چرخش راهبردی چین به سمت مسكو

با تنها یك مخالف در میان 3000 نماینده كنگره‌ی ملی خلق، مجلس نمایندگان چین، شین جین‌پینگ را به طور رسمی به‌عنوان رییس‌جمهور معرفی كرد. وی نوامبر‌گذشته نیز به‌عنوان رهبر حزب كمونیست و فرمانده كل قوا برگزیده شده بود.

اكنون شین آماده ایفای نقش خود به‌عنوان یك دولتمرد جهانی است و دنیا از خود می‌پرسد كه وی چگونه عمل خواهد كرد. تصمیم شین جین‌پینگ برای سفر به مسكو در بیست و دوم مارچ و پس از آن سفر به آفریقا را باید در جهت همین ایفای نقش جهانی در نظر گرفت.

در زمانی كه امریکایی‌ها از آرایش جدید اولویت‌های امنیتی‌شان یا به اصطلاح چرخش به سمت آسیا سخن می‌گویند، برخی تحلیلگران مسایل چین، تصمیم شین در دیدار از مسكو را حرکتی سیاسی كه امریکا را نشانه گرفته تعبیر ‌كردند.

رهبران جهان به‌طور معمول مقصد اولین سفرهایشان را از میان كشورهای دوستی كه روابط با آن‌ها پیچیده و بغرنج‌تر است، انتخاب می‌كنند. روابط چین و روسیه كه در چند دهه قبل دشمن یكدیگر محسوب می‌شدند اكنون در شرایط مطلوبی قرار دارد. ولادیمیر پوتین در جلب دوستی رهبر جدید چین تلاش زیادی از خود نشان می‌دهد.

هر دو كشور از سلطه جهانی امریکا و نیز مداخله این كشور در دیگر وقایع و رویدادهای جهانی بویژه مساله سوریه نگران هستند.

در گزارش جدید بنیاد صلح كارنگی خاطر نشان شده است با افزایش هشدارآمیز تنش میان چین و جاپان بر سر جزایر مورد مناقشه دو كشور آقای شین خواهان وضعی آرام در مرزهای طولانی چین و روسیه است.

اكنون اولویت اصلی چین، ایجاد رابطه صمیمی با روسیه به شمار می‌رود. شكاف میان چین و روسیه در سال‌های دهه 50 میلادی به هر دو كشور آموخته است كه تنش‌ها می‌تواند به مرزهای مشترك دو کشور که اكنون به بیش از 4000 كیلومتر بالغ می‌شود؛ كشیده شود. اما با این همه و با وجود دوستی راهبردی، روابط دو كشور آن قدرها كه باید، مطلوب نیست. روس‌ها با‌وجود رنجش چین، تامین‌كننده اصلی تسلیحات پیشرفته برای هند و ویتنام هستند. این دو كشور رابطه خوبی با پكن ندارند. از منظر روس‌ها، چین كه تا این اواخر خریدار اصلی تسلیحات روسیه بود، اكنون به رقیب اصلی مسكو در تولید و فروش سلاح البته با كپی‌برداری و طراحی‌های روسی تبدیل شده است. در مسایل انرژی نیز محدودیت‌ها در روابط دو كشور كاملاً آشكار است.

دو كشور در حال كشمكش و مجادله‌ای طولانی و سخت بر سر تقاضای خرید روزافزون نفت و گاز روسیه از جانب چین هستند.

سال‌هاست كه برنامه انتقال گاز روسیه از طریق خط لوله به چین به دلیل چانه زنی دو طرف بر سر قیمت متوقف مانده است. ماه گذشته شركت گازپروم، غول انرژی روسیه كه تحت نفوذ پوتین قرار دارد، اعلام كرد نشانه‌هایی از حصول توافق با چینی‌ها تا پایان سال وجود دارد كه البته بعدها معلوم شد این اعلام، امید بیهوده‌ای بوده است. با این حال مذاكرات هر دو طرف كماكان با‌جدیت ادامه دارد. شین جین‌پینگ علاقه شدیدی به ابراز ادبیات ملی‌گرایانه دارد. وی در هفدهم مارچ در پایان سیزدهمین روز كنگره ملی خلق برخی شعارهای محبوب جامعه را تكرار كرد: «كشور باید در رسیدن به رویای چینی رنسانس بی‌نظیر اهتمام بیشتری از خود نشان دهد.»

درست پس از این سخنان، ارتش چین با انتشار بیانیه‌ای به نیروهای نظامی قول داد كه حمایت قاطعانه‌ای از این تلاش‌ها به‌عمل آورد. چنین سخنانی همسایگان چین را كه نگران گستاخی پكن درباره جزایر مورد مناقشه هستند، بیش از پیش به‌سمت امریکا متمایل خواهد كرد.

با این همه آقای شین قصد پشت كردن به امریکا ندارد. جك لیو، وزیر جدید خزانه‌داری باراك اوباما به تازگی به چین سفر كرد و شین در ملاقات با وی اطمینان داد كه رابطه با امریکا از اهمیت فوق‌العاده‌ای برای پكن برخوردار است.

جان كری، وزیر خارجه امریکا نیز در ماه اپریل، سفری به پكن خواهد داشت كه همه این‌ها حكایت از ملاحظات دوكشور در عادی‌سازی روابط تجاری دارد.

جابجایی‌های اخیر در میان دیپلمات‌های ارشد چین نیز نشان‌دهنده آن است كه شین تاكید فراوانی بر مدیریت روابط کج‌دار و مریز با امریکا و جاپان دارد. موضوع‌های اضطراری نظیر هكرهای تحت حمایت دولت چین و وضع روابط پرمخاطره با جاپان كه در صورت بروز جنگ، پای امریکا را نیز به معركه باز خواهد كرد، مسایل پیشِ روی دو كشور است.

در نشست‌های اخیر كنگره خلق، آقای یانگ جیچی، وزیر خارجه سابق چین به سمت مشاور ارشد شین جین‌پینگ در امور خارجه برگزیده شد. وی در گذشته به سخنان پرخاشگرانه علیه امریکا مشهور بود. وزیر خارجه جدید چین وانگ یی، متخصص مسایل آسیاست كه از سال 2004 تا سال 2007 سفیر پكن در توكیو بوده است.

وانگ پیش از این نقش تاثیرگذاری در كاهش تنش‌ها میان دو كشور و بهبود روابط بازی كرد، اما اكنون این روابط به‌خاطر رویارویی بر سر جزایر سنكاكو در شرق دریای چین بسیار تیره‌تر شده است. تا این لحظه آقای شین نشانه‌ای از تمایل به خواباندن این مناقشه از خود نشان نداده است.

0 پیام برای این مطلب ثبت شده