانش و آموختن سواد نقش برازنده‌ای درتکامل شخصیت انسان و رشد جوامع بشری دارد. سواد محدود به توانایی خواندن و نوشتن و محاسبات ریاضی، بهره‌مندی از دانش عمومی و اطلاعات سطحی، یا در اختیار داشتن دانش تخصصی و عمیق، نیست؛ بلکه در سواد هدف والاتر و بالاتر از آن مطرح است، یعنی رسانیدن جامعه به سطحی از سواد علمی که در تربیت كودكان و جوانانی آگاه و سازنده، مسوولیت‌پذیر باشند.

امروزه مفهوم سواد، دیگر توان خواندن، نوشتن و حساب كردن نیست. به قول آلوین تافلر: «در قرن بیست و یكم، بی‌سوادان آن‌هایی نیستند كه نمی‌توانند بخوانند یا بنویسند، بلكه كسانی هستند كه نمی‌توانند یاد بگیرند و بازآموزی كنند».

روز جهانی سوادآموزی

 هشتم سپتامبر روز جهانی سوادآموزی است. بر اساس آخرین آمار سازمان یونسکو ، در جهان ۷۹۳ میلیون نفر بزرگ سال، فاقد مهارت‌های اولیه سوادآموزی‌اند و از هر سه نفر بی‌سواد، دو نفر از آن‌ها زن هستند. بیش از ۶۷ میلیون کودک در رده سنی ابتدایی هنوز وارد مدرسه و یا مکتب نشده‌اند و ۷۲ میلیون نوجوان در سن پایین‌تر از مدارس متوسطه نیز از حق هرگونه آموزش بی‌بهره‌اند . افزایش آمار کودکان بازمانده از تحصیل، خطر ایجاد نسل جدیدی از بی‌سوادان را افزایش می‌دهد. مهم‌ترین اقدام برای خشکاندن سرچشمه بی‌سوادی، توسعه تحصیلات عمومی به گونه‌ای است که هیچ کودکی از رفتن به مدرسه بازنماند و همه کودکان به صورت اجباری و رایگان تا پایان دوره عمومی تحصیل کنند. در صورتی که آموزش و پرورش به وظیفه خود یعنی تحت پوشش قرار دادن همه کودکان واجب التعلیم تا پایان دوره راهنمایی عمل نکند، آموزش بزرگ‌سالان منجر به ریشه کنی بی‌سوادی نخواهد شد.

مدیرکل یونسکو سال گذشته در پیامی به مناسبت روز جهانی سوادآموزی، بر ارتباط بین سوادآموزی و صلح تاکید کرد. در این پیام آمده بود: «امروز من از دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی، جامعه مدنی و بخش‌خصوصی به اصرار درخواست می‌کنم که سوادآموزی را در اولویت سیاست‌های خود قرار دهند.  فلسفه نام‌گذاری این روز از سوی سازمان فرهنگی یونسکو، تبلیغات و توسعه سواد آموزی در کشورها و جوامع است و هم‌چنین به مناسبت همین روز، کشورها همه موظفند تا به مساله سواد آموزی توجه ویژه قایل شده و در راستای برداشتن موانع سواد آموزی و تهدیدات آن، گام های عملی و استوار بردارند. به این لحاظ، می‌توان گفت که روز جهانی سواد آموزی یعنی تقدیر و گرامی‌داشت از سواد و آگاهی و مبارزه با بی‌سوادی و برداشتن گام‌های عملی در راستای توسعه سواد تا رسیدن به رفاه و زندگی انسانی‌تر.»

وی در ادامه افزود که تاکید ویژه روز جهانی سواد آموزی بر ارتباط بین سواد آموزی و صلح متمرکز شده است.

صلح پایدار، بر اساس احترام به حقوق بشر و عدالت اجتماعی پایه گذاری می‌شود و سوادآموزی که شالوده هرنوع آموزش و یادگیری مادام العمر است، یکی از این حقوق به شمار می‌رود. سوادآموزی پیش نیاز صلح است زیرا با گذر از گستره‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و انسانی، فواید بی‌شماری به ارمغان می‌آورد.

با در نظرداشت این مساله، اینکه افغانستان در میان کشورهای منطقه و حتا جهان دارای بلندترین آمار بی‌سوادیست، نه یک تبلیغات یا شایعه محض، بلکه یک واقعیت انکارناپذیر است. آمار نشان می‌دهد که افغانستان در میان سایر کشورهای جهان، بالاترین آمار بی‌سوادان را داراست. با این حال، سهل انگاری و نادیده گرفتن روز جهانی سواد آموزی از سوی مسولان دولتی و نهادهای ذی‌ربط، به معنای طرد سواد و دست‌کم گرفتن آن است. آن‌هم در کشوری که از یک سو بلندترین آمار بی‌سوادان را دارد و از سوی دیگر، از این ناحیه بلایا و مصایب زیادی را در طول زمان متقبل شده است و هنوز نیز در شرر خشمگین بی‌سوادی و ناآگاهی می‌سوزد. با این حال، آیا ارج گذاری سوادآموزی، گرامی‌داشت از روزجهانی سواد و تبلیغات از دانش و سواداندوزی به جای اسلحه و تفنگ و خشونت، از سوی دولت و نهادهای مسوول در نوع خود یک گام به سوی سوادآموزی نیست؟ انتظار  می‌رود که حکومت و نهادهای ذیربط به جای رویکرد تبلیغاتی و شعاری، در زمینه توسعه سواد توجه جدی و گام‌های عملی را بردارند.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده