گام‌های صلح پاکستان در اوج تعامل با هند!

هرزمانیکه مقام‏های کابل و دهلی به صورت تمام قد یکدیگر را به آغوش کشیده و ندای دوستی سر داده اند، بانک دشمنی از جانب اسلام‏‌آباد نیز سر داده شده و ناخوشیهای حاکمان پاکستان به صراحت تمام بیان گردیده است.

با این وجود، حکومت افغانستان به دنبال آن بوده است که این دو دشمن تاریخی را یکجا داشته باشد: امریکه در طول سالیان گذشتته به نحوی محال ثابت شده است. زیرا هرگونه نگاه دوستانهی کابل– دهلی بر آتش خشم پاکستانیها خواهد دمید و دولت‌مردان این کشور را بیشتر از پیش برافروخته خواهد ساخت.

چنین انتظاری در این اواخر نیز قابل تصور است، بخصوص وقتی رئیس‏‌جمهور کرزی از مقام‏های دهلی میخواهد که حامی کابل در عرصهی نظامی به جای ناتو و امریکا باشند. لذا ممکن است تقویت روابط افغانستان و هند موجب اقدام‏های خصمانه از جانب پاکستان شده و فرایند رسیدن به صلح را دشوارتر سازد.

با این حال، هرچند سرتاج عزیز، مشاور امنیت ملی پاکستان سخنی را بر زبان راند که حاکی از این نیت سیاسی اسلام‏‌آباد بود و تصریح وی بر اینکه طالبان خواهان گفتوگو با دولت کابل نیستند، بیان‏‌کنندهی چنین موضعی بود، اما در عین حال، عزم این کشور در برداشتن گامهای جدی برای صلح افغانستان قدری تأمل‏‌برانگیز است.

این پرسش که چگونه پاکستان میخواهد در وضعیت سیاسی گرگ و میشی که میان دو کشور حاکم است، عزم جدی را برای تحقق صلح درافغانستان در سر بپروراند نیازمند بازکاوی بیش‌تر است.

اعضای شورای عالی صلح که متصدیان اصلی برنامهی کسل‏‌کننده و طاقت‏‌فرسای صلح به حساب می‌آیند، مثل همیشه به این روند خوش‌بین اند.

مولوی شهزاده شاهد، سخنگوی شورای عالی صلح ضمن تأکید بر نقش موثر پاکستان در روند صلح، ابراز نظر آقای عزیز را رد نموده و تصریح میکند: « تمام طالبان این‌گونه نیستند که به صلح تمایل نداشته باشند و یا با شورای عالی صلح افغانستان گفت‏‌وگو نمی‌کنند، بل افراد زیادی از طالبان با شورای عالی صلح افغانستان در تماس اند، به نظر من این سخن به طور مطلق درست نیست که طالبان به صلح تمایل ندارند، برعکس تعدادی از آن‏ها با شورای عالی صلح در تماس هستند. من به این باورم که پاکستان می‌تواند از موثریت و نفوذش کار بگیرد، چرا که سران طالبان با آن‏ها می‌باشند و همان طرف هستند و همچنان با آن‏ها تماس دارند

با این حال آقای شاهد با امیدواری به این مسأله نگریسته و میگوید «زمانی دو کشور می‌توانند به همکاری اصلی برسند که اصل مشکل را درک کنند و ببینند که منافع دو طرف در کجا با هم دیگر قابل تعامل است. این اراده‌ی سیاسی هم در پاکستان و هم در افغانستان در حال شکل‌گیری است من این موضوع را به حیث یک آغاز اراده‌ی سیاسی به‌خاطر برداشتن گام‌های عملی می‌بینم

خوشبینی آقای شاهد به جلب همکاریهای پاکستان درحالی ابراز می‌گردد که دهلی نو با عزم حمایت نظامی از دولت کابل وارد صحنه شده است. لذا باور این مسأله که پاکستان در خصوص روابط با افغانستان داشته و گامهای جدی در راستای تحقق صلح بردارد، قدری مشکل به نظر می‌رسد.

قدر مسلم این است که با توجه به سابقه‌ی دیپلوماسی پاکستان در تعامل با حکومت کابل، تردیدها در خصوص نیت نیک اسلام‏‌آباد، بیشتر از امیدواری‏‌هاست و هرگونه خوش‌بینی محض در این خصوص تصور فریب دیگری را نیز زنده می‌سازد.

آگاهان امور براین عقیده اند که پاکستان به هیچ وجه راضی نیست تا نقش هند در منطقهای که عمق راهبردی پاکستان به حساب میآید، پر رنگتر از پاکستان گردد. آنان اظهار نظر سرتاج عزیز را نیز به این معنا می‌دانند که پاکستان صلاحیت تصمیمگیری را به جای طالبان دارد.

یونس فکور، آگاه امور سیاسی معتقد است که «این (اظهارات سرتاج عزیز) مداخله‌ی آشکار پاکستانی‌ها در امور افغانستان است که به‌جای اینکه طالبان نظر خود را بگویند به نمایندگی از آن‏ها سرتاج عزیز این اظهارات را مطرح می‌کند و من فکر می‌کنم که این گفته‌ها به جواب سفر و نتایج سفر کرزی به هند است. پاکستانی‌ها به آقای کرزی نشان می‌دهند که گرفتن تانک و توپ و سلاح از هند طالبان را به میز مذاکره نمی‌آورد، بلکه باید یک راه دیگری را در پیش بگیرید.» این راه دیگر چیزی نیست مگر تن دادن به نقش محوری پاکستان در روند صلح افغانستان.

این درحالی است که برخی از کارشناسان، خشم پاکستان را از نزدیکی کابل – دهلی منطقی نمیدانند. عمرشریفی، آگاه امور سیاسی میگوید که در نظر گرفتن رضایت پاکستان در روابط خارجی افغانستان منطقی نیست. زیرا این مسأله روابط کابل را محدود خواهد ساخت. وی اظهار میدارد که «پاکستان نیز باید این موضوع را درک نماید که هدف سفر آقای کرزی هم ایجاد یک ایتلاف بین افغانستان و هند در ضدیت با پاکستان نیست، بلکه در راستای تقویت نهادهای نظامی و اقتصادی افغانستان متمرکز است.» وی براین نظر است که ما باید به سیاست خارجی خویش به نگاه افغانستان‏‌محور فکر کنیم تا پاکستان‏‌محور.

از جانب دیگر، افغانستان به دلیل وابستگی به لحاظ اقتصاد صادراتی اش ضرورت شدید به همکاری‌های پاکستان دارد و ظرفیتهای موجود هراس‏‌افکن‏‌پروری در این کشور نیز بر قوت سیاسی این کشور افزوده است. با این وجود، انتخاب هندوستان در جایگاه برتر از پاکستان نیازمند راه بدیل برای رسیدن به بازارهای جهانی است. به همین دلیل نیز هند میخواهد تا در همکاری با ایران، بندر چابهار را جایگزین مسیر پاکستان سازد. دوستی هند با سرمایهگزاری بیش از دو میلیارد دالر و دارا بودن مقام ششم در حمایت‌های اقتصادی افغانستان هراس‌اسلام‏‌آباد را افزایش داده است.

با این وجود، ضروری است تا هرگام پاکستان را با احتیاط بیش‌تری همراهی کرده و نسبت به سیاست این کشور در قبال صلح افغانستان، وسواس و حساسیت را نباید از دست داد.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده