عبور از 2017 خونین و انتظار از 2018

سال 2017 سال خونینی را در تاریخ کشور رقم زد. دردمندانه، بیش‎ترین قربانیان در سال گذشته میلادی، غیرنظامیان بودند. در جریان این سال، عناصر طالبان اقدام به حملات مرگ باری کردند، گروه داعش و شاخه خراسان نیز به مراتب قوی‎تر شده و بیشترین تلفات را به غیرنظامیان وارد کردند. بیشتر حملات این گروه ها به مساجد و مراکز غیر نظامی بوده است.

گروه طالبان با انتشار بیانیه‎ای، تلفات نظامیان افغان و خارجی را در سال 2017 بیش از 15 هزار نفر اعلام کرد که از این جمله، 289 نظامی خارجی کشته و 124 تن از آنان زخمی شدند.

حمله به سفارت عراق با 2 کشته و 3 زخمی، حمله انفجاری بر مهمانخانه والی قندهار که در آن 5 دیپلمات امارات متحده عربی کشته شدند؛ حمله به شفاخانه «400 بستر ارتش» با حدود 100 کشته و زخمی،حمله مهاجمان به مسجد «امام زمان خیرخانه» که بیش از 50 کشته و زخمی برجا گذاشت؛ حمله دیگر به مسجد «امام زمان»  در غرب شهر کابل با 60 کشته و ده‎ها زخمی، همزمان با آن در مسجد شهرستان «دولینه» استان «غور» نیز حمله انتحاری رخ داد که تعداد کشته های آن 30 تن گزارش داده شد، از جمله حملات مرگبار در جریان این سال بودند. همچنین در زمانهای متفاوت، حملات مرگباری در 2 مسجد در ولایت «هرات» نیز به وقوع پیوست که بیش از یکصد کشته و زخمی برجای گذاشت. مسئولیت تمامی این موارد را گروه داعش به عهده گرفت.

انفجار موتر حامل دانشجویان دانشگاه نظامی «مارشال فهیم»، حمله مرگبار مهاجمان انتحاری طالبان به مراکز فرماندهی پولیس «گردیز»، «فراه» و «غزنی» با بیش از 100 کشته و حمله دیگر به مقر فرماندهی «303 شاهین» در شمال با حدود 300 کشته و زخمی، از موارد دیگر حملات مرگبار سال 2017 بود.

اما بدتر از همه، حمله ای بود که به وسیله تانکر آب در منطقه دیپلماتیک و به شدت حفاظت شده پایتخت رخ داد و در آن 10 تن مواد در نزدیکی سفارت آلمان انفجار داده شد. در این حمله بیش از 500 تن کشته و یا زخمی شدند که اکثر کشتهشدگان غیر نظامیان بودند. این انفجار به حدی قوی بود که تا یک کیلومتری آن شیشه های ساختمان ها فرو ریخته و منازل مردم به شدت آسیب دید.

و در نهایت سال 2017، با حمله به مرکز فرهنگی «تبیان» با بیش از 50 کشته و نیزحمله به نمازگزاران در ننگرهار پایان یافت و آغاز سال جدید میلادی نیز با رنگ خون امضا شد.

در سال 2017، همزمان با پیشروی طالبان و شدت جنگ در افغانستان «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری امریکا پس از ماه ها بحث و گفت وگو در 21 اگست امسال، راهبرد جدید خود را برای افغانستان و کشورهای جنوب آسیا اعلام کرد. وی در این راهبرد به هند، رقیب اصلی پاکستان نقش بیشتری قایل شد و فشارهای دیپلماتیک بر پاکستان را شدت بخشید، اقدامی که از طرف برخی از سیاستمداران افغان، نمایشی خوانده میشود.

با اعلام این راهبرد، حضور نظامی امریکا و «ناتو» در افغانستان بار دیگر گسترش یافته و نظامیان امریکایی پس از خروج در سال 2014، به صحنه نبرد علیه طالبان و داعش باز گشته اند. اما گمانه‎ها حاکی از آن است که مخالفان این حضور آمریکا را دلیلی برای مشروعیت جنگ عنوان کردهاند و به این باور هستند که این راهبرد نیز کاری از پیش نمیبرد، زیرا امریکا به دنبال مبارزه با تروریزم نیست، بلکه اهداف دیگر را تعقیب می‎کند.

با این حال،تلاش دولت و شورای عالی صلح افغانستان در امر گفت وگو با طالبان و پیشرفت صلح هم دستاوردی نداشته است و گروه طالبان با وجود حضور دوباره امریکا و هشدار آنان برای نابودی طالبان همچنان بر طبل جنگ علیه دولت می‎کوبند و هیچ چراغ سبزی برای گفت وگو نشان ندادهاند.

با رفتن به سال آینده میلادی، دولت وحدت ملی با وضعیت امنیتی چالش برانگیزی مواجه است؛ یک طرف با مشکلات داخلی مواجه بوده، از طرف دیگر حضور رو به گسترش گروه تروریستی داعش و شدت حملات طالبان، دولت را تحت فشار قرار داده است.

انتخابات پارلمانی و آمادگی برای انتخابات ریاست جمهوری در سال 2019، سال 2018 را دارای اهمیت خاص برای دولت ساخته است که باید منتظر بود تا مشخص شود با برگشتن دوباره امریکا به صحنه افغانستان وضعیت به سود چه کسی به پیش خواهد رفت.

  • فرشته شهاب

جوان‌ها نیازمند توجه و برنامه‌ریزی

با به پایان رسیدن فصل درس و رخصتی مکاتب و مراکزآموزش تحصیلی عالی، بار دیگر دغدغه نسل تحصیل‌کرده که جوان‌ها هستند؛ هم برای خودشان و هم برای خانواده‌ها، تازه می‌شود. به‌خصوص که با به پایان رسیدن دوران تحصیلی شاگردان صنف دوازدهم، موضوع راه یافتن به تحصیلات عالی از دغدغه‌های اساسی جوان‌ها و خانواده‌های آن‌ها است. وضعیت آموزش کشور و تدابیر و برنامه‌های آموزشی از سوی مراجع مربوطه به‌خصوص وزارت معارف و وزارت تحصیلات عالی در زمینه چگونگی عرصه آموزش جوآن‌ها و نتیجه آن نقش بسیار تعیین کننده‌ای دارد.

در واقعیت امر نیروی انسانی، اساس و بنیاد شکل‌گیری جامعه و خانواده را شامل می‌شود. همین‌گونه هرگونه انکشاف و تحول نیز اگر در سطح جامعه به‎وجود آید؛ در مرحله نخست به نیروی انسانی وابسته است. البته توجه به نیروی انسانی در درازنای تاریخ همواره وجود داشته است. اما این توجه به‌گونه‌های مختلف بوده و زوایای متعددی را شامل می‌شود. در جهان معاصر با وجود رشد و انکشافی که در عرصه‌های مختلف به‌خصوص صنعت بوجود آمده، هم‌چنان نیروی انسانی اهمیت و جایگاه خود را حفظ نموده است.

بنابراین نکته مهم در این است که موجودیت یک جامعه، در قدم نخست بدون نیروی انسانی تحقق‌پذیر نیست. بدون تردید در ترکیب نیروی انسانی،خرد و تجربه ثابت نموده که نیروی انسانی موثر خواهد بود؛ که فعال و کارآمد باشد. وجود کثرت نیروی انسانی غیرفعال و فاقد کارآمد، با نبود آن تقریبا مساوی است. به همین جهت با رشد و توسعه جامعه بشری، کارشناسان و آگاهان مسایل جامعه همت‌شان به این سوی سوق داده شد که باید در جهت فعال ساختن و کارآمدی نمودن نیروی انسانی بکوشند. پیشرفت‌های شگرفی که در عرصه علم و صنعت و دیگر عرصه‌ها بوجود آمد همه حاکی از توجه جدی در زمینه یاد شده است.

در این میان نسل جوان، مرکز ثقل نیروی انسانی فعال را تشکیل می‌دهد. یک جامعه به هر میزان که از نیروی انسانی فعال بیشتری برخوردار باشد، ضمانت موفقیت آن جامعه بیشتر است. در توصیف جوان، روان‌شناسان و جامعه شناسان نظریه‌های جالب و قابل توجه ارایه داده‌و اهمیت آن را بر شمرده‌اند، که در اینجا از بازگویی آن صرف نظر می‌کنیم. مهم این است که بدانیم؛ پیش‌برنده و نیروی متحرک نیروی انسانی فعال، نسل جوان است. اما نسل جوان فعال هنگامی در جامعه شکل می‌گیرد که طرح و میکانیزم درست و آینده‌نگر و واقع‌بینانه برای نسل جوان وجود داشته باشد. بستر و میکانیزمی که استعداد و خلاقیت نیروی جوان را بیدار ساخته و به‌کار اندازد. یکی از ویژگی‌های مهم در جوامع رشد یافته این است که آن‌ها طبق برنامه مطالعه شده تا بالاترین مرحله، از توانایی‌ها و استعداد نسل جوان خود بهره می‌برند. برای دست یافتن به چنین وضعیت و شرایطی سرمایه گذاری‌های عظیمی می‌نمایند، مراکز تحقیقی و پژوهشی مختلفی را ایجاد می‌کنند. مراکز آموزشی و حرفه‌ای گوناگونی را فعال می‌سازند. امکانات فوق العاده در اختیار جوان‌ها قرار می‌دهند. جایگاه و منزلت ویژه برای جوان‌های خود قایل می‌گردند. در نهایت این‌که توجه به نسل جوان و ساختن آینده در چنان جوامعی نهادینه گشته است. از خانواده تا جامعه، از کوچک‌ترین گروه اجتماعی و سیاسی تا حکومت و نظام سیاسی. به همین دلیل است که نظام آموزشی در مراحل ابتدایی و متوسطه و عالی، در جوامع انکشاف یافته به‌گونه ای خاص نگریسته می‌شود.

حال با در نظرداشت نقش و اهمیت نسل جوان در یک جامعه و نیز نقش و اهمیت نظام آموزشی در پرورش و به فعلیت رساندن استعداد و توانایی‌هایی که در نسل جوان وجود دارد، می‌توان دریافت که چرا کشور ما هنوز در قهقرای عقب‌ماندگی و در کام بحران قرار دارد. در ریشه‌یابی علل عقب‌ماندگی و ظهور بحران‌های متعددی که جامعه ما را به‌خود مبتلا ساخته، موضوع وضعیت نسل جوان و چگونگی نظام آموزشی از مهم ترین فکت‌هایی است که باید برای ریشه‌یابی عقب‌ماندگی و ظهور بحران‌ها و نیز ساختن آینده بایستی مورد نظر قرار گیرد. بنابراین وقتی بحث از بازسازی و آینده وطن مطرح می‌گردد، این هدف فقط با سرمایه مادی و حمایت خارجی برآورده نمی‌گردد؛ هرچند که در جایش نمی‌توان نقش آن‌ها را نادیده انگاشت. در نخستین مرحله بازسازی کشور و امید داشتن به فردای وطن باید نقش و جایگاه نیروی فعال انسانی، به‌ویژه جوان‌ها تحصیل‌کرده در اولویت قرار داد. امری که تاکنون به‌درستی مورد توجه قرار نگرفته است. عدم دسترسی بسیاری از فرزندان نوآموز کشور به درس و مکتب در نقاط مختلف کشور، هم‌چنین عدم راه‌یابی بسیاری از فارغ‌التحصیلان به مراکزعالی آموزشی و بی‌کاری مفرطی که در جامعه وجود دارد، همین‌طور بی برنامگی که در دستگاه‌های اداری، فضای یاس‌آور و سرگشتگی را میان جوان‌ها به‌وجود آورده است. بدین جهت تاکید می‌گردد تا هنگامی که چالش‌های از این دست از سر راه نسل جوان کشور و فضای آموزشی کشور، به‌خصوص تحصیل‌کردگان و دانش آموختگان رفع نگردد، نمی‌توان انتظار داشت که از نیروی انسانی عظیم جامعه به‌گونه ای مطلوب برای سازندگی و آبادانی مملکت استفاده شود.

  • جان آقا غزنوی

نه دست ستیز و نه پای گریز

بیش از دوسال از تجاوز نظامی عربستان بر کشور فقیر و درمانده یمن می گذرد،طی این دوسال بسیاری از زیر ساخت های یمن نابود شده و هزاران غیرنظامی نیز جان باخته است.بیش‌تر این حملات به شکل کورکورانه وغیر دقیق صورت می‌گیرد و به همین‌خاطراست که دورنمای پیروزی برای عربستان و کشورهای هم‎‌دست‌شان روز به روز تاریک و ناامید‌کننده‌تر می‌شود.

عربستان سعودی از همان ماه‌های نخستین جنگ با یمن ‌واهمه‌ای جدی داشت که این بیم و هراس هر روز بیشتر شده است. سعودی همچنان این هراس فزاینده را دارد که به محض پایان جنگی که بر یمن تحمیل کرده‌اند، یمنی‌ها پیروزی خود را اعلام کنند. آنها می‌دانند اگر چنین اتفاقی رخ دهد اعتماد به نفس مضاعفی در یمنی‌ها به وجود خواهد آورد و قدرت و توانمندی آنها را دو چندان خواهد کرد و اقتدار سعودی‌ها در شبه‌جزیره عربستان را زیر سوال خواهد برد.

ایالات متحده امریکا و انگلستان که از متحدان اصلی عربستان سعودی به شمار می‌روند نیز در این بیم و هراس با سعودی‌ها شریک‌هستند. به‌ویژه که عربستان سعودی، نه به خواست خود، بلکه به دستور و توصیه لندن و واشنگتن آتش جنگ یمن را برافروخت و سعودی‌ها به وکالت از این دو قدرت سلطه‌گر و با چراغ سبز آنها با یمن می‌جنگد. آنها تصور می‌کنند اگر جنگ یمن پایان بپذیرد، به معنای پیروزی یمنی‌ها خواهد بود و این مهم برای سعودی‌ها پیامدهای جدی‌در منطقه به همراه خواهد داشت. پس از حملات موشکی یمن به عربستان سعودی، سعودی‌ها وارد یک دوره جنون‌آمیز شده‌اند. اقدامات آنها پس از این حملات، در حملات وحشیانه به غیرنظامیان و کشتار مردم مظلوم بیگناه یمن، به هیچ وجه در محاسبات عقلانی نمی‌گنجد.

سعودی‌ها بر سر یک دوراهی قرار گرفته‌اند که هر روز نیز انتخاب را برای آنها دشوارتر می‌کند. آنها در واقع باید بین ادامه یا پایان جنگ دست به انتخاب بزنند. عربستان از یک سو،‌جنگ را ادامه می‌دهد، به امید این که در آینده‌ای نزدیک نشانه‌ای از شکست در یمن مشاهده کند. آنها دچار توهم انتظار شده‌اند و هر روز با تصور این که امروز حتما یمنی‌ها دستان خود را به نشانه تسلیم بالا می‌برند، جنگ را ادامه می‌دهند. در حالی که هر چه گذشته، توانمندی مردم یمن بیشتر شده است. راه دیگر سعودی‌ها این است که پایان جنگ را اعلام کنند که در آن صورت با یک ارتش شکست‌خورده و یک کارنامه سیاه و ننگین مواجه می‌شود.

معمولا ارتش‌های شکست‌خورده می‌توانند خطرات بسیار جدی برای دولت‌ها داشته باشند. در واقع، دولت‌هایی که نتوانسته‌اند جنگ را به سامان برسانند، دچار تزلزل می‌شوند و بهانه را به نظامیان شکست‌خورده برای دخالت در امور داخلی می‌دهند که دنبال مقصر شکست خود می‌گردند. از آن طرف، پیروزی انصارالله نیز به معنای پیروزی مقاومت در منطقه خواهد بود که برخلاف خواست قدرت‌های سلطه‌گر مانند امریکاست.

سازمان‌های بین‌المللی نیز در صورتی برای پایان این جنگ ظالمانه علیه مردم مظلوم یمن دخالت خواهند کرد که مداخله آنها به نفع عربستان سعودی باشد. طرح‌های و پیشنهادهای صلح آنها نیز عمدتا در چارچوب کمک به سعودی‌ها بوده است.و از همین لحاظ سعودی ها زیر سایه این حمایت ها به حملات خود ادامه داده اند،اما یک نکته واضح است این که پیروزی نامعلوم است و ادامه جنگ ضربه بزرگی به اقتصاد مصرفی عربستان.

  • سید میراحمد«سیرت»

دکمه اتومی من بزرگتر است

کیم جونگ اون، رهبر کوریای شمالی در روز سال نو میلادی، امریکا را تهدید کرد که دکمه بمب اتومی‌اش در روی میزش قرار دارد. اینک رییس‌جمهور ترامپ از خود واکنش نشان داده و گفته است که دکمه بمب اتومی او بزرگ‌تر و قدرت‌مندتر است.

دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات متحده امریکا، در سلسله جنگ لفظی در مورد برنامه اتومی کوریای شمالی، سخنانش را در برابر کیم جونگ اون تشدید کرده است. ترامپ در تویترش نوشت که کیم اعلام کرده است که دکمه سلاح اتومی همیشه بر روی میزش است. ترامپ در ادامه نوشته است: «اگر کسی از رژیم فقیر و گرسنه او هست، لطفا او را مطلع سازد که من هم یک دکمه بمب اتومی دارم. اما دکمه من بسیار بزرگتر و قوی تر از اوست، و دکمه من کار هم می کند.»

کیم همچنین در سخنرانی سال نو‌اش در روز دوشنبه گفت: تمام ایالات متحده در محدوده سلاح‌های اتومی کوریای شمالی قرار دارد. او تاکید کرد که این «واقعیت است، نه یک تهدید ساده».

نیکی هیلی، سفیر ایالات متحده امریکا در سازمان ملل متحد، کوریای شمالی را اندکی قبل از توییت ترامپ از آزمایش جدید راکتی دیگر هشدار داد. او در نیویارک گفت که «گزارش‌هایی به گوش می‌رسد که این کشور در حال برنامه‌ریزی چنین آزمایش‌هایی است.» هیلی در ادامه گفت: «من امیدوارم که چنین کاری اتفاق نیفتد، اما اگر این کار صورت بگیرد، ما باید اقدامات سخت‌تری را علیه رژیم کوریای شمالی روی دست گیرم.» او در ادامه گفته است که ایالات متحده هرگز قدرت هسته‌ای کوریای شمالی را قبول نخواهد کرد.

پس از آزمایش اخیر راکت جدید قاره پیما توسط کوریای شمالی در اواخر ماه نوامبر، شورای امنیت سازمان ملل متحد قبل از جشن کریسمس تحریم ها علیه این کشور را تشدید بخشید. بنابراین، در کنار سایر موارد، عرضه محصولات نفتی مانند پترول، دیزل و نفت سنگین به کوریای شمالی نیز بعد از این محدود شده است. پیونگ یانگ اظهار داشت که می تواند تمام سرزمین ایالات متحده امریکا را با راکت «هواسونگ ۱۵» هدف قرار دهد.

کیم در سخنرانی سال نو‌اش اما صحبت‌های نرم‌تری نیز انجام داد و به کوریای جنوبی به منظور کاهش تنش‌ها در شبه جزیره کوریا پیشنهاد گفتگو کرد. کوریای جنوبی دعوت مذاکرات را پذیرفت و به تاریخ ۹ جنوری اولین نشست نمایندگان هر دو طرف بعد از دو سال را پیشنهاد کرد.

چین جایگزین امریکا برای پاکستان

در پی اظهارات دونالد ترامپ، رییس‌جمهور امریکا علیه پاکستان در خصوص پناه دادن به تروریست‌ها در خاک این کشور، چین از اسلام آباد دفاع کرد. ترامپ در نخستین توییت سال نو میلادی خود نوشته بود: امریکا به طرز احمقانه‌ای در ۱۵ سال گذشته، بیش از ۳۳ میلیارد دالر به پاکستان کمک مالی کرده و آنان هیچ چیز جز دروغ و فریب به ما تحویل نداده‌و رهبران ما را احمق فرض کرده‌اند آنان تروریست‌هایی را که در افغانستان به دنبال دستگیری آن‌ها هستیم، پناه‌می‌دهند.گینگ شوانگ، سخنگوی وزارت خارجه چین در مصاحبه‌ای در پکن خاطر نشان کرد: پاکستان برای شکست تروریسم تلاش های زیادی کرده است. وی پاکستان را یکی از کشورهای پیش‌رو در برابر تروریسم و مقابله با آن و تلاش‌گری بسیار مهم برای پیشبرد صلح در جهان دانست و افزود: اسلام آباد برای مبارزه با تروریسم کوشش چشم‌گیر و برجسته‌ای داشته است.

وی در این مصاحبه به خبرنگاران داخلی و خارجی در پکن گفت: چین از همکاری بین‌المللی پاکستان در مبارزه با تروریسم بر اساس منافع و احترام متقابل حمایت می کند. او چین و پاکستان را یک بار دیگر دوستان همه فصول توصیف کرد و گفت کشورش قصد دارد همکاری با اسلام آباد را در عرصه‌های مختلف تعمیق بخشد.

سخنگوی وزارت خارجه چین با اشاره به اظهارات ترامپ تاکید کرد که چین، پاکستان و افغانستان دارای منافع و مرزهای مشترک هستند و طبیعی است که تبادلات و همکاری‌ها را افزایش دهند. پس از پیام توییتری ترامپ علیه پاکستان، گزارش‌ها حاکی از آن است تهمینه جانجوا سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان سفیر امریکا را به منظور شفاف‌سازی اظهارات ترامپ احضار کرده است.وی به نماینده امریکا گفته است: «پاکستان بدون تبعیض با همه گروه‌های تروریستی مبارزه کرده و متاسف است که قربانیان کشورش طی این مبارزه، نادیده گرفته می‌شوند.»

خواجه آصف، وزیر امور خارجه پاکستان و رهبران اپوزیسیون این کشور هم در واکنش به توییت دونالد ترامپ اظهار کرده‌اند: رییس‌جمهور امریکا مسوولیت شکست خود در افغانستان را به دوش پاکستان می‌اندازد. از سوی دیگر دولت پاکستان با ممنوع کردن هرگونه کمک مالی و حمایتی برخی نهادها به 13 گروه و سازمان که نامشان در فهرست گروه‌های تروریستی قرار دارد، اعلام کرد با هرگونه کمک مالی به این سازمان‌ها به شدت مقابله و برخورد می‌کند.در همین حال یک منبع در وزارت امورخارجه این کشور که به نام آن اشاره نشده است، گفت: پاکستان دیوید هیل سفیر امریکا در اسلام آباد را در اعتراض به اظهارات ترامپ که این کشور را پناهگاه امن ترویست‌ها معرفی کرده بود، احضار کرده است.

  • همشهری