سوختن آرام افغانستان

شکاف در اجماع بین‌المللی در بازسازی افغانستان باید قبل از آن که دیر شود، پُر گردد.

حمله تفنگداران طالب بر هوتل انترکانتیننتال در کابل در هفته گذشته، نشان تیره‌ای از بدتر شدن محیط امنیتی در افغانستان بود. محاصره هوتل بیش از 12 ساعت به طول انجامید و قبل از آن که مردان مسلح از پای درآیند 22 نفر از جمله 14 خارجی قربانی گرفت.

چند روز پیشتر اشرف غنی، رئیس‌جمهور افغانستان در گفت‌وگویی با سی‌بی‌اس گفته بود که افغانستان از سوی «21 گروه هراس‌افکن بین‌المللی که در این کشور عملیات می‌کنند و کارخانه‌هایی که انتحاری آماده می‌کنند، در محاصره قرار دارد.» وی پذیرفت که بدون حمایت امریکا، ارتش افغانستان «شش ماه دوام نخواهد آورد» و دولت از هم فرو خواهد پاشید. یک ارزیابی تیره آن هم از کسی که از داخل شاهد اوضاع است.

بدتر شدن اوضاع

طی 16 سال گذشته تلفات از سالی چهار هزار نفر به تدریج به 31 هزار نفر در سال رسیده است. نیروهای امنیتی افغانستان تقریبا نزدیک به هفت هزار نفر در سال تلفات دارند؛ رقم فرساینده‌ای که پایداری این نیرو را دشوار می‌سازد و دو برابر رقم تلفاتی است که نیروهای ائتلاف بین‌المللی از سال 2001 تا 2014 متحمل شده‌اند؛ وقتی که عملیات‌های جنگی را کاهش دادند و شروع به عملیات حمایت پایدار برای «مشوره، آموزش و کمک» به نیروهای افغان کردند. ایالات متحده چه از لحاظ مالی و چه جانی کمک‌های معتنابهی به افغانستان کرده است و بیش از یک تریلیون دالر (اگر مراقبت‌های صحی طولانی‌مدت تفنگداران امریکایی هم لحاظ گردد)  و بیش از 2400 کشته در طولانی‌ترین نبرد خود در تاریخ صرف کرده است. از این مقدار 120 میلیارد صرف بازسازی و انکشاف شده است؛ بیش از هزینه‌ای که تحت پلان مارشال صرف بازسازی اروپای شرق بعد از جنگ جهانی دوم گردید. بقیه جامعه جهانی هم به این کشور کمک کرده‌اند. هند یک شریک مهم افغانستان بوده است و بیش از دو میلیارد دالر را صرف …                       ادامه ص 3

کمک‌های بشردوستانه، زیرساخت‌ها و انکشاف منابع بشری کرده و مقدار زیادتری را هم عهده گرفته است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا مصمم به آوردن تغییری در سیاست این کشور است و درحالی که افزایش محدودی را در تعداد سربازان امریکایی یعنی تا 4000 سرباز را جواز داده است، همچنین منتقد پاکستان هم بوده است. در 1 جنوری وی چنین تویت کرد:«ایالات متحده احمقانه به پاکستان بیش از 33 میلیارد دالر طی 15 سال کمک کرده است و آن‌ها به ما چیزی جز دروغ و نیرنگ تحویل نداده‌اند و رهبران ما را احمق فکر کرده‌اند. آن‌ها به هراس‌افکنانی که ما را در افغانستان شکار می‌کنند، پناهگاه امن مهیا می‌کنند.» در پی این تویت، تمامی کمک‌های نظامی امریکا به پاکستان به حالت تعلیق درآمدند. این مسئله منتج به رنجش پاکستان گردید اما این که تغییری در رفتار ارتش آن کشور پدید آورد، باید منتظر ماند و دید.

زایل شدن مشروعیت

در عین حال، مشروعیت حکومت وحدت ملی متشکل از آقای غنی به عنوان رئیس‌جمهور و عبدالله عبدالله به حیث رئیس اجرایی روز به روز مورد تردید قرار می‌گیرد. بعد از انتخابات جنجالی سال 2014 با حمایت سیاسی تیم اوباما-کرزی، پُست ریاست اجرایی قرار بود تا از طریق یک اصلاحیه قانون اساسی مشروعیت یابد و پست صدراعظمی ایجاد گردید، که چنین نشد. روابط بین رئیس‌جمهور و رئیس اجرایی بدون تقسیم مشخص قدرت و مسئولیت‌ها، کشیده بوده است. در حالی که قرار است تا انتخابات ریاست جمهوری در سال آینده برگزار شود، واضح است که تجربه حکومت وحدت ملی تکرار نخواهد شد. تعجبی ندارد که از ختم سال 2016 به این سو تردیدهای زیادی درباره مشروعیت ساختار کنونی وجود داشته است.

در همین حال انتخابات پارلمانی که اول قرار بود در سال 2015 برگزار گردد، هم برگزار نشده است. اصلاحات انتخاباتی برای اطمینان از شفافیت بیشتر تاکنون تطبیق نگردیده‌اند. تصمیم برای صدور کارت‌های انتخاباتی جدید بر مبنای ثبت رای دهی بیومتریک تاکنون موفقیتی نداشته است. هفت عضو کمیسیون مستقل انتخابات و پنج عضو کمیسیون شکایات انتخاباتی سرانجام در ماه نوامبر 2016 بعد از مشاجرات سیاسی طولانی بین رئیس‌جمهور و رئیس اجرایی مقرر شدند، اما رئیس کمیسیون انتخابات اخیرا برکنار گردید. درحالی که تاریخ 7 جولای به عنوان موعد انتخابات پارلمانی اعلام شده بود، بیشتر افغان‌ها مطمئن اند که انتخابات امسال تا حد زیادی غیرمحتمل است.

با توجه به این که هزینه مالی انتخابات از سوی جامعه جهانی تامین می‌شود، و یک انتخابات احتمالا 250 میلیون دالر خرج داشته باشد، احتمال زیادی وجود دارد که انتخابات ریاست‌جمهوری و پارلمانی به دلایل اقتصادی یک جا در اواسط سال 2919 برگزار گردند. با آن هم چه این انتخابات‌ها بتوانند اصلا برگزار شوند یا خیر بالاتر از همه به امنیت بستگی دارند. درحال حاضر طالبان بیش از 50 شهرستان را کنترول می‌کنند در حالی که 120 شهرستان دیگر مورد منازعه بین طرفین است. می‌ماند 200 شهرستان که حکومت افغانستان بر آن‌ها حاکمیت دارد. به عبارت دیگر وضعیت کنونی امنیت اجازه برگزاری انتخابات را در 45 درصد از قلمرو افغانستان نمی‌دهد. این کافی است که تردیدها را درباره مشروعیت برآمد هر انتخاباتی ایجاد کند. درست است که طالبان نمی‌توانند از لحاظ نظامی تا زمانی که امریکا در افغانستان است، پیروز شوند، اما این هم درست است که توانایی آن‌ها برای برهم زدن صلح، ممانعت از بازسازی و ضربه زدن به انتخابات درحال بیشتر شدن است.

ضرورت‌های جهانی

دو سال گذشته شاهد تغییر مهمی در موضع روسیه بوده است. درحالی که این کشور گزارش‌های امریکایی‌ها درباره ارسال سلاح به طالبان را رد می‌کند، می‌پذیرد که کانال‌های تماس را گشوده و آماده ارائه میزبانی و تسهیل گفت‌وگوهای صلح است. ایگور مورگیلوف، معاون وزارت خارجه روسیه در ختم دیالوگ اخیر در دهلی نو، داعش را تهدید اصلی به افغانستان و منطقه توصیف کرد. وی پرسید چگونه جنگجویان این گروه به شمال افغانستان در هلی‌کوپترهای ناشناس آورده شده‌اند وقتی که فضا تحت کنترول امریکاست. امریکا یک چنین کنایه‌هایی را رد کرده و نیات روس‌ها را در تضعیف حکومت کابل با رسمیت بخشیدن به طالبان، مورد پرسش قرار داده‌ است.

بعد از سقوط طالبان در سال 2001 یک اجماع جهانی در بازسازی افغانستان و اطمینان از این که این کشور منبع بی‌ثباتی منطقه و جهان نخواهد شد، وجود داشت. این اجماع طی 16 سال گذشته از بین رفته است. گذشته از آن تعداد زیاد افغان‌هایی که به مصممانه برای احیا و بازسازی کشورشان برگشته بودند، از افول تدریجی امنیت و حکومتداری سرخورده شده‌اند. نهادهای تازه تشکیل افغان برای رسیدگی به چالش‌ها بدون حمایت قابل توجه جهانی هم از لحاظ مالی و هم مواد ناتوان اند. با آن هم با فروکاست اجماع جهانی، قبل از آن که گدازش آهسته به نقطه اشتعال برسد، طولی نخواهد کشید. و سرانجام این که 2019 سالی مهم خواهد بود.

نوشته: راکیش سود، سفیر سابق هند در کابل

منبع: روزنامه هندو/ برگردان: شاهمردی

0 پیام برای این مطلب ثبت شده