وداع با «ملکه‌ی مارها»

آیا مرگ نابهنگام سری‌دیوی کاپور به معنی پایان دوره تولید فیلم‌های زن‌محور در بالیوود است؟ این بازیگر که هنگام مرگ ۵۴ سال داشت، در دنیای مردانه و اکشن سینمای مردم‌پسند هند، بازیگر فیلم‌هایی بود که زنان در آن‌ها نقش اصلی داشتند و حضورشان پررنگ بود. حتی منتقدان و رسانه‌های هندی هم زمانی که قصد تعریف از او به عنوان ابرستاره‌ای در بین ابرستارگان مرد داشتند، با لقب «آمیتاب بچن مؤنث» از وی اسم می‌بردند.

در واقع سری‌دیوی تنها بازیگر زن تاریخ سینمای هند بود که مقام و موقعیتی ممتاز و در حد سوپراستارهای مرد بالیوودی داشت؛ و قبل و بعد از او، هیچ بازیگر زن هندی نتوانست به چنین موقعیت ممتازی دست پیدا کند. دو ستاره مطرح پیش از او، مینا کوماری و هِما مالینی تنها در حد یک ستاره درخشیدند. کوماری که در جوانی و در سال ۱۹۷۲ درگذشت، هنگام مرگ ۳۹ سال داشت و ستاره زمان خود محسوب می‌شد؛ اما بعد از مرگ بود که موقعیت ممتازی بین مردم و تماشاگران کسب کرد و لقب «پاکیزه» را گرفت که اشاره‌ای به آخرین فیلمش پاکیزه است که در آن در کنار راج کومار ظاهر شد و نقش یک رقاص سفیدپوش را بازی کرد. مالینی هم که بسیاری از تماشاگران سراسر جهان او را با شخصیت بسندی پرحرف شعله می‌شناسند، به عنوان «دختر رویایی» بالیوود شناخته شد، اما با این لقب منحصربه‌فرد هم نتوانست تبدیل به یک ابرستاره شود.

حضور سری‌دیوی در سینما، با بازی در فیلم‌های تامیلی در جنوب هند شروع شد. بالیوود که همیشه مترصد بهره‌برداری از ستارگان و داستان‌های آثار سینمایی دیگر کشورها و ایالت‌های هند است، سری‌دیوی را کشف و به مومبای/ بمبئی دعوت کرد. او اولین فیلم‌های بالیوودی‌اش را در ابتدای دهه ۱۹۸۰ بازی کرد و به‌سرعت تبدیل به بازیگر زن شماره یک محصولات بالیوودی شد. زمان حضور او، ستاره بخت ستارگانی چون زینت امان و پروین بابی رو به افول بود و ستارگان دیگری چون ریکا، مالینی و رینا روی جلای گذشته‌شان را نداشتند. سری‌دیوی با بازی در یک دوجین درام خانوادگی و کمدی، به ستاره اول فیلم‌های هندی بدل شد و تمام رقبای قدیمی و جدید خود را کنار زد. او در طول پانزده سال یکه‌تازی، با تمام ستارگان مرد بالیوود همبازی شد از جمله جیتندرا، میتون چاکرابورتی (همسر اولش)، ریشی کاپور و آنیل کاپور (که بعدها برادر شوهرش شد). حتی تماشاگران حضور او در کنار بازیگران کم‌سن‌وسال‌تر از خودش نظیر سلمان‌خان و شاهرخ‌خان را هم پذیرفتند. حالات کمیک چهره سری‌دیوی و چشمان درشتش، او را کودکانه جلوه می‌داد و همکاری با بازیگران جوان را توجیه می‌کرد. اوج بازیگری او در نگینه/ ملکه مارها (۱۹۸۶) بود که در قالب یک زن/ مار ظاهر شد.

اما آن‌چه نام سری‌دیوی را بیش از هر چیز در دوران بازیگری‌اش مطرح کرد، اصرارش بر حضور در فیلم‌هایی بود که شخصیت زن را در محور خود داشتند و مردان نقش مکمل آن‌ها بودند. سینمای مردانه هند که همیشه از بازیگران زن به عنوان عروسک‌های خوش‌رنگ‌ولعاب بهره گرفته بود، به‌سادگی حاضر به پذیرش دیدگاه سری‌دیوی نبود. آن‌ها فیلم‌نامه‌هایی را تولید می‌کردند که مردان در آن‌ها به دنبال انتقام‌های شخصی بودند و زنان تنها در صحنه‌های رقص و آواز یا نجواهای لوس عاشقانه حضور داشتند. اما با سری‌دیوی ورق برگشت و تماشاگران شاهد حضور شخصیت‌های زن قوی‌ای بر پرده سینما شدند که به‌تنهایی بار داستان و مسئولیت‌ها را به دوش می‌کشیدند و نیازی به مردان نداشتند. در عالم واقعیت هم این اتفاق افتاد و برای اولین بار در تاریخ سینمای هند، یک بازیگر زن دستمزدی برابر با دستمزد سوپراستارهای مرد دریافت کرد. به دنبال موفقیت سری‌دیوی بود که بقیه بازیگران زن هندی هم جان گرفتند و راهش را دنبال کردند. معروف‌ترین آن‌ها ویدیا بالان است که خود از طرفداران سری‌دیوی به حساب می‌آید.

در تاریخ سینمای هند بجز سری‌دیوی نمی‌توان بازیگری را پیدا کرد که تاثیری چشم‌گیر بر بازیگران زن نسل بعد از خود گذاشته باشد. هیچ‌یک از ستارگان زن هندی به اندازه او پیرو نداشته‌اند. منتقدان هندی از بازیگرانی چون تابو، شیلپا شتی، دیویا بهارتی (که سال ۱۹۹۲ به شکل مشکوکی درگذشت و از او به عنوان جانشین سری‌دیوی اسم می‌بردند)، بانو پریا و رامبها به عنوان مقلد سری‌دیوی اسم می‌برند. این بازیگران نه‌تنها بسیار شبیه سری‌دیوی بودند بلکه جلوی دوربین کاملاً حرکات او را تقلید می‌کردند. بازیگران دیگری چون کاجول، جوهی چاولا، مانیشا کویرالا و کارینا کاپور هم تحت تاثیر و الهام سری‌دیوی بودند. این نام‌ها، ستارگان اصلی زن فیلم‌های دو دهه اخیر بالیوود هستند. همکاران سری‌دیوی از او به عنوان آدمی بسیار خجالتی اسم می‌برند که زمان حضور در جلوی دوربین ناگهان چهره عوض می‌کرد و تبدیل به بازیگری پرقدرت می‌شد. بسیاری از منتقدان از بازی‌هایش به عنوان یک بازی مدل «اکتورز استودیویی» اسم می‌برند.

سری‌دیوی در سال ۱۹۹۷ و بعد از بازی در درام خانوادگی پرفروش جدایی با سینما خداحافظی کرد؛ فیلمی که بازسازی پیشنهاد بی‌شرمانه (آدریان لین، ۱۹۹۳) بود و بازی او سیل تحسین‌ها را به همراه داشت. او با اعلام خبر ازدواجش با بانی کاپور تهیه‌کننده سرشناس هندی (و برادر بزرگ‌تر آنیل کاپور ستاره بالیوودی) گفت به خانه می‌رود تا نقش یک همسر و مادر را برای شوهر و فرزندانش بازی کند. خداحافظی سری‌دیوی با موج مخالفت هواداران و اهالی صنعت سینمای هند روبه‌رو شد. اما او بدون توجه به این مخالفت‌ها سراغ بزرگ‌ترین نقش دوران زندگی‌اش رفت. ازدواج جنجالی سری‌دیوی با بانی کاپور تا مدت‌ها تیتر اول رسانه‌های گروهی بود. البته او دوباره به دنیای سینما برگشت و این بار زمانی بود که فرزندان دخترش بزرگ شده بودند. سری‌دیوی در سال ۲۰۱۲ با حضور در درام انگلیسی، مینگلیسی چهره تازه‌ای از خود به نمایش گذاشت. این فیلم بالیوودی اصلاً شباهتی به محصولات رویاپردازانه این کارخانه عظیم فیلم‌سازی نداشت و بیش‌تر مثل درام‌های مستقل اروپایی است. داستان درباره زنی است که زبان انگلیسی نمی‌داند و مورد ریشخند فرزندانش است.

  • فکیکاوس زیاری/ مدومه

0 پیام برای این مطلب ثبت شده