پاکستان ژاندارم قابل اعتماد امریکا

هفته‌ی گذشته وزیر دفاع ایالات متحده امریکا برای گفت‌وگو با مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی پاکستان به اسلام آباد سفر نمود. گفته می‌شود که هدف این سفر بحث و گفت‌وگو درباره مبارزه با هراس‌افکنی و وادار ساختن پاکستان برای تشدید این مبارزه بوده است. دراین باره نقل قول‌های بسیاری از سوی وزیر دفاع ایالات متحده امریکا در مورد تحت فشار گذاشتن پاکستانی‌ها به میان آمده است. در این خصوص مقام‌های افغانستان و رسانه‌های کشور ضمن استقبال از موضوع، امیدواری‌ها و خوشبینی‌های زیادی را درباره ایجاد فاصله میان اسلام‌آباد و واشنگتن از خود نشان دادند. اما چنین به نظر می‌رسد که واکنش مقام‌ها و برخی از رسانه‌های کشور در این خصوص زیاد با واقعیت جاری همخوانی ندارد. در کلیت موضوع، جای تردید نیست که پاکستان مرکز و مخفیگاه هراس‌افکنان در منطقه است. هراس‌افکنانی که نه تنها افغانستان، بل سایر کشورهای منطقه را نیز دچار ناامنی و تنش گردانیده‌اند. اساسا یکی از استراتژی‌های تغییرناپذیر پاکستانی‌ها تراشیدن دشمن فرضی در بیرون از مرزهایش است. چون شرط بقای پاکستان در بحران‌آفرینی است. چنانچه روزی منطقه از امنیت و ثبات برخوردار گردد، آن روز در واقع روزِ مرگ پاکستان خواهد بود. پاکستان بدون دشمنی با افغانستان یا هند یا هر کشور دیگری قادر نخواهد بود که به بقای خود ادامه دهد. پاکستان مولود استعمار و زایده تخم نفاقی است که استعمار انگلیس در منطقه برجای گذاشته است. از سوی دیگر قدرت‌های فرامرزی، به‌خصوص امریکا و انگلیس جهت پیشبرد منافع خویش در منطقه نیازمند به یک هم‌پیمان قابل اعتماد و دایمی می‌باشند. پاکستانی‌ها از آغاز موجودیت خود تاکنون ثابت نموده‌اند که می‌توانند ژاندارم قابل اعتماد باشند. تجارب و مهارت‌هایی که در این زمینه کسب نموده‌اند آنان را قادر ساخته است که در دهلیزهای سیاست واشنگتن و لندن صاحب نفوذ و اعتبار گردند.

بنابراین آنچه از اظهارات اخیر وزیر دفاع امریکا نسبت به تحت فشارگذاشتن پاکستان در رسانه‌ها نقل قول گردیده است، در واقعیت امر یک مانور سیاسی بیش نیست. حداقل تجاربی که تاکنون به دست آمده است می‌تواند اعتبار و معیار این باور باشد. زیرا این برای نخستین بار نیست که پاکستانی‌ها به بهانه عدم جدیت در امر مبارزه با هراس‌افکنی مورد انتقاد تند سیاستمداران امریکایی قرار گرفته‌اند؛ در سال‌های پیش پاکستان باربار از سوی امریکا به خاطر عدم قاطعیت در امر مبارزه با هراس‌افکنی تهدید به تحریم و قطع کمک‌های مالی و نظامی گردیده بود. اما نتیجه چه شد؟ البته این به معنای مطلق‌نگری نیست. زیرا در سیاست عملی امر مطلق وجود ندارد. تا زمانی‌که نقطه مشترک و همسویی منافع وجود داشته باشد، این وضعیت پایدار خواهد ماند.

به همین خاطر باید گفت پیامد سفر اخیر وزیر دفاع امریکا به پاکستان بازهم همان سناریوی تکراری گذشته است. در این مورد بهتر است از زبان خود جیمز ماتیس، وزیر دفاع امریکا بشنویم: «پاکستان در مبارزه با هراس‎افکنی پیشرفت‎هایی داشته است، اما به اقدامات بیشتر آن کشور نیاز است.» وی قبل از رفتنش به اسلام‌آباد به صدای امریکا گفته بود که در سفر به پاکستان در نظر ندارد تا آن کشور را «تنبیه» کند، بل انتظار دارد تا اسلام‌آباد به تعهدات خود در مبارزه با هراس‌افکنی، پایبند بماند.

این در حالی است که مقام‌های پاکستانی انتقادهای وارده را رد نموده و مدعی اند که پاکستان در امرمبارزه با هراس‌افکنی بیشترین تلاش خود را به خرج داده است. شاهد خاقان عباسی، نخست‎وزیر پاکستان در دیدارش با وزیر دفاع امریکا مدعی شد که پاکستان در جنگ بر ضدهراس‌افکنی متعهد است و هیچ کسی بیش از پاکستان، طرفدار تامین صلح در افغانستان نیست.

آگاهان سیاسی با درنظرداشت اظهارات اخیر وزیر دفاع امریکا بدین باورند که امریکا در برابر پاکستان کم آورده است؛ و بدین خاطر نیز سیاست‌ها و انتقادات تند ایالات متحده امریکا در برابر پاکستان نسبت به سه ماه پیش منعطف‎تر شده و این نشان می‎دهد که واشنگتن در محاسبات خود روی اسلام‎آباد دقیق نبوده است.

بنابراین نتیجه‌ای که باید از این بازی‌های پیچیده گرفت آن است که مقام‌های افغانستان به جای امید بستن واهی به ایجاد فاصله میان واشنگتن و اسلام‌آباد و یا دلخوش بودن به سیاست‌ها و انتقادات تند امریکایی‌ها نسبت به پاکستان، مواضع و جایگاه دیپلماسی خود را قوی سازند. هرگاه حکومت افغانستان قادر نگردد که اعتبار از دست رفته ملی خود را در افکارعمومی کشور به دست آورد، هرگز در پیشبرد سیاست‌های خارجی خویش، به‌خصوص در زمینه جلب همکاری‌های بیشتر بین‌المللی و منطقه‌ای برای تأمین امنیت و ثبات موفقیتی به دست نخواهد آورد. درک این موضوع با توجه به تجارب سال‌های پیشین باید بسیار آسان باشد.

  • عبدالشکور اخلاقی

0 پیام برای این مطلب ثبت شده