پیامدهای تقابل روسیه و امریکا برای منطقه

روی کار آمدن دونالد ترامپ؛ رییس‌جمهورامریکا، پیش‌بینی‎ها را از تقابل واشنگتن – مسکو به گونه‎ای قابل تصور ساخته بود که گویا این دو مرکز قدرت جهانی به یکدیگر نزدیک‎تر خواهد شد. زیرا حدس و گمانه‎هایی مبنی بر دخالت روسیه در سیستم و روند انتخاباتی امریکا و احتمال همدستی ترامپ با کاخ کرملین، این نتیجه را قابل تصور ساخته بود که ممکن است وضعیت جنگ سرد میان این دو قدرت به سمت بهتری سوق داده شده و رابطه‌ دو کشور از حالت تقابل جویانه سیاسی به سوی تعاملات مثبت تجاری تغییر یابد.

اما این‌گونه نشد و با گذشت هر روز تحولات تازه‌ای میان دو کشور رونما شد که رابطه‌ کاخ سفید و کرملین را دچار شکاف و فاصله کرد. جنگ سوریه و پیروزی بشار اسد؛ دشمن استراتژیک امریکا تحت حمایت روسیه از یک‌سو، تحرکات نظامی روسیه در نقاط مرزی متحدان اروپایی امریکا از جانب دیگر و شکل گرفتن حلقه‌ مثلثی با قرار گرفتن روسیه در کنار ایران و ترکیه از جانب سوم، زمینه‌ دشمنی میان دو کشور را بیش‌تر از پیش فراهم ساخت. این رقابت با اخراج بیش از 100 دیپلمات روسی از کشورهای غربی و امریکا پس از مرگ یک جاسوس دوجانبه روسی در لندن که اتهام مرگ وی به کاخ کرملین نسبت داده شد، بیش‌تر از پیش تشدید شد.

روسیه اما در برابر تمام فشارهای امریکا مقاومت نموده و تاکنون در بسیاری موارد واکنش متقابل نشان داده است. آنچه در عمل به نظر می‎رسد، دست بالای روسیه در بسیاری از عرصه‌ها است. به عنوان مثال، ترکیه که در اوایل تحولات سوریه در جهت مخالف روسیه قرار داشت اکنون در صف موافقین مسکو قرار گرفته و در آخرین مورد، خیز اتمی‌اش را به کمک این کشور رقم زد.

در سفر آقای پوتین به روز چهارشنبه (4 اپریل)، افتتاح تاریخی پروژه هسته‌ای ترکیه -احداث سه نیروگاه اتمی- صورت گرفت. مسکو تامین مالی بخش عمده‌ای از این برنامه را قبول کرده و این برای ناظران قابل تامل است. فرانسه، چین و جاپان هم در مراحل بعدی در ساخت راکتورها نقش خواهند داشت. ترکیه از چهل سال پیش دنبال برنامه اتمی بود که به دلایل مختلف محقق نشد و اکنون می‌گوید برای تامین انرژی وعواید اقتصادی روی برنامه هسته‌ایش خیلی حساب می‌کند.

ترکیه به عنوان یک متحد قدیمی امریکا در ناتو، حالا دارد از روس‌ها تسلیحات پیشرفته دفاع هوایی اس چهارصد می‌خرد. مولود چاوش اوغلو وزیر خارجه ترکیه چند هفته پیش گفت کشورش به تسلیحات پیشرفته دفاع هوایی نیاز دارد ولی متحدانش در ناتو و بویژه امریکا حتی تفنگ عادی هم به ترکیه نمی‌فروشند و آنکارا بالاخره باید نیازش را از جایی تامین کند. بازتر شدن بازار خرید تسلیحات برای ترکیه عملا هشداری است برای ناتو و امریکا، یک عضو ناتو دارد در شرایط ملتهب فعلی به جبهه مقابل نزدیک می‌شود.

از سوی دیگر، ورود تسلیحات پیشرفته ضدهوایی روسی، کار برای ناتو را از نظر ساختار فنی و نظامی پیچیده می‌کند. جالب اینکه روسها با علم به عضویت ترکیه در ناتو، اجازه مجهز شدن کشوری از اردوی مقابل را به یکی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های نظامی خود داده‌اند. این رضایت شاید در دل خود گویای ارزیابی بلندمدت روسها از وضعیت ترکیه باشد؛ اینکه ترکیه به فاصله گرفتن از غرب ادامه می‌دهد و می‌شود آن را به سوی خود جلب کرد.

بخش دیگر از جغرافیای تقابل دو کشور اما افغانستان است؛ جایی‌که روسیه مدعی است نقشه‌ «هرج و مرج خلاق» غرب در حال شکل گرفتن است و با پرورش نیروهای شورشی و افراطی در شمال افغانستان، طرح ناآرام‌سازی همسایه‌هایی آسیای میانه روسیه را درسر می‌پروراند. پیشنهاد مذاکره سه جانبه روسیه، امریکا و افغانستان در نشست تاشکند، شایعات حمایت طالبان توسط روسیه و هم پیمانان آن و حرف و حدیث‌های دیگر مسکو در این باب، ناشی از این قضیه است. به نظر می‌رسد، آسیب‌پذیرترین نقطه‌ای که بستر تقابل دو قدرت را می‌سازد افغانستان است؛ زیرا نبود نظام بی ثبات و عدم اقتدار حکومت در کشور، امکان اینکه جنگ نیابتی میان دو قدرت در این حوزه شکل بگیرد را تشدید کرده است. در نتیجه، قربانی این جنگ افغانستان و مردم آن خواهد بود.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده