نقش ناظران در شمارش آرا،تماشا یا نظارت؟

پس از مدت‌ها انتظار، امیدواریها براین بود که اعلام نتایج مقدماتی انتخابات بتواند اندکی از هیجان اجتماعی بکاهد، اما این توقع نه تنها برآورده نگردید، بل با شروع دور دیگری از شمارش آرا، ابهامهای جدیدی نیز رونما گردید.

اولین ابهام در آمار واقعی شرکتکنندگان انتخابات و تعداد رای‌‏دهندگان بود. زیرا بر بنیاد اعلام اولیهی کمیسیون مستقل انتخابات بیش از هفت میلیون رای‏‌دهنده در شانزدهم حمل به پای صندوقهای رفتند، درحالیکه ده درصد آرا را پنجصد هزار به حساب آوردند که با این حساب باید تعداد رای‏دهندگان را پنجمیلیون مد نظر گرفت.

ابهام دوم اما در نوع نظارت از روند شمارش آرا توسط ناظران و مشاهدان انتخاباتی بود؛ ناظرانیکه در انتخابات سال جاری نقش برازنده ایفا نموده و به لحاظ کمی نیز آمار قابل توجهی را رقم زده‏اند. چرا که پس از اعلام نتایج ده درصد آرا، شش نامزدی که در سطح پایین قرار داشتند از اعلام نتایج مقدماتی بدون تفکیک آرای پاک از ناپاک شاکی بوده و خواستار بررسی شکایتها و تقلبها پیش از اعلام هرگونه نتایج شدند.

مسئولان نهادهای آزاد ناظر بر انتخابات براین باورند که رفع هرگونه ابهام از این دو محور در شفافیت نتیجهی انتخابات کمک نموده و در روی کار آمدن نظام سیاسی مشروع و دارای مقبولیت موثر واقع خواهد شد.

محمدنعیم ایوبزاده، رئیس بنیاد انتخابات شفاف افغانستان (تیفا) معتقد است که هرچند هرگونه قضاوت در خصوص شفافیت انتخابات پیش از بررسی شکایتها و اعلام نتایج نهایی که بتواند میزان کلی آرا را مشخص سازد، قدری پیش از وقت است، ولی روشن ساختن آمار نهایی رای‏دهندگان و تعداد شرکت‌‏کنندگان انتخابات، یک امر الزامی بوده و در شفافیت انتخابات و مشروعیت نظام سیاسی آینده از تأثیرگزاری خاصی برخوردار خواهد بود.

ایوب‏زاده از کمیسیون شکایات انتخاباتی میخواهد تا در این مرحلهی حساس، مسلکی برخورد نموده و به صورت شفاف و بیطرفانه به شکایتها رسیدگی نموده و جای هیچگونه ابهام و تردید را در این خصوص باقی نگذارد. وی در این میان سهم ناظران آزاد داخلی و بینالمللی را بر روند شمارش آرا و بررسی شکایتها برجسته دانسته و از اثرگذاری خاصی برخوردار میداند.

این انتظار و توقع از کمیسیون شکایات انتخاباتی درحالی مطرح میگردد که کمیسیون شکایات انتخاباتی از روند بررسی علنی شکایتها خبر داده و حضور رسانهها و ناظران انتخابات را در این فرایند یکی از عاملهای موثر شفافیت برمیشمارد.

نادر محسنی، سخنگوی کمیسیون شکایات انتخاباتی نیز تاکید میکند که در هر حالتی کوشیده می‌شود که «عدالت انتخاباتی» تامین شود و این نهاد به شکایات مطابق جدول زمانی تعیین شده رسیدگی خواهد کرد. آقای محسنی گفت: «ما نسبت به پاک‌کاری آرای صحیح از آرا تقلبی جدی هستیم و در این زمینه تا روزی که در تقسیم اوقات انتخاباتی تعیین شده، تمام تلاش خود را به خرج خواهیم داد تا عدالت انتخاباتی هرچه بهتر تامین شود

با این وجود تاهنوز هم نوعی ناهماهنگی در تعامل میان دو نهاد عمدهی انتخاباتی مشاهده میشود. درحالیکه صحبت از قرنطین شدن برخی از صندوقهای رای در میان است، کمیسیون شکایات انتخابات از ناهماهنگیها سخن گفته و کمیسیون انتخابات هرگونه ناهماهنگی را مردود میداند.

نادر محسنی گفته است:«به دفاتر ولایتی خود ابلاغ کردیم که نسبت به قرنطین نمودن آرا و یا صندوق های مراکزی که شکایت‌های نوع الف درباره آن‏هاست اقدام‏‌های اولیه خود را انجام بدهند واین موضوع به کمیسیون مستقل انتخابات نیز ابلاغ شده است

نادر محسنی می‏افزاید:«در برخی از ولایت‌ها این ناهماهنگی وجود دارد و مسئولان ولایتی کمیسیون مستقل انتخابات به نوعی وقت‌‏تلفی می‌کنند و همکاری لازم را با کمیسیون شکایت‌های انتخاباتی نکرده‌‏اند

اما نورمحمد نور، سخنگوی کمیسیون مستقل انتخابات میگوید: «کمیسیون مستقل انتخابات با کمیسیون رسیدگی به شکایت‌های انتخاباتی همکار است و وسایل به شمول دفاتر ما تا جایی‌که امکانات داریم در اختیار کمیسیون رسیدگی به شکایت‌ها قرار دارد

در همین حال، شکایتهایی نیز از عدم اجازهی کامل به ناظران وجود داشته و گفته میشود سهم ناظران انتخاباتی از روند شمارش آرا و بررسی شکایتها بیش از آنکه نظارت دقیق باشد، به مثابهی یک تماشای عادی از این نمایش انتخاباتی است.

بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان از فرصت ندادن ناظران و مشاهدان برای نظارت از تمامی روند رسیدگی به شکایت‌ها ازسوی کمیسیون رسیدگی به شکایت‌های انتخاباتی انتقاد می‌کند.

محمد فهیم نعیمی، سخنگوی بنیاد انتخابات آزاد وعادلانه افغانستان میگوید: «کمیسیون شکایت‌های انتخاباتی تنها در مرحله‌ی بررسی یا بهتر بگویم زمانی‌که اعتراض‌ها به آن‏ها می‌رسند، از ناظران و مشاهدین دعوت می‌کنند و جلسه‏‌ی علنی دارند، اما زمانی‌که این شکایتها را بررسی می‌کنند، ناظران و مشاهدین حضور ندارند

نهادهای مستقل ناظر بر انتخابات این میکانیزم نظارتی را نحوی تماشا میدانند تا نظارت واقعی. زیرا نظارت شفافیتآور درصورتی ممکن است که بررسی شکایتها در حضور ناظران و رسانهها صورت گرفته و از حفظ بی طرفی موضع کمیسیون اطمینان حاصل شود.

به همین دلیل بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا) نیز از کمیسیون مستقل انتخابات خواسته تا به ناظران فرصت بدهد که از تمامی روند شمارش آرا نظارت کنند.

به این ترتیب دیده شود که بررسی بیش از دو هزار شکایت انتخاباتی تا چه اندازه خواهد توانست در سرنوشت آرای ریخته شده به صندوق تأثیر گذاشته و تا چه اندازه در نتایج نهایی تغییر ایجاد خواهد کرد. اما آنچه واضح است اینکه هرگاه در این فرایند ابهام و تردیدی باقی باشد، سایهی آن بر نظام سیاسی آینده نامطلوب بوده و باعث کاهش مشروعیت از ساختاری خواهد شد که قرار است با مبنای دیپلوماتیک به حکومت و رهبری کشور بپردازد.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده