چالش‌ها و نواقص گنبد آهنین

اگر چه مقام‏‌های اسرائیلی، سامانه‏‌ی گنبد آهنین را سامانه‌ای موفق معرفی کرده‌اند، اما یک پژوهشگر اسرائیلی به چالش‌هایی که این سامانه برای اسرائیل ایجاد کرده به تفصیل پرداخته است.

سامانه‏‌ی موشکی اسرائیل، به اشتباه ۲ موشک به سوی شهر صهیونیست‌نشین ایلات شلیک کرد. این امر بار دیگر مقام‏‌های صهیونیست را نگران کرد و ارتش این رژیم به تحقیقات درباره علل این ماجرا ادامه می‌دهد. البته این اولین بار نیست که گنبد آهنین اسرائیل به جای محکم کردن دل مقام‏‌های صهیونیست، برای آن‏ها دلهره‌آور شده است. در ادامه گزارشی درباره چالش‌ها و نواقص این سامانه‏‌ی موشکی اسرائیل به روایت پژوهشگر اسرائیلی آمده است.

پروفسور آوی کوبر، استاد دانشگاه بار ایلان اسرائیل در رشته‏‌ی مطالعات سیاسی بوده و در مرکز مطالعات استراتژیک بگین-سادات نیز به عنوان پژوهشگر فعالیت می‌کند.

وی چندی پیش طی مقاله‌ای به بررسی کارایی سامانه دفاع موشکی گنبد آهنین‌پرداخت و نوشت: شاید تحسین اولیه، شایسته سامانه‏‌ی گنبد آهنین باشد، اما این سامانه قابلیت بازدارندگی اسرائیل را بهبود نمی‌بخشد بل باعث ایجاد مسابقه‏‌ی تسلیحاتی در میان دشمنان اسرائیل شده و آن‏ها تلاش خواهند کرد تا این سامانه را شکست دهند. افزون بر آن، چانس اقدام‌‏های تنبیهی اسرائیل برای بازدارندگی را کاهش می‏دهد.

آوی کوبر در این مقاله ادامه می‏دهد: در اوایل فبروری 2013 ارتش اسرائیل سامانه‌‏ی دفاع موشکی گنبد آهنین را در شمال مستقر کرد تا با تهدیدات احتمالی در این منطقه مقابله کند. این سامانه یک دستاورد فن‏‌آوری چشمگیر و با ارزش است. این سامانه نه تنها قابلیت نجات جان انسان‏ها را دارد بل می‏تواند آزادی عمل بیشتری را برای سیاستمداران و ارتش در رابطه با چگونگی پاسخ به حملات فراهم کند.

این پژوهشگر اسرائیلی اضافه کرد: «بر بنیاد برآورد اولیه، این سامانه در عملیات ستون دفاع توانست 90 درصد از موشک‌هایی را که به سوی شهرک‌های اسرائیلی شلیک شد سرنگون کند که فراتر از انتظارات بود.

هزینه هر موشک سامانه‌‏ی گنبد آهنین حداکثر به 50 هزار دالر می‏رسد. این در حالی است که هر موشک که به کشته شدن یک فرد منتهی شود هزینه 750 هزار دالری خواهد داشت و اگر خسارت مادی داشته باشد هزینه‌‏ای 190 هزار دالری برای اسرائیل به بار خواهد آورد. از سوی دیگر آمادگی امریکا برای کمک به بودجه‏ی این سامانه بدان معنی است که بار این سامانه بر بودجه‏‌ی امنیتی اسرائیل قابل تحمل خواهد بود.

تعدادی از کارشناسان نکته‏‌هایی را درباره این سامانه مطرح کرده‏‌اند که کارایی این سامانه را با تردید روبرو کرده است. به طور مثال برخی مدعی هستند که این سامانه به سختی بتواند با هزاران موشک شلیک شده از سوی دشمن مقابله کند، به‏‌خصوص این چالش زمانی مشخص می‏شود که با سکوهای پرتاب چندگانه موشک روبرو شود.

از سوی دیگر این سامانه از همان ابتدا قادر نبود تا مناطقی را که نزدیک به نوار غزه است محافظت کند و برای محافظت از این مناطق باید از سامانه‌های دیگری نظیر حائل‏ه‌ای لیزری استفاده شود.

مهمترین چالش در این واقعیت نهفته است که این سامانه قابلیت بازدارندگی به وجود نمی‏‌آورد. گنبد آهنین قادر نیست اشتهای حزب‏‌الله و فلسطینیان برای حمله به اسرائیل را نابود کند. برای بازدارندگی، انتظار می‏رود که مهاجم هزینه‏‌ی گزافی را به دلیل تهاجم پرداخت کند، اما هم‏‌اکنون سامانه‌‏ی گنبد آهنین فقط تلاش تهدیدکنندگان را خنثی می‏کند، اما مانع آن‏ها نمی‏شود. افزون بر آن، به طور ضمنی و به طور ناخواسته این پیام داده شد که طرف به چالش کشیده شده آمادگی تحمل حملات به جبهه‏‌ی داخلی خود را دارد که همین موضوع اسرائیل را در موضع ضعف در مقابل دشمنان خود قرار داده و به صورت منفی حالت بازدارندگی را تحت تاثیر قرار می‏دهد.

اینگونه استدلال می‌شود که به دلیل وجود سامانه‌‏ی گنبد آهنین، شهرهای اسرائیلی گروگان گروه‌های فلسطینی نخواهند بود، اما این گمانه تا حدودی درست است چون زنگ خطر و 10 درصد از موشک‌هایی که از سامانه‌‏ی گنبد آهنین عبور می‌کنند تاثیرات تضعیف روحیه دارند.

نفوذ این موشک‌ها همچنان شهروندان اسرائیلی را مجبور می‌کند تا در جریان حملات موشکی به پناهگاه‌ها بروند و همین موضوع زندگی عادی را با اختلال مواجه می‌کند. حتی در صورتی که سامانه به طور کامل اجازه عبور موشک‌ها را ندهد نمی‌توان توقع زندگی عادی در زمان صلح را داشت چون بقایای موشک‌هایی که رهگیری شده و حتی خود موشک‌های رهگیر خطراتی را برای مردم در مناطق باز به همراه خواهد داشت.

افزون بر آن با وجود توانایی اسرائیل برای تحمل حملات موشکی به دلیل نرخ پایین تلفات اما شهرهای مرزی محکوم به تحمل درگیری طولانی‏‌مدت بوده و گروگان حماس و حزب‌الله به شمار می‌آیند.

این استدلال که سامانه‏‌ی گنبد آهنین برای رهبران سیاسی و ارتش، زمان را برای انجام اقدام تهاجمی فراهم کرده نیز چالش‏‌برانگیز است. همین موضوع سبب خواهد شد تا مسیر دیگری را ایجاد کند.

در نهایت، مشکل سامانه‌‏ی گنبد آهنین در مدیریت حجم گسترده‌ای از موشک‌هایی که به سوی شهرک‌های اسرائیلی شلیک می‌شود به عنوان یک کاتالیست برای ایجاد رقابت تسلیحاتی منتهی می‌شود چون همین عامل سبب می‌شود تا حریفان به سوی دستیابی به حجم گسترده‌ای از موشک‌ها و راکت‌ها بروند تا بتوانند از پوشش دفاعی این سامانه نفوذ کنند. به همین دلیل بوده که در جریان جنگ سرد ابرقدرت‌ها موافقت کردند تا مانع از استقرار اینگونه سامانه‌ها شوند. اگر چه حجم کوچک اسرائیل استقرار این سامانه را توجیه می‌کند، اما نمی‌تواند این واقعیت را تغییر دهد که دشمنان اسرائیل پیشتر ضعف دفاعی اسرائیل را درک کرده و به همین دلیل به طور گسترده‌ای در حال تسلیح خود هستند: روندی که سامانه‏ی گنبد آهنین و سامانه‌های دفاعی فعال دیگر را به چالش خواهد کشید.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده