پروژه‏‌ی تاپی در دام ناباوری‌های سیاسی

با آنکه پروژه تاپی – که قرار است گاز ترکمنستان را به آسیای جنوبی انتقال دهد- عمر20ساله دارد، این پروژه تاکنون گامی به سوی عملی شدن نگذاشته است .

پروژه‏‌ی تاپی که بزرگترین پروژه‏‌ی اقتصادی در سطح منطقه پنداشته می‌شود تاکنون جنبه عملی به خودنگرفته است. انگیزه‏‌ی ایجاد این پروژه که گاز ترکمنستان را از طریق افغانستان به پاکستان و هند انتقال می‏دهد درسال‌های اول دهه هفتاد خورشیدی زمانی ‌که افغانستان درگیر جنگ شدید داخلی بود به میان آمد از آن زمان تا حال چانه‏‌زنی‌های سیاسی و دیپلوماتیک برای ایجاد و آغاز کارعملی این پروژه روی دست است با آنکه هرسال از نهایی شدن توافق سخن گفته می‌شود بازهم کار این پروژه با تاخیر مواجه می‌شود.

مگر این بار بانک انکشاف آسیایی با یک راهکار تازه به صحنه آمده و اعلام داشته که یک شرکت مشترک میان ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند را ایجاد می‌کند تا امور مربوط به ایجاد پروژه‏‌ی تاپی را هماهنگ سازد اگر این کار انجام شود گام با ارزش در راه تطبیق عملی پروژه‏‌ی تاپی برداشته خواهد شد .

باید گفت که بانک آسیایی یکی از تمویل‏‌کنندگان اصلی این پروژه است.

با آنکه اتاق‌های تجارت و صنایع افغانستان از ایجاد چنین شرکت استقبال کرده‏‌اند و گفته‏‌اند که ایجادچنین یک شرکت می‌تواند بنیه‏‌ی اقتصادی این پروژه را تمویل کند مگر هنوزهم بدگمانی‌های زیادی در خصوص آغاز عملی کار این پروژه وجود دارد.

به باور آگاهان سیاسی افغان، پروژه‏‌ی تاپی به دو دلیل با مشکلات جدی مواجه است، رقابت هند و پاکستان، این پروژه با عبور از خط پاکستان مقدار عظیمی از گاز ترکمنستان را به هند انتقال می‏دهد، هند که در حال رشد سریع است به انرژی بیشتر نیاز دارد درحالی ‌که پاکستان می‌تواند با در انحصار گرفتن پروژه‏‌ی تاپی هند را از دسترسی به انرژی دور نگهدارد.

روی این دلیل است که پاکستان درسال‌های اخیر علاقه‏‌ی چندانی به تاپی نشان نمی‌دهد و آن را رد نیز نمی‌کند در بعُد دیگر قضیه ایران است، ایران نیز تلاش دارد تا مانع ایجاد این پروژه شود زیرا ایران درتلاش فروش گاز خود به پاکستان و از مسیر آن به هندوستان است، ایران نیز از هر طریق تلاش می‏کند که این پروژه دچار مشکل باشد و جنبه عملی به خود نگیرد.

محمد عارف رحمانی، نماینده مردم در مجلس نمایندگان در پیوند به ایجاد شرکت مشترک میان ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند به خاطر انتقال گاز از ترکمنستان از راه افغانستان به پاکستان و هند می‌گوید آنچه که می‌تواند منافع و حضور افغانستان، پاکستان و هند را به صورت مساوی وهمه‏‌جانبه تامین کند در پروژه‏‌ی تاپی خوب است و باید ازآن استقبال کرد.

این عضو مجلس نمایندگان در رابطه به برخورد پاکستان در برابر پروژه‏‌ی تاپی با دیده شک نگریسته می‌گوید با وجود اینکه پاکستان نیاز شدید به این پروژه دارد، اما هنوز هم مطمین نیست و در مقابل افغانستان دید سوء دارد .

چون این پروژه از مسیر افغانستان باید عبور کند، پاکستان مطمین نیست منافعش در افغانستان همانند تأمین خواهد شد و یا آنچه را از این برنامه اقتصادی می‌خواهد آن را به دست آورد.

وی گفت که اما امیدواری‏‌هایی وجود دارد سفر رئیس‏‌جمهور تازه کشور به پاکستان بتواند خاطر مقام‌های آن کشور درقبال این پروژه را که با مشکلات مختلف روبرواست جمع کند.

درعین حال، احمد سعیدی، آگاه روابط بین‌المللی در رابطه به پروژه‏‌ی تاپی می‏گوید پاکستان و هند هنوزهم در رابطه به پروژه‏‌ی تاپی از مسیر افغانستان ملاحظات خود شان را دارند.

سعیدی گفت: «پروژه‏‌ی تاپی درحال حاضر با کدام مشکل اقتصادی روبرو نبوده بل مشکلات سیاسی موجود فراراه این پروژه هم‏چنان پا برجاست چون پاکستان هنوزهم باور دارد که انتقال گاز ترکمنستان از طریق افغانستان مشکل‏‌آفرین است و یکی از مشکلاتی که پاکستان نسبت به آن بهانه‏‌گیری می‌کند، حضور هند درافغانستان است .

وی هم‏چنین گفت که هند نیز مطمین نیست که این پروژه به صورت سالم و دوامدار می‏‌تواند گاز را از طریق پاکستان به آن کشور انتقال دهد.

سعیدی افزود: «تا زمانی که مشکلات سیاسی موجود در رابطه به این پروژه میان افغانستان، پاکستان و هند حل نگردد، باورمندی چندانی در راستای عملی شدن این پروژه به زودی وجود ندارد

استاد سیف‌الدین سیحون نیز به این باور است که پروژه‏‌ی تاپی شکار بازی‌های سیاسی و ناباوری سیاسی است و علت عمده‏‌ی تاخیر آن است.

آذرخش حافظی، مسئول بخش روابط خارجی اتاق تجارت و صنایع افغانستان می‌گوید که باید به تاپی به عنوان یک پروژه‏‌ی بزرگ اقتصادی نگاه کرد و آن را از زدوبندهای سیاسی دور داشت .

0 پیام برای این مطلب ثبت شده