کابل و تهران؛دوستان خوب در مسیر ناهموار

توافق روی امضای پیمان جامع دوستی و همکاری توسط کابل – تهران در سفر اخیر رئیس‏‌جمهور کرزی یک گام نیک و اقدام بایستهاست که در صورت عملیاتی شدن آن، منافع هردو کشور را تأمین خواهد کرد.

این قدم اما در ماههای اخیر حکومت رئیس‏‌جمهورکرزی قدری دیرهنگام تلقی شده و در بحبوحهی تنشها میان کابل – واشنگتن روی امضای توافقنامه امنیتی و بحث حضور نیروهای نظامی آن کشور در خاک افغانستان با مسیر ناهمواری روبرو است. هرچند کارشناسان براین باور اند که هم اکنون تهران در حال رسیدن به نقطهای است که توافق بزرگی با غرب حاصل نموده و میتواند روی موضوع افغانستان نیز بدون اینکه حساسیت غربیها را برانگیزد مشارکت نماید ولی به نظر میرسد، رفع کدورتهایی که چندین سال است در روابط دو کشور نهادینه شده به آسانی میسر نخواهد شد.

با این حال، اگر تلاشهای صادقانهای در این خصوص صورت گیرد، بدیهی است که نتیجهی آن منجر به ثبات، توسعه و ترقی دو کشور شده و این امر به سود هردو همسایه و منطقه خواهد بود.

افق‎‌های همکاری میان دو کشور نیز همانگونه که در پیمان جامع دوستی و همکاری پیشبینی شده است در یک محور محدود نمانده و با توجه به اشتراکات اقلیمی، فرهنگی و زبانی موجود، تعاملات دوجانبه در عرصه‌های گوناگون قابل تحقق است.

انتقال تجارب آموزشی، فرهنگی و بازسازی که جمهوری اسلامی ایران در بیش از سه دهه گذشته کسب نموده است برای افغانستان هم مفید است و هم آسان. زیرا با توجه به همجواری و همزبانی که دو کشور از آن برخوردار اند، راهکارهای سهل و سریع و کم هزینهای برای آن قابل تصور است. به همین سان است، همکاریهای سیاسی که در چهارچوب تعاملات دوجانبه قابل اجرا شدن است. زیرا ساختارهای موجود در جمهوری اسلامی ایران با توجه به مدل مناسبی از دولت‏‌داری مدرن اسلامی در افغانستان نیز قابلیت عملیاتی شدن را دارند. البته که بومیسازی هرگونه تجارب بیرونی یک امر ضروری است که این امر بستگی به درایت و مدیریت داخلی در افغانستان دارد.

بیشتر از همهی این موارد، تعاملات اقتصادی موجود و افزایش آن میان دو کشور است؛ امری ‌که در گذشته نیز سابقهی درخشانی داشته و هم اکنون هم از رونق مناسبی برخوردار است. در حال حاضر حجم مبادلات بازرگانی میان دو کشور 3 میلیارد دالر است که 2 میلیارد و 800 میلیون دالر آن صادرات جمهوری اسلامی ایران به افغانستان بوده است. این صادرات اقلام زیرساختی، مصالح و مواد ساختمانی، محصولات و مصنوعات مختلف و مواد غذایی را شامل میشود.

این امر نشان میدهد که تعاملات اقتصادی میان دو کشور به همان اندازه که به سود افغانستان است، نفع ایران نیز در آن بیشتر از حد تصور قرار دارد. جامعه‌ی افغانستان با توجه به اعتمادی که روی بازار تولید و عرضهی ایران منحیث یک کشور اسلامی دارد، بازار مصرف مناسبی برای کالاهای صادراتی آن کشور است و انتقال آسان کالای ایران با هزینهی اندک آن، به سود بازرگانان و مصرف‏‌کنندگان جامعه‏‌ی افغانستان است. افزون بر کالاهای مصرفی روزمرهو زیربنایی، صدور موادسوختی مورد نیاز جامعه‏‌ی افغانستان نیز یکی از محورهای مهم در تعاملات اقتصادی میان دو کشور است که سود سرشاری از آن نصیب ایران خواهد شد و مردم افغانستان نیز به سوخت بهتر و ارزانتری دست خواهند یافت.

تعاملات ترانزیتی که از طریق بندرچابهار ایران مد نظر دو کشور بوده و توافقاتی نیز روی آن صورت گرفته است از محورهای عمدهی دیگر در این راستا میباشد. بخصوص اینکه در این تعامل شریک خوب و قابل اطمینان دیگری چون هند وجود دارد و گمان میرود سفر رئیس‏‌جمهور کرزی به این کشور پس از عزیمت از تهران بستر مباحثاتی را در این راستا نیز فراهم خواهد کرد.

با تمام این موارد همانگونه که اشاره شد مسیر تعامل میان دو کشور و در مجموع همگرایی منطقه‏‌ای برای افغانستان آسان نیز نیست. پیمودن جادهای که بتواند کابل را با تهران به شکل خوب و بهتر از پیش وصل نماید با موانع بسیاری روبرو است. بزرگترین مانع، حضور و قدرت امریکا در اقلیم افغانستان است که تاکنون نیز از وضعیت “دشمنی استراتژیک” با جمهوری اسلامی ایران خارج نشده است. روی کار آمدن حاکمانی که هرازگاهی در دو کشور بر سر کار خواهند آمد و براساس سلیقههای سیاسی عمل خواهند کرد، چالش دیگری فراروی ایجاد مسیر هموار برای دو کشور است. این مسأله بخصوص برای افغانستان که حاکمیت آن در ماههای آخر عمر خویش قرار دارد و در عین حال در این راستا گام برداشته اند، قابل تأمل بوده و نمی‏‌تواند به خوبی موجب دلگرمی تهران شود.

با این وجود، میطلبد تا سیاست دوستی و همکاری جامع میان دو کشور به عنوان اولویتدایمی، فراموش ناشدنی و نهادینه شده در دستگاه دپلوماسی دو کشور قرار گرفته و صورت میکانیزمی را اختیار نماید که هیچ ناگزیری منجر به گریز از آن نگردد. تنها در این صورت است که دوستان خوبی چون دولتهای کابل و تهران میتوانند مسیر همکاریها را به صورت بهتر و مفیدتری بپیمایند.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده