همکاری چین و هند در افغانستان تا چه حد امکان‌پذیر است؟

تحلیل‌گران در دیپلومات و رسانه‌های دیگر تحلیل‌های زیادی را درباره پیچیدگی نشست غیررسمی‌بین نخست‌وزیر هند و رئیس‌جمهور چین در واهان چین ارایه کرده‌اند. چنان که انتظار می‌رود، این نشست بعد از دو سال رابطه دشوار بین دو کشور که مجموعه‌ای از همکاری و رقابت طی سال‌ها بوده، راه حلی عملی را برای بهبود روابط بین چین و هند ارایه نکرد.

یکی از نتایج نسبتا مهمی‌که از نشست واهان به دست آمد، پیشنهاد پروژه‌های مشترک اقتصادی چین و هند در افغانستان است. هاپومون در روزنامه هندو این ابتکار را «در کاستن از مشکلات عدم اعتماد بین دو کشور مهم خواند.» امتیازهای جئوپولتیکی برای هند و چین در افغانستان عموما همترازند: بیجینگ و دهلی نو از یک دولت مرکزی با ثبات و قوی در کابل استقبال می‌کنند. حتی در حالی که چین همکاری همه‌جانبه خود را با پاکستان حفظ کرده است؛ کشوری که ارتش آن ظهور یک دولت مرکزی قوی در کابل را مغایر منافع خود می‌داند. منافع بیجینگ در ثبات و کمک به تحقق وعده‌های اقتصادی افغانستان است.

هند همچنین یکی از حامیان پرشور شکوفایی اقتصادی افغانستان است. در سال‌های اخیر دهلی نو پیشرفت قابل ملاحظه‌ای در حمایت از اتصال اقتصادی افغانستان با جنوب آسیا و منطقه بزرگتر غرب اقیانوس هند انجام داده است. فعال کردن دهلیز هوایی هند و افغانستان، تکمیل توافقنامه سه‌جانبه با ایران درباره بندر چابهار با کابل و پروژه بند سلما نمونه‌های چندی از گسترش همکاری‌های اقتصادی هند با افغانستان هستند.

فکر همکاری چین و هند در افغانستان در روی کاغذ در هند هم جاذبه دارد. در سال 2017 بعد از یک دیالوگ سطح بالا بین چین و هند، اس جیشنکر، وزیر خارجه پیشین هند یادآور شد که «‌درباره این که چگونه هند و چین می‌توانند در ظرفیت‌سازی افغانستان کمک کنند، تفاهم وجود دارد.» بعد از واهان، به نظر می‌رسد که هر دو کشور برای داشتن امتیازاتی برای همکاری در افغانستان ادامه دهند. حتی اگر تلاش‌های مشترک دهلی نو و بیجیگ بتواند منفعت زیادی برای افغانستان به جای تلاش‌های فردی آن‌ها داشته باشد، آن‌ها توقع ندارند که اثر مثبتی بر روابط دوجانبه در بخش‌های دیگر روابط دو کشور داشته باشد.

البته تحقق وعده همکاری چین و هند در افغانستان به واقعیت ممکن است چالش برانگیز باشد. چنان که سرینجوی بوسو و من در مقاله‌ای در هندیا ریوو نوشتیم، درحالی که دهلی جدید و بیجینگ برخی منافع جیوپولتیکی همراستا در افغانستان دارند، توانایی شان برای این که به شکل موثری در این کشور همکاری کنند، ممکن است با عوامل ساختاری دیگر محدود باشد. چنان که متذکر شدیم، طرف‌های ثالث- به‌ویژه پاکستان و ایالات متحده- بازیگران مهمی ‌خواهند بود. نقش واشنگتن به‌ویژه ممکن است در سال‌های آتی درحالی که اداره ترامپ جریان خروج نیروهای امریکایی در زمان ریاست جمهوری اوباما را معکوس ساخت، و وضعیت امنیتی در افغانستان نشانه‌های زیادی از بهبود درازمدت را نشان نمی‌دهد، تشدید شود.

منبع: دیپلومات/ برگردان: شاهمری

0 پیام برای این مطلب ثبت شده