واقعیت حمله قندوز؛ قربانیان نظامی یا غیرنظامی؟

حمله به یک تجمع در ولسوالی دشت ارچی ولایت کندز، پرسش‌ها و ابهامات فراوانی را پیرامون چگونگی انجام حملات نظامیان افغانستان به مراکز مخالفان مسلح برانگیخت.

ادعاهای مطرح شده مبنی براینکه این مدرسه میزبان یک مراسم دستاربندی از طلاب علوم دینی بوده که در جمع آنان کودکان و نوجوانان نیز حضور داشتهاند، خشم بخشی از مردم و ساکنان این ولسوالی را علیه حکومت برانگیخت. این درحالی است که حکومت مدعی است این مدرسه محل نشست سران شورای کویته و رهبران محلی گروه طالبان بوده که قصد راه‌اندازی یک دسیسه‌ بزرگ برای حمله به مراکزی در ولایت‌های شمالی بخصوص قندوز را پی‌ریزی می‌کردند.

حکومت برای ارزیابی این حمله و روشن شدن ابعاد مبهم و زوایای گنگ اما مثل همیشه یک هیات حقیقت‌یاب تشکیل داده است. نکته‌های اصلی این مساله اما دو موضوع است؛ اول اینکه چرا چنین ابهاماتی راجع به حمله‎های مشابه خلق می‎شود که پیامدهای منفی آن در افکارعمومی بسی بیش‎تر از موارد مثبت آن است؟

حقیقت قضیه در خصوص قندوز هرچه باشد، پیامدهای آن اما برای حکومت ممکن است بسی سنگین باشد. زیرا حساسیت این مساله به حدی است که هرگز نمی‌توان به سادگی از کنار آن گذشت. از یک‎سو مرکزی که متعلق به آموزش‌های دینی است هدف قرار گرفته و از جانب دیگر، این مرکز میزبان یک نشست ضد دولتی بوده و تشخیص حقیقت در این خصوص، امری بس دشوار و حساس است. حقیقت تلخ اما این است که متاسفانه در بسیاری موارد، غیرنظامیان سپر دفاعی مخالفان مسلح قرار گرفته و راه را برای آنان فراهم ساخته است. در چنین شرایطی، افشا کردن حقیقت و متقاعد ساختن کسانی‎که به نحوی در این گونه حوادث متضرر و آسیب‌پذیر می‎شوند، دشوار و یا حتی غیرممکن است.

در نتیجه، آنچه برای حکومت و مردم باقی می‎ماند، عقده‌مند شدن عده‎ دیگری است که به نحوی از کارکرد حکومت ناراضی شده و به صف ناراضیان می‎پیوندند، ناراضیانی که افزایش روزمره‎ آنها می‎تواند پیامدهای سنگین و خونینی برای مردم و دولت داشته باشد.

بنابراین، آنچه ضروری است اینکه باید در عملیات‎های نظامی از دقت بیش‎تری کار گرفته شده و شرایط به نحوی مهیا گردد که غیرنظامیان در آن آسیب نبینند. از سوی دیگر، ساکنان محلی نیز نباید زمینه‎ پناه گرفتن و برنامه‌ریزی‌های نظامی مخالفان مسلح را در مناطق شان فراهم ساخته و یا در میان آنان حضور یابند. این همان کاری است که در برخی از ولایت‎ها از جمله در بخشی از ولسوالی پکتیا عملی شده است. تعدادی از ساکنان این مناطق به صورت قبیله‎ای یک قرارداد محلی را امضا نموده‌اند که طی آن از همگان خواسته شده تا به هیچ یک از گروه‎های مسلح مخالف پناه ندهند، درغیر آن صورت به جریمه حداقلی 50 هزار افغانی محکوم خواهند شد.

به هرحال، آنچه لازم است اینکه هیات حقیقت یاب کنونی با ارزیابی لازم و بررسی کافی از حادثه حمله هوایی دشت ارچی قندوز، پیرو هیات‎های سابق نشده و با ارایه شواهد روشن و مستندات کافی به همگان بفهماند که حقیقت قضیه از چه قرار بوده و چگونه باید جلو جوادث مشابه گرفته شود. زیرا در گذشته حوادث مشابهی چون حمله به شفاخانه داکتران بدون مرز در همین ولایت یا موارد دیگری در سایر نقاط کشور اتفاق افتاده که هیات حقیقت یاب برای روشن شدن ابعاد آن تشکیل شده است. در نهایت اما حاصل سفر این هیات‌ها هیچ بوده و دست‌آوردی را در پی نداشته است.

  • محمد قره‌باغی

0 پیام برای این مطلب ثبت شده