مخاطرات نظامی‌ عربستان در مواجه با ایران

از سال‌های ابتدایی قرن بیست و یکم و دوره جدید ورود ایالات متحده به خاورمیانه، عربستان سعودی نقشی جدید را در عرصه منطقه‌ای تجربه کرد که ‌این نقش جدید مسبب تغییر در تفکرات ریاض در باب مسایل داخلی و منطقه‌ای شد.

ریاض که خود را یگانه همپیمان ایالات متحده می‌پنداشت در صدد استیلای بر خاورمیانه به مثابه برادر بزرگ اعراب و حتی مسلمین برآمد. فهد بن عبدالعزیز که توانسته بود رابطه خوبی با ایالات متحده‌ ایجاد کند تمام تلاش خود را انجام داد تا در جهت نیل به اهداف خود از این رابطه بیشترین بهره را گیرد و بعد از وی عبدالله بن عبدالعزیز نیز برنامه‌های خود را بر اساس همین رابطه حداکثری با ایالات متحده تدوین کرد. به تبع از دو پادشاه قبلی، سلمان بن عبدالعزیز نیز این رابطه را برگ برنده نیل به اهداف منطقه‌ای خود می‌دانست لیکن دوره زمامداری وی مصادف می‌شود با بازنگری برنامه‌های خاورمیانه کاخ سفید و تحلیلگران مشاور ملک سلمان یا بسیار دیر متوجه‌این موضوع شدند یا مانند بسیاری از دفعات دیگر جرأت گوش زد کردن موضوعات خلاف خواست پادشاه را نداشتند! این تزلزل در درک تضاد میان واقعیت و خیال، سعودی‌ها را دچار عجیب‌ترین و یکی از سخت‌ترین اشتباهات استراتژیک نظامی ‌قرن بیست و یکم منطقه خاورمیانه کرد.

موقعیت فعلی عربستان در مقابل ایران یکی از پیامدهای این مسأله است. ریاض در تصورات خود، افغانستان و عراق را به واسطه هجوم نظامی ‌ایالات متحده و تغییر ساختار قدرت، پایگاهی برای اعمال فشار به‌ ایران محسوب کرده و استیلای خود بر این دو کشور را امری بدیهی می‌پنداشت لیکن عدم شناخت درست از ساختارهای اجتماعی و سیاسی افغانستان و عراق سبب وقوع عکس این ماجرا شد. امروز و با شکست طرح محاصره ‌ایران توسط جبهه‌ایالات متحده و عربستان، عملا این عربستان است که در محاصره‌ایران قرار دارد. این کشور از شمال و جنوب توسط یمن و عراق که به پایگاه‌های ایران تبدیل شده‌اند تحت فشار است.

ایران همچنین تحرکاتی در کویت و اردن دارد و در صورت موفقیت این طرح، این مسئله سبب محاصره کامل عربستان از سوی شمال شرق و شمال غرب خواهد شد و در صورت عدم استیلای ایران بر اردن نیز، فاصله کمتر از ۱۲۰ کیلومتری مرزهای عربستان و سوریه‌این مشکل ایران را مرتفع خواهد ساخت.

در عراق، سعودی برای فرار از شکست مقابل ایران دو گزینه پیش رو دارد. با توجه به شرایط فعلی عقب راندن ایران و استیلای بر عراق توسط سعودی هدفی کاملا مغایر با واقعیت است و ریاض تنها دو راه پیش رو خواهد داشت، تلاش برای فنلاندیزه کردن عراق یا تلاش برای بالکانیزه کردن آن.

به طور حتم فنلاندیزه کردن کشوری با سابقه عراق آن هم در بحرانی‌ترین منطقه خاورمیانه عملا امری ناشدنی است چون جو حاکم بر تفکر جمعی عراقی‌ها که ریشه در تاریخ اهالی مردم آن دارد، آن‌ها را به‌ایفای نقش در خاورمیانه سوق می‌دهد و این کشور عملا هرگز نمی‌تواند به عنوان کشوری بی‌طرف نظاره‌گر ماجرا باشد.

پس طرح مورد نظر ریاض بالکانیزه کردن عراق خواهد بود. امری که طرح‌های آن بارها از سوی تحلیلگران غربی ارائه شده و این کشور را به چهار کشور کردستان، عراق شیعی، عراق سنی و عراق داعشی قابل تقسیم می‌داند. این طرح به‌ این شکل، از امکان وقوع بسیار کمی ‌حتی در بلندمدت برخوردار است لیکن هرگونه تجزیه خاک عراق سبب استیلای حداکثری ایران در منطقه خواهد شد. این چیزی نیست که مورد نظر عربستان سعودی باشد.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده