نبرد هند و پاکستان بر سر افغانستان

پرویز مشرف، رئیس‌‏جمهور و فرمانده سابق ارتش پاکستان اخیراً به خبرگزاری فرانسه گفته است که «خطر برای پاکستان آن است که آن‏ها (هند) می خواهند یک افغانستان ضد پاکستان ایجاد کنند.» مشرف ادامه داده است:«اگر هندی‏‌ها از برخی گروه‌های قومی در افغانستان استفاده کنند، در آن صورت پاکستان هم طرف‏‌های خود را دارد و متحدان قومی ما قطعاً پشتون‏‌ها خواهند بود

مشرف، دیکتاتور سابقه‌یی که از سال 1999 تا 2007 بر پاکستان حکم رانده، در حال حاضر در بازداشت خانگی بوده، اما سخنانش تا هنوز در پاکستان طرف توجه است. برخی ناظران پاکستان بر این نظرند که جنرال پیشین هنوز هم به رهبری فعلی نظامی پاکستان نزدیک است و این که وی احتمالاً دیدگاه‌های سابق خود را درباره هند و افغانستان بازتاب می‏دهد.

رهبری غیرنظامی پاکستان هم نظر مشابهی درباره افغانستان، هراس‏‌افکنی و شبه‏‌نظامیان اسلام گرا دارد. به تاریخ 17 نوامبر، سرتاج عزیز، مشاور امنیت ملی صدراعظم پاکستان به بی‏‌بی‏‌سی گفت که نیازی به پاکستان برای هدف قراردادنشبه‏‌نظامیانی که امنیت کشورش را تهدید نمی‏‌کنند، وجود ندارد. عزیز با اشاره به شبکه حقانی گفت:«چرا باید دشمنان امریکا، دشمنان ما هم باشند، برخی از آن‏ها برای ما خطرناک بودند و برخی نیستند، چرا ما آن دیگران را برای خود دشمن بسازیم

این‏ها دو اظهار نظر متفاوت از سوی دو رهبر پاکستانی بوده‏‌اند که حاوی یک روایت هستند: اسلام‏‌آباد از روابط نزدیک دهلی جدید با اسلام‏‌آباد احساس خطر می‏کند، بناً این کشور قطعاً به استفاده از برخی گروه‌های طالب به حیث نیروهای متعادل‏‌کننده در کشور غربی همسایه‏‌اش، ادامه می‏دهد.

اگرچه چیز جدیدی درمورد پالیسی پاکستان درباره افغانستان وجود ندارد، اما به گفته تحلیل‌گران، دستگاه نظامی و غیرنظامی پاکستان هنوز طالبان را یک متحد استراتژیک مهم می‏دانند و فکر می‏کنند بعد از خروج ناتو می‏توانند بخشی از حکومت افغانستان باشند. ناظران می‏گویند دستگاه نظامی پاکستان امیدوار است نفوذی را که زمانی پیش از حمله امریکا و متحدانش به افغانستان از آن‏ سود می‏‌برده، بار دیگر به دست آورد.

فاروق صلح‏یار یکی از ژورنالیستان مستقر در لندن می‏گوید:«کابل در حال حاضر نسبت به دهلی جدید دوستانه‏‌تر است، در حالی که اسلام‏‌آباد از طالبان حمایت می‏کند. پاکستان می‏خواهد تا این سناریو را عوض کند و افغانستان را به حیات خلوت خود برگرداند.

مت والدمن، یک پژوهشگر امور افغانستان در دانشگاه هاروارد بر این باور است که پاکستان حمایتش را از طالبان تا زمانی که دینامیک‏‌های منطقه‏‌ای تغییر کنند، قطع نخواهد کرد:«شواهد نشان می‏دهند که پاکستان اساساً پالیسی خود را نسبت به افغانستان تغییر نداده است

زیگفرید وولف، یک آگاه مسایل سیاسی در دانشگاه هایدلبرگ هم بر همین نظر است. وی به دویچه ویله گفت قانع شده است که تعدادی در دستگاه امنیتی پاکستان هنوز بر این نظرند که طالبان می‏توانند به حیث ابزاری برای مقابله با حضور هند در افغانستان استفاده شوند.

اوایل امسال دهلی جدید اعلام کرد که یک بسته دو میلیارد دالری را به افغانستان کمک خواهد کرد. این مقدار بیشترین کمکی است که تاکنون هند به افغانستان انجام داده است. صالح‏‌یار می‏گوید در حالی که هند از سال 2001 در بازسازی افغانستان فعال بوده است، نقش پاکستان در این زمینه، قابل توجه نبوده. وی می‏گوید:«من گاه و بیگاه به افغانستان سفر می‏کنم و گفته می‏توانم که پاکستان در افغانستان محبوبیتی ندارد. بدبختانه اسلام‏‌آباد آماده تغییر این روند نیست

ویویک کومار، ژورنالیست اهل دهلی هم می‏گوید که منافع هند و پاکستان همیشه در افغانستان در تضاد بوده و وی تغییر عمده‏‌ای را در این دینامیسم پیش‏‌بینی نمی‏‌کند. وی می‏گوید هند می‏‌خواهد تا رئیس‏‌جمهور جدید افغانستان، رویه سلف خود را دنبال کند. هند سرمایه‏‌گذاری زیادی در افغانستان کرده است و تمامی این سرمایه‏‌گذاری‏‌ها از لحاظ راهبردی، از نفوذ پاکستان می‏کاهند. به گفته وی، ناراندرا مودی، صدراعظم هند نیز علاقمند است تا همکاری کشورش را با کابل در بخش امنیتی افزایش دهد. صالح‏یار می‏گوید افغانستان طی سال‏‌های گذشته تغییرهای زیادی کرده و واقعیت‏‌های عینی و عوامل ذهنی دیگر به نفع پاکستان نیستند.

اما با امضای یک توافقنامه امنیتی دوجانبه بین کابل و واشنگتن، برای پاکستان و هند دشوار خواهد بود تا افغانستان را بی‏ثبات کنند. این توافقنامه که از سوی رئیس‏‌جمهور غنی در ماه سپتمبر امضا شد، قرار است تا نیروهای امنیتی افغانستان را تقویت و طالبان را تحت فشار قرار دهد. بر بنیاد این قرارداد، نیروهای بین‏‌المللی زمینه‏‌های آموزش و حمایت را از نیروهای امنیتی افغانستان مهیا خواهند کرد. اویس توحید، یک روزنامه‏‌نگار مستقر در کراچی در این ارتباط گفت که قرارداد امنیتی مثل یک «زنگ بیدارباش» برای حاکمان پاکستان بود مبنی بر این که امیدی به بازگشت طالبان در افغانستان نداشته باشند. به باور این روزنامه‏‌نگار، پاکستان به جای توجه به منافع کوتاه‏‌مدت، بهتر است به اتحاد درازمدت با افغانستان بر اساس منافع تجاری و اقتصادی توجه کند.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده