میراث ماندلا، مبارزه‌مسلحانه یا مسالمت‌آمیز؟

ماندلا، وکیلی بود که برای رویارویی با آپارتاید مشی مبارزه بدون خشونت را رها کرد و دست به اسلحه برد و تا پیروزی کامل دست از مبارزه مسلحانه برنداشت، اما ظاهراً برخی به عمد مایل اند صرفاً بر رویکرد مسالمت‌آمیز او در جنگ با ظلم مانور دهند. پنج‌شنبه گذشته زمانی که نلسون ماندلا، رهبر ضد آپارتاید آفریقای جنوبی در سن 95 سالگی دیده از جهان فرو بست، مبارزات او در راه‌«آزادی‌خواهی و مبارزه با نژادپرستی» به تیتر نخست بیشتر رسانه‌های بین‌المللی تبدیل شد و هر کدام بسته به نگاه خود یک جنبه از زندگی و مبارزات او در مسیر آزادی را به رشته تحریر در آوردند، اما در این میان، بُعدی که کمتر به آن پرداخته شد، روشی بود که ماندلا برای نیل به اهداف خود به آن متوسل شد.

پس از پیروزی حزب ملی تحت سلطه‌آفریکانس‏‌زبان‌ها- شاخه‏ای از زبان هالندی رایج در آفریقای جنوبی در انتخابات سال 1948 که سیاست تبعیض‌نژادی داشتند- ماندلا در مبارزات مخالفت‏‌جویانه کنگره ملی آفریقا در سال 1952 و کنگره خلق در سال 1955 نقش برجسته‌ای داشت. تصویب منشور آزادی در کنگره خلق، باعث تهیه برنامه اساسی ضد آپارتاید شد. در این دوره زمانی ماندلا و همکار وی الیور تامبو اداره‌شرکت حقوقی ‌ماندلا و تامبو را برعهده داشتند که به بسیاری از سیاهپوستان که نماینده‌قانونی نداشتند، مشاوره حقوقی کم‏‌هزینه می‌دادند.رویکرد ماندلا در این دوره تحت تاثیر افکار مهاتما گاندی، سیاست‌مدار و رهبر سیاسی و معنوی هند بود: مبارزه بدون توسل به خشونت. در واقع، او در ابتدا به مبارزات دسته‏ جمعی غیرخشونت‌آمیز متعهد بود اما پس از مدتی ورق برگشت و نوع رفتار حکومت باعث شد او نیز برای رسیدن به اهداف خود دست به اسلحه ببرد.

ماندلا 5 دسامبر 1956 به همراه 150 تن دیگر دستگیر و به خیانت به کشور متهم شد که محاکمه آن‏ها 5 سال یعنی تا سال 1961 به طول انجامید و آن‏ها در نهایت تبرئه شدند.

کنگره ملی آفریقا در فاصله سال‌های 59-1952 به دلیل ظهور یک گروه تازه از فعالان سیاه‌پوست آفریکانیست‌ها که خواستار اقدام‏‌های قاطعانه‌تر علیه حزب ملی حاکم بودند، دچار تفرقه و اختلاف شد. در سال 1959 زمانی که آفریکانیست‌ها خود را از کنگره ملی کنار کشیدند تا کنگره سراسری آفریکانیست‌ها (PAC) را تحت رهبری رابرت سوبوک‏وه و پوتلاکو لبالو تشکیل دهند، کنگره ملی آفریقا بیشتر حمایت شبه‏‌نظامی خود را از دست داد.

ماندلا بعد از اینکه از اتهام خیانت به وطن تبرئه شد در سال 1961 رهبری جناح مسلح کنگره ملی آفریقا موسوم به نیزه‏ی ملت را برعهده گرفت. وی به طور مشترک یک مبارزه خرابکارانه را علیه اهداف ارتش و دولت به راه انداخت و به منظور پایان دادن به آپارتاید طرح‌هایی را برای یک جنگ چریکی احتمالی در صورت شکست خوردن خرابکاری‌ها ارائه داد.

مطمئناً همین شاخه مسلح کنگره ملی بود که چند دهه بعد به‏‌ویژه در دهه 1980 یک جنگ چریکی را علیه رژیم آفریقای جنوبی به راه انداخت. ماندلا همچنین در خارج از کشور برای جناح مسلح موسوم به نیزه‏ی ملت، پول جمع‌آوری می‌کرد و آموزش‌های شبه‏‌نظامی‌گری برگزار و با دولت‌های متعدد آفریقایی دیدار می‌کرد.

نلسون ماندلای 44 ساله در سال 1962 دستگیر شد و به دلیل اقدام‏‌هایش محاکمه و محکوم به حبس ابد شد. وی به زندان جزیره رابن در نزدیکی سواحل کیپ‌تاون فرستاده شد. پس از 18 سال زندان، دولت آفریقای جنوبی به او پیشنهاد آزادی داد به شرطی که وی مبارزه مسلحانه کنگره ملی را محکوم کند: پیشنهادی که از سوی او رد شد.

ماندلا مبادرت به جنگ مسلحانه را به عنوان آخرین چاره‏ی خود توصیف می‌کند. در واقع، سرکوب و خشونت روزافزون از سوی دولت او را متقاعد کرد که سال‌ها اعتراض مسالمت‌آمیز به آپارتاید هیچ دستاوردی در پی نداشته و موفق نبوده است. او در سال 1961 در مصاحبه‌ای تلویزیونی به روشنی اعلام کرد: بی‌فایده و عبث است که ما هنوز هم حرف از صلح و عدم خشونت بزنیم. آن هم در مقابل حکومتی که تنها جوابش حمله وحشیانه به مردم غیرمسلح و بی‌دفاع است.

کنگره ملی آفریقا از سال 1961 تا روز پیروزی‌اش به مدت بیش از 30 سال مشی مسلحانه داشت و در خیلی از رسانه‌های غربی در آن زمان آن را گروه هراس‏‌افکن می‌خواندند. این گروه پایگاه آموزش نظامی داشت و رسماً گروه چریکی بود که در داخل به انفجار و هراس دست می‌زد. ماندلا تا آخرین روزها تأکید می‌کرد وقتی اسلحه را زمین می‌گذاریم که مطمئن باشیم آپارتاید رفته و دیگر هم برنمی‌گردد.

او حتا در بیانیه‌ای که در جون 1980، کنگره ملی آفریقا از جانب او منتشر کرد، تاکید کرد: متحد شوید! بسیج شوید! بجنگید! باید آپارتاید را در بین سندان اقدام‏‌های توده‌های متحد و چکش مبارزه مسلحانه درهم بکوبیم! ماندلا حتا پس از خروج از زندان 27 ساله خود در سال 1991 تا زمان مرگ هر کجا بحث مبارزه مسلحانه شد آن را محکوم نکرده و حتا همراهی هم کرد.

وی در دوره اول زندان، یارانش را که در بیرون از شهر در تانزانیا و زامبیا مبارزه مسلحانه می‌کردند به ادامه مبارزه تشویق می‌کرد. اما نکته جالب توجه این بود که رسانه‌های غربی و اسرائیل در این مسیر حرکت کرده‌اند که زندگی ماندلا سرشار از مبارزه مسالمت‌آمیز بوده در حالی که شواهد و مدارک تاریخی نشان می‌دهد چنین نبوده است.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده