سوریه؛ سرزمین سوخته در آتش جنگ قدرت

سوریه در آتش جنگ ویرانگر پنج ساله چنان سوخته و خاکستر شده که گویا این کشور زیربنای غنی، بازار قوی، بسترهای اقتصادی خوب و مردم مرفه نداشته است.

درد سوریه را شاید بیشتر از هر مردمی، ملت افغانستان به خوبی بداند؛ کشوریکه پنج سال است میدان تاخت و تاز کشورهای مختلف از قدرتهای بزرگ غربی گرفته تا ابرقدرتهای شرقی، مدعیان قدرت منطقه و شیخ نشینان عرب است. براساس آمار رسمی دستکم 250 هزار نفر در این کشور کشته شده اند، درحالیکه آمارهای غیر رسمی تا 400 هزار نفر کشته را روایت میکنند. جرقهی امیدی که در نشست ژنو روشن شده بود، بار دیگر به خاموشیگرایید و روز چهارشنبه هفتهی گذشته، استفان دي‌ميستورا؛ نماينده ويژه سازمان ملل در امور سوريه، از ايالات متحده و روسيه خواست که براي نجات مذاکرات صلح سوريه اقدام فوري کنند. دي‌ميستورا خاطرنشان ساخت که اين مذاکرات در آستانه‌ی شکست کامل قرار دارد. او که پس از سخنراني در شورايامنيت سازمان ملل با خبرنگاران سخن مي‌گفت، افزود: اين دور از مذاکرات صلح سوريه تحت شعاع مسايلي از جمله نقض اساسي آتش‌بس قرار گرفته است. طرح ترک مخاصمه با ميانجي‌گري امريکا و روسيه در ماه فبروري به دست آمد، ولی در روزهاي اخير گزارش‌هايی از نقض آتش‌بس و حملات طرف‌هاي درگير منتشر شده و دو طرف همديگر را به نقض آتش‌بس متهم کردند. مذاکرات صلح سوريه در جنيوا با هدف پايان دادن به جنگ اين کشور راه افتاد، اما شوراي عالي مذاکرات که نماينده اصلي مخالفان دولت سوريه در اين مذاکرات به شمار مي‌رود، هفته‌ی پيش در اعتراض به ادامهی درگيري‌ها و کندي روند مذاکرات آن را ترک کرد.

اکنون اما روشن نیست که این جنگ خانمان برانداز تا چه زمانی ادامه خواهد یافت و چه قربانیهای دیگری را از ملت سوریه خواهد ستاند. جنگیکه تنها پیامدهای زیانبار در منابع انسانی سوریه نداشته، بلکه زیربناهای اقتصادی این کشور را نیز از بین برده است.

هفتهی گذشته سازمان جهانی خوراکه و زراعت اعلام کرد که جنگ پنج ساله در سوریه، زیربنای کشاورزی را در این کشور نابود کرده و سیستم ایالتی سوریه را که به دهقانان سوری تخم اصلاح شده توزیع و محصولات آنان را خریداری میکرد، از بین برده است. این مسأله، باعث شده تا بحران غذایی شدید در این کشور به وجود آید.

کمبود مواد غذایی و بخصوص گندم که محصول اصلی غذایی در سوریه است، درحالت خطرناک و بحرانی قرار دارد. سازمان جهانی خوراکه و زراعت گزارش داده که مزارع گندم و جو در این کشور بار دیگر خالی از کشت شده اند. ولایت شمالی حسکه که نزدیک به نیمی از نیازهای غذایی سوریه را تأمین میکرد، شاهد جنگهای سنگین میان نیروهای کُرد تحت حمایت آمریکا و گروه داعش بوده است.

درصد زیادی از منابع زراعتی به شمول کانالهای آبیاری و مزارع گندم از بین رفته و در جریان سال جاری تنها یک دهم از تخم مورد نیاز سوریه برای دهقانان توزیع خواهد شد. اما همین مقدار از تخمها نیز زمینهی فروش پیدا نخواهند کرد. زیرا تقاضایی وجود ندارد. زیرا در بسیاری از نقاط سوریه، جنگ جریان دارد و بازار عرضه و تقاضا به شدت سرد و کساد میباشد.

دهقانان سوری در سال گذشته تنها 450 هزار تن گندم فروختند، درحالیکه تنها یک و نیم میلیون تُن گندم برای مردم تحت حاکمیت دولت سوریه نیاز است. سوریه در سالهای پیش از جنگ قادر به تولید 4 میلیون تُن گندم بود که در برخی سالها دو نیم مییون تُن به خارج از کشور صادر میشد.

براساس گزارش سازمان ارزیابی تجارت و مواد غذایی سوریه، تعداد مراکز جمع آوری مواد غذایی در سال 2015 به 22 مورد کاهش یافته، درحالیکه این آمار در سال 2014 به 31 مورد و در سالهای قبل از جنگ به 140 مورد میرسید.

پیش از جنگ ویرانگر سوریه، مزارع کشت گندم در سوریه به 3 اعشاریه 125 میلیون هکتار زمین میرسید، ولی این میزان در سال 2010 به 2 اعشاریه 38 و در سال 2015 به 2 اعشاریه 16 میلیون هکتار کاهش یافته است.

نهادهای سازمان ملل میگویند آنان برنامههای مشخصی را برای بازسازی منابع زراعتی سوریه مد نظر دارند؛ اما جنگ، ناامنی و نبود زمینههای مناسب کشت و کار برای دهقانان، اجازهی تطبیق هیچگونه برنامه را به آنها نمیدهد.

زیانهای وارد شده بر بسترهای کشاورزی سوریه، نمایانگر بخش اندکی از ویرانیهایی است زیربناهای اقتصادی این کشور شاهد بوده. تصویرهای باقی مانده از جنگ و خرابیهای موجود به خوبی نشان میدهد که سوریهی امروز به سرزمین سوختهای مبدل شده که حاصل جنگ قدرت میان کشورهای شرق و غرب و مدعیان زور و زر منطقهای است. اما آیا مهار این حالت توسط نهادهای جهانی و قدرتهای مهم دنیا ممکن خواهد بود؟ این سوالی است که یافتن پاسخ آن دشوار و بستگی به رویکرد گروههای داخلی سوریه است؛ حلقههایی که از مدتها بدین سو در کام کشورهای بیرونی افتاده و معلوم نیست که تا چه زمانی از رفتن به راه جنگ، مردم و کشورشان را در آتش جنگ میسوزند.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده