میانجی صلح افغانستان چین در جستجوی نقش جدید

دستگاه دپیلوماسی چین که برای تعامل در امور سیاسی با همسایگانش بیگانه نیست در ماه‌های اخیر تلاش انجام نقشی جدید را داشته است: گفت‏‌وگو با طالبان افغان و تلاش برای ایفای نقش میانجی صلح.

به گفته سه مقام پیشین و کنونی افغان، ماه گذشته دو مقام طالبان افغان با مقام‏‌های پاکستانی به بیجینگ رفتند تا روی یک روند احتمالی صلح بین گروه‌های متخاصم افغان بحث کنند. و ممکن است این نشست، تنها نمونه از این نوع نباشد. یک ژورنالیست پاکستانی گرچه که سخنانش مستقلاً قابل تأیید نیستند، ولی گفت که چند هفته قبل، سون یوچی، فرستاده چین به افغانستان به پیشاور پاکستان سفر کرده تا با نمایندگان طالبان افغان دیدار کند.

با وجود سال‏ها جنگ و بحران در افغانستان، چین از دیرباز نسبت به دخالت مستقیم در بحران این کشور بی‏‌علاقه بوده است. بنابراین چه چیزی تغییر کرده که سبب شده این کشور تلاش کند تا اکنون بین شورشیان و حکومت افغانستان میانجی‏‌گیری کند؟ به گفته تحلیل‌گران چینی و خارجی، جواب این پرسش به سه عامل برمی‏گردد:«نگرانی‏‌های فزاینده چین از خیزیش ایغورها در مرزش؛ نگرانی از مرز غربی‏‌اش در پی خروج سربازان امریکایی و فوریت دسترسی امن به منابع معدنی و نفتی افغانستان که شرکت‏‌های چینی در آن‏ها پیش از این سرمایه‏‌گذاری‏‌های بزرگی کرده‏‌اند.ژو هاشنگ، استاد دانشگاه و مدیر مرکز مطالعات روسیه و آسیای میانه در دانشگاه فودان شانگهای می‏‌گوید:«در شرایط جدید، چین علاقمندی زیادی دارد تا مسئولیت بیشتری تقبل کرده و فعالانه روند مصالحه را بهبود بخشد

وی علاوه می‏کند که چین در یک موقف خوب برای کمک به مباشرت در روند صلح در حال حاضر دارد چرا که این کشور در جنگ داخلی افغانستان دخیل نیست و صحبت‏‌هایش پذیرفته می‏شود

مقام‏‌های امریکایی گرچند نگران افزایش نفوذ چین هستند، چینی‏‌ها را تشویق کرده‏‌اند تا نقش بزرگتری در افغانستان از جمله با استفاده از روابط عمیقش با پاکستان برای متقاعد کردن اسلام‏‌آباد برای دسترسی بیشتر امریکایی‏‌ها به مقام‏‌های ارشد طالبان که در خاک آن کشور پناه گرفته‏‌اند، ایفا کنند. چین نخواسته است تا به شکل علنی راجع به تعاملی که با طالبان در تاریخ 6 جنوری داشته، صحبت کند. هانک لی، سخنگوی وزرات خارجه آن کشور نیز در نشست هفته‏‌وارش با رسانه‏‌ها از صحبت درباره نشست‏‌های اخیری که در بیجینگ برگزار شده بودند، خودداری کرد و و نه آن‏ها را تآیید و نه رد کرد، اما گفت که چین به روند صلح کمک خواهد کرد.

وی گفت که چین به عنوان همسایه دوست افغانستان، اهمیتی زیادی به توسعه رابطه با افغانستان می‏دهد و امیدار است تا شاهد آن باشد که افغانستان به زودی، صلح و ثبات و توسعه پایدار داشته باشد. وی از روند صلح به رهبری و حاکمیت افغان‏‌ها برای رفتن به سمت صلح و مصالحه حمایت کرد و آرزو کرد که چین نقشی سازنده بازی کند.

رافایلو پنتوچی، صاحب‏نظر درباره شورشیان اسلام‌گرا و امور چین در انستیتوی سلطنتی خدمات متحد در لندن گفت که ایجاد رابطه بین چین و طالبان افغان خیلی مهم خواهد بود. وی در ارتباط به ایجاد مجاری چینی با طالبان افغان گفت:«چیز مهم آن است که پاکستانی‏‌ها کنترول تمامی این رابطه را در دست داشتند، اکنون، به نظر می‏رسد که چینی‏‌ها یک خط مستقیم دارند و به نظر می‏رسد می‏‌خواهند آن را بپذیرند. این که این مسئله به موفقیت بینجامد، معلوم نیست.» وی افزود:«فکر می‏کنم افغان‏ها می‏‌خواهند که چینی‏‌ها نقش بزرگتری در افغانستان بازی کنند، من فکر می‏‌کنم که آن‏ها عموما خیلی سرخورده شده‌‏اند

سفارت افغانستان در چین از مصاحبه با نیویورک تایمز برای ارایه پاسخ در این باره خودداری کرد.

دیدارهای گزارش شده بین آقای سان و مقام‏‌های طالبان افغان در پیشاور اولین بار از سوی میان ابرار، نویسنده روزنامه پاکستان‏‌تودی در یک ستون این روزنامه یک هفته قبل مورد اشاره قرار گرفت. آقای ابرابر در ایملی گفت که آقای سان به وی درباره دیدارش از پیشاور وقتی که وی ماه نوامبر به بیجینگ همراه با هیأت پارلمانی پاکستان رفته بود، گفته است.

وقتی درباره سخنان آقای ابرار درباره نشست‏‌های پیشاور سوال شد، وزارت خارجه چین در یک بیانیه مکتوب گفت که این سخنان «مطابق با واقعیت نیستند

هدف مطلب آقای ابرار در روزنامه آن بود تا رهبری شی جین پینگ در چین را ستایش کند. وی نوشت:«رئیس‏‌جمهور شی گام بزرگی را با تلاش برای آوردن صلح و عادی‏‌سازی امور در افغانستان برداشته است. این کمک انعکاسی از تغییری بزرگتر در سیاست خارجی چین است چرا که رهبری این کشور هرگز به صورت مستقیم در حل منازعات دخیل نبوده است

برای صاحب‏‌نظر دیگری این تغییر تا حد زیادی به زمینه‏‌های اقتصادی برمی‏گردد.

آقای شی بر اهمیت دیپلوماسی همسایگی برای چین تأکید کرده و در حال حاضر سرمایه‏‌گذاری‏‌ها در قسمت زیرساخت‏‌ها و تجارت وسیع کشورش در آن چه وی کمربند اقتصادی راه ابریشم در آسیای میانه می‏‌خواند را افزایش داده است.

سرمایه‏‌گذاری عمده چین در افغانستان، معدن مس عینک است که چند سال است از سوی شرکت دولتی چین به نام متال ارجیکال زیر کار است و همچنین میادین نفتی حوزه‏ی آمودریا بوده است.

آقای ژائو می‏گوید:«حفاظت از منافع اقتصادی، امری طبیعی است

یک فرد مطلع از دیدار ماه نوامبر با نمایندگان پاکستانی گفت که مقام‏‌های چینی به پاکستانی‏‌ها گفته‏‌اند که بیجینگ سربازان جنگی‏‌اش را به افغانستان نخواهد فرستاد ولی سرمایه‏‌گذاران بیشتری خواهد فرستاد اگر طالبان به روند صلح بپیوندند. تحلیل‌گران می‏گویند بزرگترین نگرانی چین آن است که ادامه جنگ در افغانستان و پناه‌گاه‌های شبه‏‌نظامیان در پاکستان ممکن است روی وضعیت امنیتی در منطقه غربی سین کیانگ که هم مرز با این کشورهاست، تأثیر بگذارد.

نشانه هایی وجود دارند که شبه‏‌نظامیان ایغور از مراکز آموزشی در کمربند قبایلی پاکستان استفاده می‏کنند. در ماه نوامبر، مقام‏‌های افغان و غربی در مصاحبه‏‌هایی گفتند که سازمان استخبارات افغانستان شواهدی از ده‌ها شبه‏‌نظامی ایغور را نشان داده که در داخل افغانستان در سال گذشته دستگیر شده بودند و در پاکستان آموزش دیده بودند.

مارچ گذشته رویترز مصاحبه‏‌ای تلفونی با عبدالله منصور که خود را رهبر حزب اسلامی ترکستان می‏‌نامد، انجام داد که گفت می‏‌خواهد سین کیانگ را از تسلط چین آزاد کند. وی گفت ایغورها در نواحی کوهستانی قبایلی پاکستان آموزش دیده و حملات زیادی را بر چین پلان‏‌گذاری کرده‏‌اند. بسیاری از ایغورها و طرفداران حقوق بشر می‏‌گویند که سیاست‏‌های سرکوب‌گرانه و ضد اسلامی چین سبب شده تا برخی از مردم این منطقه به سمت ایدیولوژی افراطی کشیده شوند: چیزی که به آسانی در انترنت و دیگر رسانه‏‌ها قابل دسترس است.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده