“ژنف بهترین توافق ممکن بود”

اندیشکده‏‌ی امریکایی موسسه مطالعات راهبردی و جهانی(CSIS) توافق هسته‏‌ای ایران و 1+5 را بهترین توافقی دانست که غرب می‏توانست با ایران به آن دست یابد؛ توافقی که به گفته این اندیشکده، تمرکز آن بر تهدید واقعی و الزامات کنترول تسلیحاتی است. در این مقاله نوشته آنتونی اچ کوردزمن آمده است: با توافق گروه 1+5 با ایران باید بسیار با دقت برخورد کرد. این یک توافق مقدماتی است که باید با تبعیت پایدار ایران و نیز پذیرش امریکا و سایر کشورها پیگیری شود و باید برای مدت نامعلومی در آینده حفظ شود. نتیجه دادن این توافق مستلزم یک نقش متوازن‏‌کننده‏‌ی ظریف از سوی امریکا و سایر کشورهای 1+5 است. گروه 1+5 باید برای ایران روشن سازد که هرگونه کوتاهی در محترم شمردن توافقنامه منجر به تحریم‏‌های شدیدتر می‏شود و اینکه خطر حملات پیش‌گیرانه، گسترش بازدارندگی، توسعه توان موشکی و تقویت نیروهای نظامی در خلیج فارس احتمال‏‌هایی واقعی هستند. این کشورها باید به ایران نشان دهند که یک گشایش واقعی به سمت امریکا و جهان برای این کشور امنیت و فرصت‏‌های مهم جدیدی برای توسعه اقتصادی به همراه دارد

توافقنامه‏‌های کنترول تسلیحاتی چنانچه به توافقنامه‏‌های سیاسی و بهبود روابط منجر نشوند، به مرور زمان ناکام می‏مانند. گذر زمان و فن‏‌آوری‏‌های نو می‏توانند حتا بهترین توافقنامه‏‌ها را مخدوش کنند؛ و مسأله‏‌ی هسته‏‌ای تنها یکی از مسائل مورد اختلاف در خاورمیانه است.

با این حال ، طبق اولین گام‏‌ها توافقی که 1+5 در ژنف به آن دست یافت به طور حتم بهترین توافق ممکنی است که امریکا و متحدانش می‏توانستند درباره آن مذاکره کنند. این توافق به ایران مسیر جدیدی برای پیشرفت و توسعه ارائه می‏کند و برای منطقه امید جدیدی برای پرهیز از مناقشه‏‌های جدید عرضه می‏دارد. خلاصه‏‌های مطبوعاتی تنها بخشی از داستان را می‏گویند و بسیاری از صاحب‏‌نظران تنها بخش‏‌هایی از توافقنامه را خارج از متن کلی برگرفته اند. درباره این توافق تنها با توجه به کلیت آن می‏توان قضاوت کرد و اعلامیه (fact sheet) کاخ سفید حاکی است که این توافق متضمن شروط ذیل است:

گام اولیه شش ماهه شامل محدودیت‏‌های قابل توجهی بر برنامه‏‌ی هسته‏‌ای ایران است و به فوری‏ترین نگرانی‏‌های غرب شامل توانایی‏‌های غنی‏‌سازی ایران، ذخایر اورانیوم غنی‏شده، شمار سانتریفیوژها و توانایی این کشور برای تولید پلوتونیوم درجه‏‌ی تسلیحاتی، می‏‌پردازد.

امتیازاتی که ایران متعهد به دادن آن‏ها شده، همچنین شفافیت بیشتر و نظارت سرزده بر برنامه‏‌ی هسته‏‌ای این کشور را فراهم می‏کند. در گذشته این نگرانی مطرح می‏شد که ایران از مذاکرات برای خرید زمان و پیش بردن برنامه‏‌ی هسته‏‌ای خویش استفاده می‏کند اما گام‏‌های اولیه مُصرح در این توافقنامه از این امر جلوگیری می‏کند که ایران از پوشش مذاکرات برای ادامه پیشرفت برنامه‏‌ی هسته‏‌ای استفاده کند.

در مقابل و به عنوان بخشی از این گام اولیه، گروه 1+5 ، راحتی محدود، موقتی، هدفمند و قابل بازگشتی برای ایران فراهم می‏کند. این راحتی به گونه‏‌ای ساماندهی شده که اکثریت بزرگی از نظام تحریم‏‌ها شامل تحریم بخش‏‌های نفت، مالی و بانکی در جای خود باقی خواهند ماند. 1+5 به اجرای قوی این تحریم‏‌ها ادامه خواهد داد و اگر ایران از اجرای تعهدات خود شانه خالی کند این راحتی محدود لغو شده و تحریم‏‌های بیشتری هم علیه ایران اعمال خواهد شد.این توافقنامه مقدمه یک توافق پایدار کلی است که مستلزم پایندی کلی ایران به تمام شروط و نگرانی‏‌های آژانس بین‏‌المللی انرژی اتمی خواهد بود.

این توافقنامه پیشرفت برنامه‏‌ی هسته‏‌ای ایران را متوقف می‏کند و عناصر کلیدی تمام بخش‏‌های مهم غنی‏‌سازی اورانیوم را به عقب می‏برد.

ایران متعهد شده که در فعالیت‏‌های خود در اراک هیچ پیشرفتی نکند و پیشرفت خود در مسیر پلوتونیوم را متوقف سازد. ایران متعهد به شفاف‏‌سازی بی‏‌سابقه و نظارت‏‌های سرزده از برنامه‏‌ی هسته‏‌ای این کشور شده است. ایران متعهد به یک سازوکار راستی‏‌آزمایی موثر آژانس بین‏‌المللی انرژی اتمی شده است.

ایران از یک راحتی محدود، موقتی و قابل بازگشت برخوردار می‏شود که به عنوان انگیزه‏‌ای برای حرکت به جلو برای رسیدن به یک توافق کلی پایدار عمل خواهد کرد.

این یک توافقنامه محدود و قابل بازگشت است و معنایش آن است که امریکا باید تنها همزمان با رسیدن به یک توافق پایدار با ایران تحریم‏‌ها را کاهش دهد؛ باید به حضور نظامی خود در خلیج فارس ادامه دهد و باید به کشورهای دوست در خلیج فارس و سایر کشورهای عربی برای تقویت نیروهای نظامی و توانایی موشکی آن‏ها کمک کند و همچنین باید به تضمین امنیت اسرائیل ادامه دهد.

ایران هم اکنون در مرحله‏‌ای است که فن‏‌آوری لازم برای تولید نوعی وسیله هسته‏‌ای (nuclear device) را دارد. ایران تمام اجزای پایه برای یک وسیله‏‌ی شکاف‏‌پذیر را دارد و تقریباً حتمی است که تمام فن‏‌آوری لازم را به دست آورده است.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده