مایه‏ی حیات یا موجب مرگ؟

آب، مایه‏ی حیات و بخشنده‏ی زندگی است. آب ماده‏ای است که زندگی روزمره‏ی ما بر مبنای آن استوار بوده و به‏ وسیله‏ی آن هستی شکل می‏گیرد. رطوبت هوا قدرت جریان آب رودخانه‌ها جریان آب خارج شده از آشپزخانه‏ها، تهيه‏ی محصولات مورد نياز از منابع زراعتی و … همگی با آب به وجود آمده و طبیعت را سرزنده نگه می‏دارد. هشتاد درصد از بدن ما از آب ساخته شده و دو سوم سطح کره‏ی زمین را آب ‍‍پوشانده است. بنابراین “آب، فرهنگ و تمدن ما و تمام زندگی ماست.”

با این وصف، در بسا موارد آب به جای اینکه زندگی‌بخش واقع شود، مرگ‌آفرین به اثبات می‏رسد. این رخداد تلخ زمانی اتفاق می‏افتد که آب آشامیدنی انسان در محیط شهری و یا غیرشهری بهداشتی نبوده و عوامل آلوده‌کننده، این ماده را ناپاک و ناسالم سازد. دانستن این مسأله برای هرکسی سازنده و موثر خواهد بود که مرگ‌ومیرهای ناشی از مصرف آب آلوده در میان اقشار فقیر و طبقات پایین اجتماعی یک پدیده‏ی ناگوار موجود در بسیاری از جوامع به شمار می‏رود.

از لحاظ حقوق اجتماعی و ضرورت بهداشتی، دسترسی افراد جامعه به آب آشامیدنی پاک یک امر ضروری پنداشته می‏شود و هر انسان به خاطر امرار حیات به استفاده از آب بهداشتی نیاز دارد. این درحالی است که مقام‏ها در وزارت صحتِ عامه پیش ازاین اذعان نموده بودند که تنها سی درصد از مردم افغانستان به آب آشامیدنی بهداشتی دسترسی دارند. بربنیاد آمارهایی که پیش از این از سوی سازمان جهانی صحت داده شده است، افغانستان پس از سودان دومین کشوری است که بیش‏ترین مرگ و میر ناشی از مصرف آب آلوده را در جهان دارد و متأسفانه این مشکل در شهرهای کشور بیش‏تر از نقاط دیگر محسوس بوده و ساکنان نقاط بسیاری از پایتخت دسترسی به آب آشامیدنی صحی ندارند. هرچند در روستاها نیز شرایط بهتری وجود ندارد. بنا به معلومات اداره یونیسیف UNICEF))، 81 درصد مردمی که در روستاهای افغانستان زندگی می‏كنند به آب آشامیدنی صحی و پاک دسترسی ندارند که در نتیجه، از جمله هر 1000 طفل تولد شده در افغانستان، 161 تن آن‌ها از امراضي چون اسهال می‏میرند.

این مشکل در هفته‏های اول بهار شروع شده و با گرم شدن هوا به تدریج افزایش می‏یابد. آمارهای منتشر شده در سطح جهان حاکی از آن است که “امراض اسهالی و امراضي که از مصرف آب آلوده به وجود می‏آید، سالانه جان نزدیک به 85 هزار نفر را در جهان گرفته و همچنین 20 تا 50 درصد از کودکان دنیا در طول سال مبتلا به بیماری‏های اسهالی می‏شوند.”

امروزه مسأله‏ی آب برای دولت‏ها یک امر اساسی به حساب آمده و همانگونه که این ماده می‏تواند تمدن‏آفرین باشد، بحران‌زا نیز تمام شده و مبنای ویرانی تمدن‏ها نیز به حساب می‏آید. لذا برنامه‌ریزی برای چگونگی دسترسی به آب بهداشتی در شهرهای کشور یکی از اولویت‏هایی است که سال‏ها پیش مسوولان امور برآن اذعان نموده بودند؛ اما تاکنون این امر به لحاظ اجرایی مورد توجه جدی قرار نگرفته است. در حدود دوسال پیش بود که عمرزاخیلوال، وزیر امورمالیه خاطرنشان ساخت که “با تداوم سياست‌گذاري در مساله آب، با آموزش نيروي فني در بخش‏هاي مختلف، مي‏توانيم در آينده‏ی نزديك بر بحران آب غلبه كنيم. “

این سیاست‌گذاری تاکنون نتیجه‏ی خاص و ملموسی نداشته و تاکنون نیز همه‌روزه شاهد کسانی هستیم که از آب غیربهداشتی استفاده می‏کنند. اگر گاهی گذرتان به محله‏هایی مثل کارته سخی و یا ساکنان نقاط دیگری از شهر که در کنار تپه‏ها و روی کوه‏ها زندگی می‏کنند افتاده باشد، شاهد خواهید بود که آب آشامیدنی آنان چگونه تأمین شده و چقدر بهداشتی است! چه بسا خانواده‏هایی که برای گرفتن آب از مخزن‏ها تا پاسی از شب منتظر مانده و یا هم برای رفع بخشی از نیازهای‌شان از آب باران جمع‌آوری شده در ظرف‏های بزرگ استفاده می‏کنند.

آب‏های مصرفی در بعضی نقاط دیگر که با همت مردم با کندن چاه‏های عمیق ایجاد شده نیز وضعیت بهتر از ساکنان بغل کوه ندارد. به طور مثال آبی که ما مصرف می‏کنیم باید در ظرف دیگری جمع‌آوری نموده و ریگ‏های انبوه آن را زیرنشین سازیم، ورنه روزانه ناگزیرخواهیم بود که چند کیلو ریگ و سنگ‌ریزه را نیز نوش جان نماییم.

افزون برآن، نبود کانالیزاسیون منظم و مُدرن، عدم پاکساز‏ی زباله‏های شهری، وجود چاه‏های فاضلاب جذبی و نفوذ آلودگی‏های برخاسته از این پدیده‏ها به زیر زمین، آب‏های موجود مورد استفاده در شهر را به شدت آلوده ساخته است.

با این وجود، اکنون که در آغاز سال قرار داشته و باید اولویت‏های مهم و ضرورت‏های حیاتی را در چشم‌انداز کاری دولت مد نظر قرار داده و روی آن تأمل نماییم، این پرسش یکی از نگرانی‏های جدی است که دولت‏مردان برای رفع مشکل آب آشامیدنی شهرها بخصوص پایتخت کشور چه تدبیری اندیشیده اند؟

پاسخ به این پرسش و حل این مشکل، امری است که باید مسوولان امور و نهادهای مرتبط با آن پاسخ گفته و از اقدام‏های احتمالی‌شان برای مقابله با بحران آب به مردم اطلاع‌رسانی نمایند.

علی سینا مهترخیل…………………………………………………

0 پیام برای این مطلب ثبت شده