پروفیسور نعمت الله نجومی: گفتمان اسلامی، راهکار موثر برای صلح در افغانستان

کنفرانس همکاری‌های اسلامی برای آینده‌ی صلح‌آمیز افغانستان سومین دور از نشست‏های خود را در کابل برگزار کرد. این نشست که با حضور عالمان دینی از چندین کشور اسلامی و اعضای نهادهای مدنی رقم خورده بود، حاوی نظرهایی بود که دارای پشتوانه‏ی دینی از سوی صاحب‌نظران اسلامی و عالمان دین مورد تأیید بود. حرام دانستن انتحار و انفجار، ناروا شمردن جنگ‏های جاری در افغانستان علیه نظام و ناجایز شمردن کشتن افراد ملکی از جمله موارد مهمی بودند که در این کنفرانس برآن تأکید شد. این مسایل و موارد دیگری از جمله درخواست همکاری از کشورهای اسلامی مثل پاکستان برای تأمین ثبات در افغانستان و تقاضای توقف جنگ و خونریزی از مخالفان مسلح افغانستان، در کنفرانس پیشین این مجمع در استانبول مورد تصریح قرار گرفته بودند و در نشست کابل نیز برآن‌ها تأکید مجدد صورت گرفت.

در این خصوص گفت‏وگوی کوتاهی با پروفسور نعمت الله نجومی، عضو هیأت مشورتی این کنفرانس که قطعنامه‏ی نشست استانبول را در کابل نیز وی قرائت نمود انجام دادیم و در نخست با وی این پرسش را مطرح نمودیم که ابتکار برگزاری این کنفرانس چگونه شکل گرفته و چه نهادهایی در برگزاری آن نقش ایفا نموده اند؟

این عضو مشورتی کنفرانس همکاری‏های اسلامی برای آینده‏ی صلح آمیز افغانستان اظهار داشت که در ابتدا این حرکت از سوی 15 نفر متشکل از نماینده‌های مردمی، عالمان دینی و افراد ذی‏نفوذ و دارای وجهه‏ی اجتماعی به راه انداخته شد و هیچ نهاد دولتی در این خصوص نقش نداشت. این افراد در ابتدا از نهادهای مختلف و عالمان دینی جهان اسلام خواستار مشارکت در امر تأمین صلح در افغانستان شدند. این اقدام در سطح گسترده در میان نهادهای علمی جهان اسلام، عالمان دین و نهادهای مذهبی مورد استقبال قرار گرفت. اکنون در این کنفرانس نهادهای معتبر دینی چون الاظهر، دانشگاه مرمره، عالمان بزرگ دینی از داخل افغانستان و بسیاری از کشورهای اسلامی و از میان مذاهب مختلف اسلامی عضویت حاصل نموده و نظریات خویش را پیرامون قضایای جاری در افغانستان ابراز می‏کنند. در این کنفرانس علمایی حضور دارند که جزیی از عالمان برجسته و تراز اول در کشورهای‌شان هستند و همواره با دولت و نهادهای مرتبط در کشورشان در این خصوص صحبت نموده و قطعا رایزنی‏ها و نظرهای‌شان تأثیرات زیادی خواهد داشت.

از پروفسور نجومی پرسیدم که در این کنفرانس کدام کشورهای اسلامی سهم گرفته و چقدر زمینه‏ی استمرار و پیگیری آن از سوی اعضای شرکت‌کننده وجود دارد؟

ایشان پاسخ داد که در این کنفرانس که به صورت خودجوش و بدون دخالت حکومت‏ها به وجود آمده است، عالمان دینی از کشورهای مختلف اسلامی چون اردن، مصر، سوریه، عراق، ترکیه، ایران، پاکستان، تاجیکستان و… حضور یافته و قطعنامه‏ای را در نشست استانبول صادر نمودند که حاوی نکات مهمی در خصوص جنگ جاری در افغانستان است. البته تمامی اعضای این کنفرانس از وضعیت جاری افغانستان به خوبی اطلاع و آگاهی داشته و متعهد اند تا در راستای تحقق مواد قطعنامه و اهداف این کنفرانس که همانا قطع جنگ و آوردن صلح در افغانستان است، تلاش خواهند نمود. براین اساس می‏توان گفت که کنفرانس همکاری‏های اسلامی برای آینده‏ی صلح‌آمیز افغانستان یک پروژه نبوده و به عنوان یک کارنامه‏ی مقطعی و موقتی به آن نگریسته نمی‏شود. این کنفرانس به عنوان یک روند دوام‏دار و مستمر تعقیب خواهد شد و سعی برآن است تا گفتمان اسلامی و بی‏طرفانه‏ای پیرامون صلح در افغانستان ایجاد گردد که محورهای اصلی و مواد عمومی آن برگرفته از آرا و نظریات کارشناسان دینی و برخاسته از متون اسلامی باشد.

از این عضو هیأت مشورتی کنفرانس همکاری‏های اسلامی خواستم تا دیدگاه خویش را در خصوص این مسأله بیان نماید که چقدر به تأثیرگذاری قطعنامه‏ی صادرشده بر ذهنیت کسانی ‏که از سوی مخالفان مسلح اغفال شده و عامل انتحار و انفجار قرار می‏گیرند، امیدوار است؛ زیرا باور به اینکه افغانستان دارالحرب است، برخی از عاملان انتحاری را وادار به این کار می‏کند و در این قطعنامه با صراحت گفته شده است که افغانستان دارالحرب نبوده و انتحار و انفجار در این سرزمین حرام است.

وی خاطرنشان می‏سازد که ارزیابی در این خصوص تا هنوز قدری دشوار است، زیرا مشخصاً روی این مسأله تحقیق و کاوش سخت است؛ اما آنچه به عنوان یک دستاورد برای این کنفرانس مشهود و ملموس بوده این است که پس از برگزاری نشست استانبول، بسیاری از عالمان دینی که تا حال در این خصوص مردد بودند، حالا عضو این کنفرانس شده و فعالانه در این خصوص سهم می‏گیرند. فکر می‏کنم اینکه با گذشت هر روز، حلقه‏ی این مجموعه‏ وسیع‏تر شده و تعداد بیش‏تری در آن مشارکت می‏کنند، دستاورد بزرگی است.

کوشش این مجموعه باعث خواهد شد تا گفتمان فراگیر اسلامی پیرامون صلح افغانستان شکل گرفته و منجر به جلب همکاری‏های بیش‏تر در سطح جهان اسلام و از سوی نهادهای مرتبط با این امر گردد. اینکه صلح در افغانستان و ضرورت قطع جنگ به عنوان یک گفتمان در سطح جهان اسلام مبدل گردد، دستاورد بزرگی کسب خواهد شد. اجماع علما پیرامون این قضیه و تأیید این مسأله که افغانستان دارالاسلام بوده و محل منازعه و جنگ با کفر یا دارالحرب نیست، معضل بزرگی را حل خواهد کرد و جلو تحریک عوامل زیادی را برای شورشگری در افغانستان خواهد گرفت. نقطه قابل توجه این است که در این کنفرانس سخن و نظری بر علیه حکومت‏ها یا مخالفان مسلح گفته نمی‏شود، بلکه صرفا نظریات عالمان دینی و دیدگاه آنان بیان می‏شود. این روشنگری به شکلی از اشکال باعث تغییر در افکار عامه و ذهنیت مخالفان مسلح نیز خواهد شد.

پرسش دیگر و نکته‏ی مهم این است که چشم‌انداز آینده‏ی این نشست‏ها از سوی کنفرانس همکاری‏های اسلامی برای صلح افغانستان چه بوده و چگونه این قضیه پیگیری خواهد شد؟

به گفته‌پروفسورنجومی، این روند تاکنون مورد استقبال نهادهای مدنی و مردمی نیز قرار گرفته است. پس از برگزاری نشست استانبول، حمایت‏های مردمی از این برنامه مشاهده شد، کما اینکه در یک گردهمایی مردمی در ننگرهار از این قطعنامه استقبال شد. هدف نهایی و چشم‌انداز کاری این مجموعه نیز این است تا پس از این برنامه‏های دیگری را با مشارکت نهادهای مدنی، مردم، رسانه‏ها و سایر نهادهای موثر به راه اندازد تا با تغییر افکارعمومی در راستای حمایت از صلح و بیزاری از جنگ بتوان به آینده‏ی آرام، با ثبات و صلح‌آمیز در افغانستان دست یافت.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده